Müasir müdaxilə metodları — qərarvermə bələdçisi

İcmal peer-reviewed sistemli icmallarına və APA klinik rəylərinə əsaslanır.

Ümumi prinsip

Faktitioz pozuntular (Münxauzen sindromu — özünə tətbiq edilmiş; Münxauzen by proxy / FDIA — başqasına tətbiq edilmiş) tədqiqi məhdud, RCT bazası az olan sahədir. Eisendrath S.J. et al. (2008) sistemli icmal: "müalicə üçün spesifik müdaxilənin effektivliyini qiymətləndirmək üçün məlumat yetərli deyil."

Vacib klinik prinsipllər:

• Qondarma simptomların aşkar edilməsi tibbi-diaqnostik prosesdir; cinayəti araşdırma deyil
• Pasiyentlə "konfrontasiya" — sübut göstərmə — empatiya çərçivəsində aparılmalıdır; "kobud" və ittiham edici yanaşma terapevtik münasibəti pozur və ya kərəm təminata çevrilməsinə gətirib çıxarır
• FDIA halında — uşaq qoruma və hüquqi proseslər prioritetdir; pasiyentin müalicəsi ikinci plan

Müalicə yanaşması

Mərhələ 1 — Diaqnostik təsdiqləmə

• Lazımsız tibbi prosedurların və xəstəxana yatımlarının azaldılması; diaqnozun qondarma şübhəsi olduqda tibbi qrupun bütün üzvləri ilə açıq əməkdaşlıq
• Multidisiplinarlı qrup: əsas həkim, psixiatr, sosial işçi, etika komissiyası

Mərhələ 2 — "Yumşaq konfrontasiya" (Eisendrath model)

• Empatiya çərçivəsində — pasiyentin sıxıntısının real olduğu tanınır
• Tibbi diaqnoz "müamma" qalmamış, lakin günahlandırma yox
• Davam edən psixoterapevtik dəstək təklifi
• Krit B. et al. (1989) icmalı: 41 halda, 33 pasiyent konfrontasiya edilmiş; 13-ü qəbul etmişdir, lakin əksər hal sonradan yaxşılaşmışdır

Mərhələ 3 — Psixiatrik müdaxilə

• Komorbid hallar: depressiya, narahatlıq, BPD, ASP, travma anamnezi — hər birinin spesifik müalicəsi
• Psixoterapiya: dinamik psixoterapiya, KDT — empatik, müalicə-uzunmüddətli yanaşma
• Spesifik FDA-təsdiqli farmakoterapiya yoxdur

FDIA xüsusi göstəriş

• Uşaq qorunması — birinci prioritet; hüquqi səlahiyyət orqanlarına bildiriş məcburi olduqda
• Şahidsiz uşaq və valideynin görüşləri qadağan oluna bilər
• Valideyn psixiatrik müalicəsi paralel

İcmal mənbələri: Eisendrath S.J., Telischak K.S. Management of factitious disorders: a systematic review. Psychother Psychosom 2008;77(3):182-190. Yates G.P., Feldman M.D. Factitious disorder: a systematic review of 455 cases in the professional literature. Gen Hosp Psychiatry 2016;41:20-28.