Müasir müdaxilə metodları — qərarvermə bələdçisi
İcmal autoimmun ensefalit göstərişləri və konsultasiya-liaison psixiatriyası mənbələrinə əsaslanır.
Ümumi prinsip
İkincili psixi sindromlar — başqa tibbi xəstəliyə (autoimmun, infeksion, endokrin, metabolik, neyroloji) və ya dərmana bağlı psixotik, əhval, narahatlıq və ya idrak simptomları. Birinci sıra müdaxilə — əsas etiologiyaya yönəlmiş müalicə.
Addım-Addım yanaşma
Mərhələ 1 — Etioloji axtarış
- Yeni başlanmış psixiatrik simptomlar (xüsusən qeyri-tipik: stupor, qarışıqlıq, hərəki simptomlar, autonom pozulma) ikincili etiologiya şübhəsi yaradır
- Tibbi qiymətləndirmə: tam qan, B12/folat, tireoid, qaraciyər/böyrək, sidik testi (maddə skrinninqi), HIV, sifilis, ANA və oxşar autoimmun panel; lyumbal punksiya (autoimmun ensefalit şübhəsi); MRG; EEG
- Anti-NMDA reseptor ensefaliti — gənc qadınlarda yeni başlanmış psixoz + nevroloji simptomlar (tutmalar, hərəki simptomlar) — paraneoplastik antikor paneli
- Hashimoto ensefalopatiyası — TPO antikorları yüksək, kortikosteroidlərə cavab
Mərhələ 2 — Etioloji müalicə
- Autoimmun ensefalit — immunoterapiya (IV steroidlər, IVIG, plazmaferez; rituximab, siklofosfamid 2-ci sırada); paraneoplastik halda — şişin müalicəsi
- Endokrin (tireoid, kortizol, kalsium pozuntuları) — endokrinoloq nəzarəti
- İnfeksion (HIV, sifilis, herpes ensefaliti) — xüsusi antimikrobian müalicə
- Dərman induksiyalı — şübhəli preparatın kəsilməsi
- Metabolik (qaraciyər ensefalopatiyası, uremiya, hiponatriemiya) — əsas pozuntunun korreksiyası
Mərhələ 3 — Simptomatik psixiatrik müdaxilə
- Etioloji müalicə nəticə verənə qədər kəskin psixotik və ya əhval simptomlarına simptomatik dərman ola bilər
- Atipik antipsixotik (kvetiapin, olanzapin) ehtiyatla — autoimmun ensefalit halında haloperidol və oxşar 1-ci nəsil antipsixotiklər NMS riski və xəstəliyin gücləndirilməsi səbəbiylə qadağandır
Mənbələr: Graus F. et al. A clinical approach to diagnosis of autoimmune encephalitis. Lancet Neurol 2016;15(4):391-404. APA Publishing Textbook of Psychosomatic Medicine 2018.