[Ş.-M. Şarkonun «Nerv xəstəlikləri haqqında yeni mühazirələr» kitabına] tərcüməçinin ön sözü (1886)
[Charcot, J.-M. Neue Vorlesungen über die Krankheiten des Nervensystems. Wien 1886 — «Vorwort des Übersetzers».]
Tərcüməçinin Ön Sözü. Klinik ustadın təlimlərini daha geniş həkim dairələrinə çatdırmağı hədəfləyən bu cür bir təşəbbüsün, yəqin ki, heç bir haqq qazandırmağa ehtiyacı yoxdur. Buna görə də, mən bu tərcümənin yaranması və burada əks olunan mühazirələrin məzmunu barədə yalnız bir neçə söz demək niyyətindəyəm. 1885-ci ilin qışında, təxminən yarım il müddətinə Salpetrierə gəldiyim zaman, gördüm ki, — 60 yaşında tam bir gənclik təravəti ilə çalışan — professor Charcot üzvi dəyişikliklərə əsaslanan sinir xəstəliklərinin tədqiqindən üz döndərərək, özünü yalnız nevrozların — və xüsusilə isteriyanın — araşdırılmasına həsr etmişdir. Bu dəyişiklik, bu kitabın açılış mühazirəsində təsvir olunan, 1882-ci ildə Charcot-nun iş və tədris şəraitində baş vermiş dəyişikliklərlə bağlı idi. Charcot-nun yeni tədqiqatlarının nəticələri qarşısındakı ilkin təəccübümü dəf edib, onların yüksək əhəmiyyətini qiymətləndirməyi öyrəndikdən sonra, professor Charcot-dan bu yeni təlimləri ehtiva edən mühazirələri alman dilinə tərcümə etmək üçün icazə istədim.
Burada ona yalnız bu icazəni məmnuniyyətlə verdiyinə görə deyil, həm də alman nəşrini hətta fransız nəşrindən bir neçə ay əvvəl ictimaiyyətə təqdim etməyi mümkün edən sonrakı dəstəyinə görə təşəkkür etmək istəyirəm. Az sayda qeydi — əsasən mətndə bəhs olunan xəstələrin tarixçəsinə əlavələri — müəllifin tapşırığı ilə əlavə etdim. Kitabın əsasını isteriya haqqında, müəlliflə birlikdə, az tanınan və buna görə də haqsız yerə böhtan atılan bu nevrozun qiymətləndirilməsində yeni bir dövrün başlanğıcını gözləyə biləcəyimiz ustad və təməlqoyucu mühazirələr təşkil edir. Buna görə də, professor Charcot-nun razılığı ilə, fransızca «Lecons sur les maladies du Systeme nerveux. Tome troisieme» adlanan kitabın başlığını dəyişdirərək, orada bəhs olunan mövzular arasında isteriyanı vurğuladım. Bu mühazirələr kimisə fransız məktəbinin isteriya üzrə tədqiqatlarını daha dərindən öyrənməyə həvəsləndirərsə, onu P. Richer-in 1885-ci ildə ikinci nəşri çıxmış, bir çox cəhətdən diqqətəlayiq olan «Etudes cliniques sur la grande hysterie» kitabına yönəldə bilərəm. Vyana, 18 iyul 1886