Toksik Münasibətin 7 Əlaməti

«Toksik münasibət» termin sosial mediada çox işlədilir, lakin klinik mənası dəqiqdir. APA tərifi: partnyorlardan birinin və ya hər ikisinin emosional, fiziki və ya psixoloji rifahını sistemli şəkildə pozan münasibət.

Aşağıdakı 7 əlamət — psixoloqlar tərəfindən tanınan klinik markerlərdir. Bir əlamət — narahatlıq səbəbidir. 3-dən çoxu — peşəkar müdaxilə zərurətidir.

Sağlam münasibətdə şikayət konkretdir: «qabları yumadın». Toksikdə tənqid xarakter haqqındadır: «sən həmişə tənbəlsən, heç vaxt heç nə etmirsən». Bu fərq nəzəri deyil — birinci cümlə davranışı dəyişdirir, ikincisi öz dəyəri haqqında inanc qurur.

Gaslighting — partnyorun gerçəkliyə inamını sarsıdmaq. «Bunu söyləməmişəm», «həmişə həddindən çox şişirdirsən», «sən paranoyaksan» — bu fraza sayında işlədilirsə, qızıl xəbərdarlıq bayrağıdır. Tədqiqatlar göstərir ki, gaslighting qurbanları zaman keçdikcə öz hissləri və yaddaşına inanmırlar.

«Dostların pis təsir edir», «anan-bacıların qarışmasın», «yalnız sən və mən kifayətik». Sağlam münasibət partnyoru sosial dünyaya bağlamır — onu açır. İzolyasiya — domestic abuse-un erkən mərhələsidir.

«Sənin pulunu mən idarə edəcəm», «kartı mənə ver», «hesabat ver hansı pulu nə üçün xərcləyirsən». Sağlam münasibətdə şəffaflıq olur — kontrol yox. Maliyyə təcrid potensial qurbanı çıxış imkanlarından məhrum edir.

Gözqamaşma, masqaramaz ton, «hə dəlisən bu dünyaya», başqalarının yanında həqarət. Saymamazlıq — Gottman tədqiqatlarına görə boşanmanı ən çox proqnozlaşdıran əlamətdir. O, partnyoru «aşağı varlıq» kimi konstruktlaşdırır.

Münaqişədən sonra hər şeyə görə partnyor günahlandırılır — hətta görkəmli haqsız vəziyyətlərdə. «Sən məni belə eddin», «mən deyildim, sən idin», «sənin günahındır ki, mən belə hərəkət edirəm». Bu — məsuliyyətin tam köçürülməsidir.

Bu — qara xətdir. Bir tək hadisə də — yetərlidir. İlk fiziki təcavüz ən mühüm xəbərdarlıq siqnalıdır. Statistik olaraq, «ağıl» alındığı təqdirdə də 80% halda 1 il ərzində təkrarlanır.

Toksik münasibət «qaynar palçıq» kimi işləyir — tədricən qızdırılır. Qurban getdikcə daha az fərq edir. Bunun səbəbi:

Trauma bağı — qarışıq pozitiv və neqativ qarşılıqlı təsir güclü emosional bağ yaradır

Self-esteem aşınması — il sonra qurban «məndən başqası dözməz» inancına gəlir

İzolyasiya — kömək edə biləcək insanlar artıq həyatda yoxdur

Maliyyə asılılığı — getmək praktik mümkün deyil

Uşaqlar — «uşaqları görməyim azalar» qorxusu

Etibarlı bir adamla danışın — yaxın dost, qohum, terapevt. İzolyasiyanı sındırın.

Sənədləri toplayın — şəxsiyyət, bank, sığorta, uşaqların sənədləri.

Maliyyə müstəqilliyi planı qurun — gizli bank hesabı, ehtiyat pul.

Təhlükəsiz yer hazırlayın — qaldığa biləcək bir yer əvvəlcədən bilinsin.

Peşəkar yardım alın — terapevt, hüquqşünas, qadın hüquqları təşkilatları.

Toksik münasibətdən çıxmaq — bir gecədə baş verən qərar deyil. Bu — aylar boyu davam edən proses. Lakin hər addım önəmlidir.

Kənan Rəhimov

Həkim-Psixiatr, Psixoterapevt. 23 il klinik təcrübə.