Valideyn Məktəbi
Uşağın tərbiyəsinə və onunla münasibətə hazırlıq proqramı — yaş dövrləri, inkişaf mərhələləri, psixoloji maneələr.
Tərbiyə istedad deyil — öyrənilən bacarıqdır
Valideyn uşaqlığından gətirdiyi modeli təkrarlayır. Valideyn öz uşaqlığından gətirdiyi modeli təkrarlayır. Bu modeli görmək — onu dəyişdirməyin ilk şərtidir.
-
Uşaq davranışının böyük hissəsi tərbiyə səhvi deyil, yaşa uyğun normadır — sadəcə valideyn o yaşın nə tələb etdiyini bilmir. «Sözə baxmayan» üç yaşlı uşaq muxtariyyət dövrünü yaşayır, «qapanan» on üç yaşlı isə kimlik axtarır. Proqram məhz bu fərqi tanımağı öyrədir: hansı davranış keçici mərhələdir, hansı isə mütəxəssis müdaxiləsi tələb edir.
Psixoemosional İnkişaf Mərhələləri
Hər yaş dövrünün öz vəzifəsi, öz böhranı və qavrayış tərzi var. Hər yaş dövrünün öz vəzifəsi, öz böhranı və öz qavrayış tərzi var — uşağı yaşına görə anlamaq lazımdır
-
0 — 1 yaş
-
Bağlanma və əsas etibar
-
Uşaq dünyanın etibarlı olub-olmadığını sözlə deyil, valideynin cavab verib-vermədiyi ilə öyrənir. Bu dövrdə qurulan bağlanma tipi sonrakı bütün münasibətlərin şablonu olur.
-
1 — 3 yaş
-
Muxtariyyət — «yox» dövrü
-
«Özüm!» və «yox!» inadkarlıq deyil, öz iradəsini yoxlamaqdır. Bu dövrdə həddindən artıq nəzarət utanma və şübhə formalaşdırır, tam sərbəstlik isə sərhəd hissini əngəlləyir.
-
3 — 6 yaş
-
Təşəbbüs, oyun və təxəyyül
-
Uşaq təşəbbüs göstərir, rol oynayır, qaydanı oyun vasitəsilə mənimsəyir. Təxəyyüllə reallıq arasındakı sərhəd hələ nazikdir — «yalan» çox vaxt yalan deyil. Günah hissi ilə tərbiyə məhz burada zərər verir.
-
6 — 11 yaş
-
Səriştəlilik və müqayisə
-
Məktəb uşağın dəyərini nəticə ilə ölçməyə başlayır. Uğursuzluq təcrübəsi düzgün müşayiət olunmazsa, «mən bacarmıram» inancı formalaşır. Müqayisə — başqa uşaqla deyil, uşağın öz dünənki nəticəsi ilə aparılmalıdır.
-
11 — 14 yaş
-
Erkən yeniyetməlik — bədən və qrup
-
Bədən sürətlə dəyişir, həmyaşıd qrupunun rəyi valideynin rəyindən ağır gəlir. Kəskin emosional dalğalanma bu dövr üçün normadır; təhlükə əlaməti — davamlı təcrid və maraqların itməsi.
-
14 — 18 yaş
-
Kimlik və ayrılma
-
Yeniyetmə «mən kiməm» sualına cavab axtarır və bunu valideyndən ayrılaraq edir. Münaqişə burada zəruri prosesdir — məqsəd onu söndürmək deyil, təhlükəsiz formada keçirməkdir.
Uşaqda Əsas Psixoloji Maneələr
Davranışın arxasındakı siqnalı oxumaq — cəzalandırmaqdan əvvəl. Davranışın arxasındakı siqnalı oxumaq — cəzalandırmaqdan və qorxutmaqdan xeyli əvvəl
Ayrılıq Narahatlığı
Bağçadan, məktəbdən, yatmaqdan imtina çox vaxt tənbəllik deyil, ayrılıq qorxusudur. Qorxunu inkar etmək onu gücləndirir; addım-addım ayrılma isə söndürür.
Ətraflı
02Aqressiya bir Siqnal kimi
Uşaq sözlə ifadə edə bilmədiyini davranışla göstərir. Aqressiyanın arxasında adətən gücsüzlük, qısqanclıq və ya eşidilməmək durur.
Ətraflı
03Özgüvən Çatışmazlığı
Utancaqlıq və «bacarmıram» mövqeyi. Tərif nəticəyə deyil, səyə verildikdə özgüvən möhkəmlənir — bu, sınanmış və sadə düzəlişdir.
Ətraflı
04İtaətsizlik və Müqavimət
Daimi «yox» çox vaxt sərhədlərin qeyri-müəyyənliyindən doğur. Uşağa sərhəd lazımdır — sabit, əvvəlcədən məlum və əhval-ruhiyyədən asılı olmayan.
Ətraflı
05Məktəb Motivasiyasının İtməsi
Dərsə maraqsızlıq nadir hallarda tənbəllikdir. Altında uğursuzluq qorxusu, müəllim və ya sinif münaqişəsi, bəzən isə diqqət pozuntusu dayanır.
Ətraflı
06Qardaş-Bacı Qısqanclığı
Yeni uşaq ailədə yalnız sevinc deyil, itki təcrübəsidir. Bərabər münasibət bərabər vaxt demək deyil — hər uşaq ayrıca tanınmağa ehtiyac duyur.
Ətraflı
Valideynin Öz Davranış Modeli
Uşaq deyiləni deyil, görüləni təkrarlayır — model sözdən güclü. Uşaq deyiləni deyil, görüləni təkrarlayır — valideynin öz modeli sözdən qat-qat güclüdür
Öz Uşaqlıq Ssenarisi
Valideyn öz ailəsindən gətirdiyi tərbiyə modelini fərqinə varmadan təkrarlayır. İlk addım — bu modeli adlandırmaq.
Ətraflı
2Emosional Tənzimləmə
Sakit valideyn sakit uşaq deməkdir. Öz qəzəbini idarə etmək bacarığı tərbiyənin texnikasından daha çox nəticə verir.
Ətraflı
3Valideyn Birliyi
Ata və ana fərqli qayda qoyduqda uşaq qaydanı deyil, ziddiyyəti öyrənir. Razılaşdırılmış mövqe — ən güclü tərbiyə aləti.
Ətraflı
4Sərhəd və İstilik
Tələbkarlıq və qayğı bir-birini istisna etmir. Ən yaxşı nəticə hər ikisinin eyni anda mövcud olduğu tərbiyə üslubunda alınır.
Ətraflı
Proqram Necə Keçir?
Ailə terapiyası çərçivəsində — ayrıca proqram, yaxud onun bir hissəsi Samirə Rəhimova Ailə-Uşaq Terapiyası Ailə Terapiyası Formatı →
-
Proqramı klinik psixoloq, ailə terapevti Samirə Rəhimova aparır. Valideyn məktəbi həm müstəqil kurs kimi, həm də ailə terapiyasının valideyn-uşaq istiqamətinin tərkib hissəsi kimi keçilə bilər. Uşaqda davranış pozuntusu artıq formalaşıbsa, proqram terapiya ilə birləşdirilir — Ailə-Uşaq Terapiyası.
Proqrama yazılın
WhatsApp vasitəsilə birbaşa əlaqə saxlayın WhatsApp vasitəsilə birbaşa əlaqə saxlayın WhatsApp ilə Yazın Mütəxəssis Haqqında
-
WhatsApp vasitəsilə birbaşa əlaqə saxlayın WhatsApp vasitəsilə birbaşa əlaqə saxlayın
-
Proqrama yazılın
Proqrama yazılın
WhatsApp vasitəsilə birbaşa əlaqə saxlayın WhatsApp vasitəsilə birbaşa əlaqə saxlayın