BMGE — Birincili Monosimptomatik Gecə Enurezi: Tam Bələdçi

«Mənim övladımın enurezi var» — geniş termin. Lakin klinik baxımdan enurezin 4 fərqli növü var və hər birinin özünəməxsus müalicə yolu mövcuddur. Düzgün diaqnoz — düzgün müalicə deməkdir.

BMGE — Birincili Monosimptomatik Gecə Enurezi:

Birincili — uşaq heç vaxt 6 ay ərzində quru gecələr keçirməmişdir (ikincili — qurudu, sonra başladı)

Monosimptomatik — yalnız gecə sidik tutmama, gündüz simptomu yoxdur

Gecə — yalnız yuxu zamanı

Enurez — sidiyin idarəsiz buraxılması

BMGE — enurez halların 70-80%-ni təşkil edir. Ən yaxşı proqnoz bu növdədir.

Yaş 5 və yuxarı (5 yaşa qədər normal hesab olunur)

Həftədə ən azı 2 dəfə, 3 ay ərzində baş verir

Klinik əhəmiyyətli stress yaradır

Tibbi səbəblər (dərman, narkotik, neyroloji vəziyyət) istisna edilmiş

Gündüz sidik problemləri yox

Üç əsas mexanizm:

1. Antidiuretik hormonun (ADH) gecə istehsalında çatışmazlıq. Normal insanda gecə vasopressin (ADH) artır — böbrəklər daha az sidik istehsal edirlər. BMGE-li uşaqlarda bu hormonal ritm pozulub — gecə də gündüz qədər sidik istehsal olunur.

2. Sidik kisəsinin az kapasiteti və ya yüksək həssaslığı. Sidik kisəsi tam dolmadan kasılma siqnalı verir.

3. Yüksək yuxu dərinliyi. BMGE-li uşaqlar 3-cü mərhələ yuxuda (dərin yuxu) çox vaxt keçirirlər. Sidik kisəsindən gələn siqnalları beyin «almır» — uşaq oyanmadan sidik gedir.

Genetik komponent güclüdür: hər iki valideyn enurez tarixçəsi varsa, uşaqda risk 77%-dir. Bir valideyn — 44%. Heç bir valideyn — 15%.

1. BMGE (yuxarıda təsvir edildi) — Müalicə: alarm cihazı + maye rejimi.

2. Polisimptomatik Gecə Enurezi (PGE) — gecə + gündüz simptomları (gündüz tezliyi, çox gecikdirə bilməmək). Müalicə: uroloji qiymətləndirmə + sidik kisəsi məşqi + bəzi hallarda dərman.

3. İkincili Enurez — uşaq quru olub, sonra yenidən başlayıb. Adətən psixoloji stress (boşanma, doğulma, məktəb dəyişikliyi) və ya tibbi (sidik yolu infeksiyası, diabet) tetikləyicidir. Müalicə: əsas səbəbə müdaxilə + standart enurez protokolu.

4. Gündüz Enurezi (Daytime Wetting) — yalnız gündüz, gecə quru. Adətən sidik kisəsinin disfunksiyası, bəzi hallarda davranış problemi. Müalicə: uroloji qiymətləndirmə birinci.

Anamnez — sidik tezliyi (gecə, gündüz), miqdar, su qəbulu, ailə tarixçəsi

Sidik analizi — infeksiya, qlükoza, protein

Fiziki müayinə — neyroloji və genitouroloji

Sidik dövrü cədvəli — 2-3 gün uşağın sidik tezliyi və miqdarı qeydə alınır

Lazım gələrsə uzi (ultrasəs) — sidik kisəsinin və böbrəklərin qiymətləndirilməsi

ICCS 2020 və EAU/ESPU 2019 qaydaları:

Birinci Xətt:

Psikoeğitim (uşaq və valideyn)

Maye rejimi və yuxu gigiyenası

Alarm cihazı (12 həftə)

İkinci Xətt (alarm cihazı kifayət etmədikdə):

Desmopressin (sintetik ADH) — qısa müddət üçün

Üçüncü Xətt (nadir hallarda):

Antikolinerjik dərmanlar (oksibutinin) — sidik kisəsi disfunksiyası varsa

Kombinə müalicə

İmipramin tövsiyə edilmir birinci xətt üçün — ürək-damar yan təsirləri səbəbindən.

Alarm cihazı: 8-12 həftə, 70-80% uğur

Desmopressin: tez nəticə, lakin dayandırıldıqda 60% residiv

Birgə yanaşma: ən yüksək effektivlik (85%-dən çox), aşağı residiv

Vacib: müalicə tamamlandıqdan sonra 14 ardıcıl quru gecə tələb olunur ki, uğur sayılsın. Bu — beynəlxalq standartdır.

Kənan Rəhimov

Həkim-Psixiatr, Psixoterapevt. 23 il klinik təcrübə.