Süpervizyon — Psixoloqun Davamlı Müəllimi

«Mən təhsilimi bitirdim, sertifikat aldım — niyə hələ də nəyəsə öyrətmək lazımdır?» — yeni psixoloqların tipik sualı. Cavab: psixoloji praktikada süpervizyon — bütün peşəkar inkişafın bel sütunudur. APA və beynəlxalq birliklərə görə, sertifikatlı süpervizor olmadan klinik praktika qeyri-etikidir.

Süpervizyon (supervision) — təcrübəli psixoloqun gənc kolleqasının klinik işini sistemli şəkildə nəzərdən keçirməsi və istiqamətləndirməsi prosesidir.

Süpervizyonun məqsədləri:

Müştəri qoruması — pasiyent yanlış müdaxilədən qorunur

Peşəkar inkişaf — supervisi öz iş bacarığını qiymətləndirir və artırır

Etik dəstək — çətin etik qərarlarda yardım

Emosional yük idarəsi — pasiyent travmalarının özünüzə təsirini idarə

Akkreditasiya — bir çox sertifikat və lisenziya saatları tələb edir

İndividual süpervizyon (1:1):

Sayda az hadisəyə dərin baxış

Şəxsi triggerlərlə işləmək imkanı

Konfidensial mühit

Tipik: 1 saat həftədə

Tarif: 50-150 AZN/saat

Qrup süpervizyonu:

Daha çox hadisə, müxtəlif perspektivlər

Kolleqalardan öyrənmək imkanı

Daha çox sayda problem

Tipik: 2-3 saat həftədə, 4-8 nəfər

Tarif: 30-80 AZN/seans

Optimal: hər ikisinin kombinasiyası. Həftədə 1 dəfə qrup + ayda 1 dəfə individual.

1. Sertifikatlaşma. Süpervizor olmaq üçün:

Klinik psixoloji və ya psixiatrik təhsil

10+ il klinik təcrübə

Süpervizor sertifikatı (xüsusi proqramdan keçmiş)

Davamlı supervisi-supervizor münasibətdə öz təcrübəsi olan

2. İxtisaslaşma uyğunluğu. Sizin əsas işiniz hansıdır? Cütlük terapiyası işləyirsinizsə, ümumi psixiatr supervizoru tam uyğun deyil. İdeallıq: eyni və ya yaxın sahədə olan supervizor.

3. Yaxınlaşma uyğunluğu. KDT istifadə edirsinizsə, psixoanalitik supervizor məhdud kömək verə bilər. Eyni və ya tamamlayıcı yanaşmalı supervizor seçin.

4. Şəxsi uyğunluq. Süpervizor sizi qorxutmamalı, lakin çağırış da etməlidir. İlk 1-2 görüşdə «bu adamla iş asan oldumu» qiymətləndirin.

5. Coğrafi və maliyyə baxımdan əldə edilən. Online süpervizyon mümkündür və geniş yayılmışdır.

İlk 100-200 saat müştəri işi — beynəlxalq standart

Yeni klinik sahə öyrənmə — məsələn, uşaq psixologiyasından travma terapiyasına keçid

Çətin müştəri — özünü zədələyən, intihar düşüncəli, sərhəd pozğunluğu

Etik dilemmalar — gizlilik, ikili münasibətlər

Burnout simptomları — özünüzü qoruma üçün

Konkret hadisənin təqdimatı (5-10 dəq)

Çətinlik və sual ifadəsi (5 dəq)

Süpervizorun reflektiv sualları (10-15 dəq)

Alternativ yanaşmalar müzakirəsi (15-20 dəq)

Özünüqavrayış üzərində iş — «bu hadisədə özünüzdə nə oyandı?» (10 dəq)

Növbəti seansa hazırlıq planı (5 dəq)

Süpervizor «necə doğru» kateqorik deyir, alternativlər müzakirə etmir

Süpervisinin emosional yükünə diqqət yox

Etik məsələlər atlanır

Şəxsi məsləhət və ya terapiya formasına çevrilir

İkili münasibətlər (məsələn, supervizor sizin özünüzün də terapevtidir)

Süpervizyon — peşəkar psixoloqun seçim deyil, məcburi praktika. Ən təcrübəli psixoloqlar belə həyatları boyu süpervizyonu davam etdirirlər. Pasiyentlər üçün, peşənin keyfiyyəti üçün və supervisi-psixoloqun şəxsi sağlamlığı üçün — bu prosesin əhəmiyyəti həddən artıq qiymətləndirilməyəcək.

Kənan Rəhimov

Həkim-Psixiatr, Psixoterapevt. 23 il klinik təcrübə.