Nevrozlar, qorxu və çıxılmazlıq

Nevroz – qeyri-müəyyənliyə dözə bilməməkdən yaranır.

İstənilən normal sayılan insan ancaq qismən normal olur.

Nevrotik (əsəb xəstəsi) konfliktlə üz-üzə gələndə xəstəliyin yanına qaçıb ona sığınır.

Gerçək mazoxist həmişə öz üzünü yumruq yeyə biləcəyi yönə tutur.

İnsanlar gerçəklikdə öz umacaqlarına çata bilmədikləri üçün fantaziyalar aləmində yaşamağa başlayır, bununla da, öz diləklərini yerinə yetirdiklərini təsəvvür eləyirlər. Güclü kimsələr öz diləklərini yaşamın içində gerçəkləşdirirlər. Gücsüzlər isə, özlərinin bu uydurma dünyasında yaşamaqda davam eləyirlər və onların fantaziyaları getdikcə müxtəlif xəstəliklərin əlamətləri kimi üzə çıxmağa başlayır.

Depressiya – donmuş qorxudur.

Düşdüyünüz depressiyanın niyəsini və dəyərlərinizin nədən ucuzlaşdığını öyrənmək istəyəndə, birinci yan-yörənizə baxın: görün, siz qanmaz adamların çevrəsində deyilsiniz?

Bədbəxtlikdən, bizim sıxışdırılan duyğularımız ölmür. Biz onları yalnız susmağa məcbur eləmişik. Ancaq onlar, onsuz da, daxildən bizə təsir eləməkdə davam eləyirlər.

Mazoxistin istəyi, başqalarının onunla köməksiz, asılı bir körpə kimi davranmasıdır, ancaq o, bu körpənin çox yaramaz olmasını da istəyir.

Nevrozlar – incəsənət, din və fəlsəfə kimi böyük sosial məhsulların karikaturası kimi yaranır. Burada isteriya – incəsənət əsərlərinin karikaturası, düşkünlüyə qapılmaq – dinin karikaturası, öz-özünə sayıqlama isə (paranoid), fəlsəfi sistemlərin karikaturasıdır.

Sınaqların göstərdiyi kimi, insanların çoxu, öz yaranışlarına (təbiətlərinə) görə, mədəniyyətin tələblərini ancaq bəlli hədlərə kimi yerinə yetirə bilirlər, daha artıq tələbləri yerinə yetirməkdən isə boyun qaçırırlar. Onları yaxşılığa yönəltmək istəyən, ancaq təbiətlərinin qəbul eləmək istəmədiyi nə varsa, hamısı, onlarda nevroz yaratmağa başlayır; qarşılarında, bacara bildiklərindən artıq mədəni tələblər qoyulmayanda, ürəklərincə olan aşağı səviyyədə qalmağa yol veriləndə, bu adamlar özlərini çox yaxşı hiss eləyirlər.