Beynəlxalq Psixoanalitik Nəşriyyat və Mükafatların Təqsimatı

BEYNƏLXALQ PSİXOANALİTİK NƏŞRİYYAT VƏ PSİXOANALİTİK İŞLƏR ÜÇÜN MÜKAFATLARIN TƏQSİMATI.

1918-ci ilin payızında Budapeşt psixoanalitik cəmiyyətinin üzvlərindən biri mənə, müharibə dövründə sənaye müəssisələrindən əldə edilən gəlirdən mədəni məqsədlər üçün fond ayrıldığını bildirdi; bu fondun istifadəsi barədə qərar, Budapeşt şəhərinin baş meri Dr. Stephan Bärczy ilə razılaşma əsasında ona aid idi. Hər ikisi, əhəmiyyətli miqdardakı pul vəsaitini psixoanalitik hərəkatın məqsədlərinə həsr etməyə və onun idarə edilməsini mənə həvalə etməyə qərar vermişdilər. Mən bu tapşırığı qəbul etdim və Budapeştdə psixoanalitik konqresə qısa müddət sonra belə şərəfli qarşılama təşkil edən baş merə, eləcə də psixoanaliz işinə bu qədər yüksək xidmət göstərən adı açıqlanmayan üzvə ictimai şəkildə təşəkkür etmək vəzifəmi yerinə yetirirəm.

Mənim adıma təsis edilən və istifadəmə verilən fond, 'Beynəlxalq Psixoanalitik Nəşriyyat'ın yaradılmasına təyinatlı idi. Mən bunu mövcud vəziyyətimiz üçün ən vacib tələb hesab edirdim.

Bizim iki dövri nəşrimiz, 'Həkim Psixoanalizi üzrə Beynəlxalq Jurnal' və 'İmaqo', müharibə dövründə bir çox digər elmi təşəbbüslər kimi çökmədi. Onları saxlamağı bacardıq, lakin müharibə dövrünün çətinlikləri, blokadalar və bahalaşma səbəbindən onlar həcmində əhəmiyyətli azalmaya və nömrələr arasında istənməyən dərəcədə böyük fasilələrə razı olmalı oldular. İki jurnalın dörd redaktorundan (Ferentsi, Cons, Rank və Zaks) biri düşmən dövlətin vətəndaşı olduğu üçün bizdən ayrılmışdı, ikisi isə hərbi xidmətə çağırılmış və hərbi vəzifələr tərəfindən məşğul edilmişdi, yalnız Dr. Zaks işdə qalmışdı və bütün yükü öz üzərinə könüllü olaraq götürmüşdü. Psixoanalitik yerli qrupların bir neçəsi ümumiyyətlə yığıncaqlarını dayandırmağa məcbur oldu; töhfə verənlərin sayı abunəçilərin sayı kimi azaldı; başa düşülən şəkildə, nəşriyyatçının narazılığı tezliklə bizim üçün bu qədər dəyərli olan jurnalların bundan sonrakı mövcudluğunu sual altına alacağı gözlənilirdi. Buna baxmayaraq, hətta cəbhənin xəndəklərindən bizə gələn çoxsaylı əlamətlər, psixoanalizə olan marağın müasirlər arasında azalmadığını göstərirdi. Məncə, Beynəlxalq Psixoanalitik Nəşriyyatın yaradılması ilə bu çətinliklərə və təhlükələrə son qoymaq niyyəti əsaslandırılmış idi. Nəşriyyat bu gün artıq G.m.b.H. (məhdud məsuliyyətli cəmiyyət) kimi fəaliyyət göstərir və Dr. Otto Rank tərəfindən idarə olunur; o, Vyana Cəmiyyətinin uzun illər katibi və hər iki psixoanalitik jurnalın həmrədaktoru olub, müharibə xidmətində çoxillik qiyabsizlikdən sonra psixoanaliz xidmətindəki əvvəlki fəaliyyətinə qayıtmışdır.

Budapeşt fondunun vəsaitlərinə əsaslanan yeni nəşriyyat, hər iki jurnalın mütəmadi nəşrini və etibarlı paylanmasını təmin etmək məqsədini qarşısına qoyur. Xarici şəraitin çətinlikləri imkan verdikdə, onlar əvvəlki həcmini yenidən bərpa etməli və ya tələbat olduqda, alıcılar üçün xərcləri artırmadan həcmi aşmalıdırlar. Lakin nəşriyyat, belə bir yaxşılaşmanı gözləmədən, tibbi və tətbiqi psixoanaliz sahəsinə aid kitab və broşurları çapa hazırlayacaq və qazanc əldə etmək məqsədi daşımadığı üçün müəlliflərin maraqlarını kitab satıcıları-nəşriyyatçıların adət etdiyi nəşriyyatlardan daha yaxşı qoruya bilər.

Psixoanalitik nəşriyyatın təsis edilməsi ilə eyni vaxtda, Budapeşt fondunun illik gəlirlərindən hər il iki əla işi, birini tibbi, digərini isə tətbiqi psixoanaliz sahəsindən mükafatlandırmaq qərarı verildi. Bu mükafatlar — min Avstriya kronu məbləğində — müəlliflərə deyil, konkret işlərə təqdim edilməli idi, belə ki, eyni müəllifin təkrar-təkrar mükafatlandırılması mümkün olmalı idi. Müəyyən bir müddət ərzində dərc edilmiş işlərdən hansının mükafatlandırılacağı barədə qərar, kollegiyaya deyil, tək bir şəxsə, yəni fondun idarəçisinə həvalə edildi. Digər halda, əgər hakimlər kollegiyası ən təcrübəli və qərarvermə qabiliyyətinə malik analitiklərdən ibarət olsaydı, onların işləri qiymətləndirmədən kənarlaşdırılmalı olardı və institut psixoanalitik ədəbiyyatın nümunəvi nailiyyətlərinə diqqət yetirmək məqsədini asanlıqla əldən verə bilərdi. Əgər mükafat hakimi təxminən bərabər dəyərə malik iki iş arasında tərəddüd etmək vəziyyətinə düşərsə, ona mükafatı hər ikisi arasında bölüşmək imkanı verilməli idi, belə ki, yarım mükafatın təqdim edilməsi müvafiq işin daha aşağı qiymətləndirildiyi mənasına gəlməməli idi.

Bu mükafatların ümumiyyətlə hər il təkrarlanması nəzərdə tutulur, bu zaman həmin müddət ərzində dərc edilmiş və psixoanaliz üçün əhəmiyyətli olan bütün ədəbiyyat seçim üçün material təşkil edir və müvafiq işin müəllifinin Beynəlxalq Psixoanalitik Assosiasiyasının üzvü olub-olmaması nəzərə alınmır.

İlk mükafatlandırma artıq həyata keçirilib və müharibə dövründə, 1914-1918-ci illərdə dərc edilmiş nəşrlərə aid idi. Tibbi psixoanaliz üzrə mükafat K. Abrahamın «Libidonun ən erkən pregenital inkişaf mərhələləri haqqında tədqiqatlar» (Int. Zeit. IV, 2, 1916) adlı işi ilə Ernst Simmelin «Müharibə nevrozları və psixi travma», 1918 adlı broşuru arasında bölüşdürüldü, tətbiqi psixoanaliz üzrə mükafat isə Th. Raykın «Vəhşilərin yetkinlik mərasimləri» (Imago IV, 5-4, 1915) adlı işinə verildi.

Freyd.