08«KURTİZAN»
Sahib olmaq sənəti: Sonsuz qələbənin tələsi.
1. AD VƏ MƏNA
Transkripsiya və Etimologiya: Modelin adı «Kurtizan» (ital. cortigiana) terminindən gəlir — bu söz ilk dəfə XV əsrin ortalarında Roma imperiyasının saraylarında işlədildi. Tarixən bu, zadəganların sevgilisi olan, yüksək mənşəli, işıqlı həyat tərzi ilə yaşayan qadın obrazıdır. Adi fahişədən fərqli olaraq, kurtizan bədənini sağ qalmaq üçün satmağa məcbur deyildi — o, münasibətlərdə oyun, rəqabət və öz müstəsnalığının təsdiqini axtarırdı.
Tarixi kontekstin məntiqinə əsaslanaraq desək, bu, əxlaqsızlığın zadəganlığıdır. Yunan mifologiyasında bu arxetipin əks-sədaları Afroditanın — sevgi, gözəllik və ehtiras ilahəsinin — surətindədir: o, zərurətə deyil, arzu çağırışına tabe olaraq sevgililərini dəyişdirirdi. Metodikanın terminologiyasında «Kurtizan» — bağlantının keyfiyyəti üzərindən qələbələrin miqdarının vacibliyidir, burada sevgi döyüş meydanına çevrilir.
Obrazın kökləri İntibah dövrünə gedir. Yüksək status kurtizanlara şərtləri diktə etməyə imkan verirdi. Onlar təhsilli, zərif və təhlükəli idilər. Metodikamızın kontekstindəki «Kurtizan» mütləq qadın deyil, bu, cinsi cazibəni özünün əhəmiyyətini təsdiqləməyin əsas silahı hesab edən psixotipdır. Bu, münasibətlərin ittifaq deyil, əyləncə və rəqabət kimi qavranıldığı modeldir.
2. ŞÜAR VƏ İNANCLAR
«Kurtizan» ruh halında olan insanlar tez-tez cazibə fəlsəfələrinə çevrilən fikirlər səsləndirir. Bu modelə xas üç əsas inanc bunlardır:
«İnsanın həyatında çox sayda sevgilisi ola bilər». (Əlaqənin müstəsnalığının inkarı).
«O, mənim cazibəm qarşısında dayana bilməz». (Manipulyasiya gücünə inam).
«Sevgi, mənim həmişə qazandığım bir oyundur». (Münasibətlərin rəqabət kimi qavranılması).
3. İNFORMASİYA BLOKU: TARİX, ƏDƏBİYYAT VƏ PSİXOLOGİYA
Bu model bir insanın həyat hekayəsində nə zaman formalaşır? Çox vaxt bu, özgüvən maskası arxasında gizlənən aşağılıq kompleksinin nəticəsidir. İnsan şəxsiyyət kimi öz dəyərinə inanmır, buna görə onu fəth edilmiş ürəklərin miqdarı vasitəsilə təsdiqləyir. Pərəstişkarlar ordusu yaradan «Geyşa»dan fərqli olaraq (istedada heyranlıq), «Kurtizan» arxasınca sevgililər ordusu çəkir (bədənə və cazibəyə heyranlıq).
Psixoanaliz terminləri ilə desək, burada cinsi qeyri-əminliyin kompensasiyası baş verir. İnsanın öz cinsi potensialına dair şübhələri varsa, o, əksinə tərəfdaşların miqdarı vasitəsilə bunu sübut etməyə çalışır. Bu, «Lilit» və ya «Məşuqə» kimi puldan asılılıq deyil. Kurtizan çox vaxt maliyyə baxımından müstəqildir. O öz pulunu sevgililərinə xərcləyib hədiyyələr ala bilər. Onun üçün maddi dəstək yox, sahib olmaq faktı vacibdir. O, tərəfdaşları qarşısında öhdəlik daşımır, hədiyyələri onların sevgisinin təsdiqi sayır, xidmət haqqı kimi yox.
Psixoloji mexanizm: İnsan anlayır ki, diqqəti başqa cür cəlb etmək üçün görkəmli intellektual və ya yaradıcı qabiliyyəti yoxdur. O zaman işə yarıyır: görünüş, geyim, kosmetika, emosional davranış. Yeniyetməlik dövründə belə insan həmyaşıdlarından yaxşı flört etməyi, hisslərlə oynamağı öyrənir. Bu, onun əsas modeli olur. O, qaranlıq tərəflərini gizlədir, sürətli nəticəyə can atır. Çox vaxt bu, birinci görüşdə tərəfdaşı yatağa aparmağı uğurun nişanəsi kimi göstərmək istəyindədir.
Kurtizanların müasir analoqu «Pikap» hərəkatlarının iştirakçıları hesab oluna bilər. Onlar, bir insanı sürətlə özünə necə aşiq etmək barədə müzakirə apardıqları icmalar yaradırlar. Bu, cinsi mənsubiyyəti qələbələrin miqdarı vasitəsilə təsdiq etmək ehtiyacının təbliğatıdır. Onlar özlərini cinsi qurular kimi təqdim edir, lakin bunun kökündə öz potensialına şübhə dayanır. Onlar miqdar vasitəsilə keyfiyyəti göstərməyə çalışır, lakin əslində səmimi bağlantı qura bilmirlər.
Digər modellərdən fərqi: Bu modeli «Narsistik şəxsiyyət pozulması» ilə qarışdırmamaq vacibdir. Narsizm — sabit şəxsiyyət tipidir, «Kurtizan» isə dəyişdirilə bilən düşüncə modelidir. Kurtizan «Hippi» kimi məsuliyyətdən qorxmur, o, ifşa olmaqdan qorxur. Rəsmi nikahdan qaçır: «Vəsiqədəki möhür hissləri soyudur». Bu, onun həqiqi görünə biləcəyi yaxınlıqdan sığortadır.
Ədəbi kontekst: «Təhlükəli əlaqələr» romanını xatırlayaq. Baronessa və Don Juan cazibə sənəti üzrə rəqabət aparır. Bu, Kurtizanın xalis modelidir: silah kimi emosiyalar, düel kimi sevgi. Ya da Gi de Mopasanın «Əziz dost» (Bel Ami) romanı — baş qəhrəman Alfons öhdəliklərdən azad olaraq qadınları karyerası üçün istifadə edir. Bu, Kurtizan modelinin kişi variantıdır.
4. 5 MƏŞHUR ŞƏXSİYYƏT (MODELİN ARXETİPLƏRİ)
Davranışı «Kurtizan» modelinə — çox sayda sevgililər, sevgidə oyun, sahib olmaq vasitəsilə statusun təsdiqi — uyğun gəlmiş tarixi və mədəni şəxsiyyətlər.
Cakomo Kazanova (İtaliya, XVIII əsr).
Adı xüsusi məna daşıyan Venesiya macəraçısı.
Modelin təzahürü: Kurtizanın klassik kişi arxetipi. O, fəthləri haqqında ətraflı gündəliklər aparırdı, sevgini həyat qabiliyyətinin özünü təsdiqləməsinin macərası və yolu kimi qavrayırdı. Onun münasibətləri parlaq, lakin qısamüddətli idi — çünki əsas məqsəd fəth idi, saxlamaq yox.
II Yekaterina (Rusiya, XVIII əsr).
Favorit sevgililəri ilə tanınan imperatriça.
Modelin təzahürü: Statusuna baxmayaraq, onun şəxsi münasibətləri tez-tez zövq və müşayiət üçün tərəfdaş seçimi, əvəzetmə imkanı ilə qurulurdu. O, favoritlər saxlamaqla öz hakimiyyətini və qadınlığını təsdiqləyirdi, müstəqil hökmdar olaraq qalırdı — bu isə Kurtizanın azadlığına uyğun gəlir.
Mey Uest (ABŞ, XX əsr).
Sevgi haqqında hazırcavab ifadələri ilə tanınan aktrisa və seks simvolu.
Modelin təzahürü: O, açıqca bəyan edirdi: «Yaxşı olduğumda çox yaxşıyam, pis olduğumda isə daha da yaxşıyam». O, kişiləri idarə edir, onları dəyişdirirdi, seksuallığını hakimiyyət aləti kimi istifadə edirdi — tərəfdaşlar qarşısında öhdəliklərdən azad olaraq maliyyə müstəqilliyini saxlayırdı.
Virciniya Oldoni, qrafinya de Kastilyone (İtaliya/Fransa, XIX əsr).
Gözəlliyi və III Napoleona təsiri ilə tanınan zadəgan.
Modelin təzahürü: O, siyasi və şəxsi məqsədlər üçün görünüşündən və cazibəsindən istifadə edirdi, Avropanın yüksək zadəganları arasında pərəstişkarlar və sevgililər toplayırdı. Onun həyatı bir tamaşa idi — o, baş qəhrəman, kişilər isə tamaşaçılar və oyununun iştirakçıları idi.
Don Juan (Ədəbi arxetip).
Bir çox əsərlərin (Molyer, Bayron, Puşkin) qəhrəmanı olan əfsanəvi cazibəçi.
Modelin təzahürü: Kurtizanın kişi simvolu. Onun üçün fəthlərin miqdarı hisslərin keyfiyyətindən vacibdir. O, bir qadında dayana bilmir, çünki hər yeni qələbə onun varlığının təsdiqidir. Onun faciəsi sevgidə verə bilmədiyini axtarmasıdır — öz dəyərinin əbədi təsdiqi.
5. MODELDƏN ÇIXIŞ (DEPRESSİV VƏ AQRESSİV)
Metodikaya görə, insan günahkarlıq hissi ilə üzləşə və ya rədd cavabı ala bilər.
Qələbə illüziyası sındıqda (tərəfdaş həqiqəti öyrənir və ya gedir) böhran başlayır.
Modelin böhranı: Böhran Kurtizanın tapabileceyi ən yüksək statuslu insanla rastlaşdığında gəlir. Onu fəth etmək həyatının missiyasına çevrilir. O, onu özünə aşiq etmək üçün bütün istedadını, bütün hiyləsini toplayır. Lakin məqsədə çatıldıqda ən dəhşətlisi başlayır. Fəth üçün istifadə edilən yalan (saxta hisslər, vədlər) üzə çıxmağa başlayır. Tərəfdaş onu səmimiyyətlə deyil, trofey kimi sevdiklərini dərk edir. Aldandığını hiss edərək depressiyaya düşür. Kurtizan ən böyük qələbə əvəzinə ən böyük məğlubiyyəti etdiyini dərk edir. Metodlarla bir insanı bədbəxt etdi. Başqasının əzabları üçün günahkarlıq hissi onu dərin depressiyaya apara bilər.
Depressiv çıxış: İnsan dərk edir: «Mən fəth etmək istədiyimə əzab verdim». Kurtizan özünə qapanır, səmimiyyət axtarmağa başlayır. Müxtəlif maskalar sınamağa başlaya bilər, özünü anlamağa çalışır (Buqələmun modelinə keçid). Yaxud bir insana xidmət etməklə günahını yuymağa qərar verir, azadlığını qurban verir (Sinderella modelinə keçid).
Aqressiv çıxış: İnsan tərəfdaşın «oyununu başa düşmədiyinə» görə qəzəblənir. «Niyə o mənim sevgimi rədd etdi?». Kurtizan dözümsüz, kinli olarsa, qisas almaq üçün başqalarını azdırmağa başlaya bilər. Bu, izolyasiyanı gücləndirir və Putana modelinə (əxlaq və hisslərə qarşı üsyan) gətirib çıxarır.
6. MƏRYƏMİN HEKAYƏSİ: KURTİZAN YOLU
Zərfli o gecədən iki il keçmişdi. Məryəm başqa şəhərə getdi, adını və üslubunu dəyişdi. Özünə sübut etməyə qərar verdi ki, heç kimin himayəsinə ehtiyacı yoxdur. Əgər Məşuqə modeli bir himayədar tələb edirdisə, indi Məryəm Kurtizanın azadlığını seçdi. O, qələbələr toplamaq istəyirdi.
Birinci il baş gicəlləndirici idi. O, elit agentlikdə çalışırdı, burada bədənə giriş valyuta ilə idi, amma qiyməti özü müəyyən edirdi. Eyni vaxtda üç kişisi var idi. Biri onu restoranlara aparırdı, digəri çiçəklər bağışlayırdı, üçüncüsü sadəcə heyran olurdu. Məryəm özünü onların hisslərinin rejissoru kimi hiss edirdi. İpəyi geyinirdi — xəşxəş kimi xışıldayan, kişilərin nəfəsini kəsən ətrini vururdu.
Məryəm gülümsəyirdi. Güzgü qarşısında cilalanmış o gülüş ilə.
— Bu ona görədir ki, sən hələ məndən başqasını görməmisən.
Daxili dialoq İsveçrə saatı kimi dəqiq işləyirdi. Vəziyyəti idarə edirəm. Bağlanmıram. Lazım olanı alıram — diqqət, təsdiq, resurs. Özümü satmıram. Mən onlara illüziya, onlar isə mənə güc hissi bəxş edir. Bu ədalətli bir mübadilədir.
Lakin ikinci ilin sonuna qədər illüziya çatlamağa başladı. Kişilər daha çox sadiqlik tələb edirdilər. Məryəm qəfəsin bağlandığını hiss edirdi. Onları tərk edib yenilərini tapırdı. Lakin hər yeni üzlə içdəki boşluq böyüyürdü. O, seksuallığını təsdiqləyirdi, lakin özünü canlı hiss etmirdi.
Sonra O peyda oldu. Timur. İş adamı — statusu onun əvvəl gördüklərinin hamısından yüksək idi. Onu fəth etmək vəsvəsəyə çevrildi. Bu, onun əsas nailiyyəti olmalı idi. Məryəm bütün resursları işə saldı. Onun zövqlərini öyrəndi, görüşləri quraşdırdı, zəif tərəflərini oynadı. Üç aydan sonra o, onun ayaqları altında idi.
Məryəm donub qaldı. O, ehtirasa, oyuna alışmışdır. İnam başqa bir həyatın termini idi.
— Mən də, — deyə yalan söylədi o. Səsi titrəmədi.
Lakin yalanın ağırlığı var. Bir ay sonra Timur həqiqəti öyrəndi. Məryəmin keçmiş sevgililərindən biri onun soyuqluğundan inciyərək ona fotoşəkillər göndərdi. Yazışmalar. Planlar. Gizlətdiyi hər şey.
Görüş onun mənzilindəki otaqda baş verdi. Timur üst geyimini çıxarmadan qapıda dayanmışdı. Əlində çap edilmiş sənədlər var idi.
Məryəm yalan söyləmək istədi. Bunun provokasiya olduğunu demək istədi. Lakin onun gözlərinə baxıb anladı: oyun bitmişdi.
O getdi. Qapı örtüldü. Məryəm tək qaldı. Otaqda hələ də onun ətri qalmışdı. Dünən qələbə kimi görünən o qoxu indi boğurdu.
O, dizlərini qucaqlayaraq döşəməyə oturdu. Daxili dialoq susdu. İki ildə ilk dəfə olaraq heç bir bəraət yox idi. Manipulyasiya məntiqi yox idi. Yalnız günahkarlıq var idi. Ağır, soyuq.
O, telefona baxdı. Yeni pərəstişkarlardan on zəngsiz çağırış. Onlar gözləyirdi. Onlar oyun istəyirdi. Lakin Məryəm başa düşdü: Timuru fəth etmək döyüşündə qalib gəldi, lakin özü uğrunda müharibəni itirdi. Öz üsulları ilə bir insanı bədbəxt etdi. Bu bilik tənhalıqdan daha çox yandırırdı.
O gecə heç bir zəngə cavab vermədi. Qaranlıqda oturub düşünürdü: «Mən maskamı çıxaranda kiməm?». Tənha Kurtizan — sadəcə hiss etməyi unutmuş bir qadındır. O başa düşdü ki, bu cür yaşamağa davam edə bilmir, amma dərhal səmimiyyətə qayıda da bilmirdi. Ona vaxt lazım idi. Başqa biri olmağı sınamaq lazım idi. İstənilən biri.
O, parketdəki soyuğu hiss edərək, yerə uzandı. Uzun bir müddətdən sonra o, heç kimi özünə cəlb etmək istəmirdi. O, sadəcə yoxa çıxmaq istəyirdi. Sonra yenidən peyda olmaq üçün. Amma artıq həqiqi olaraq.