28Üçüncü ara oyun. Xəstənin səsi

Bu monoloq həqiqi hekayələr əsasında qurulub; adlar və detallar dəyişdirilib.

On üç il – sonradan hesabladığım müddətdir. İçində yaşayarkən saymırsan, orada zaman başqadır: illə ilə deyil, rituallarla ölçülür.

Mənimkisi belə idi: əgər sobanı altı dəfə yoxlamasam – ev yanacaq, və günahkar mən olacağam. Bilirdim ki, soba söndürülüb. Yaxşı düşünməyin, bilmədiyimdən deyil. Əzab da elə burdadır ki, hər şeyi bilirsən – yenə də yoxlamağa gedirsən, çünki narahatlıq nə bildiyini soruşmur. Altı dəfə soba. Sonra əllər. Sonra yatmazdan əvvəl “düzgün” düşüncələr, əgər “səhv” düşüncə gəlsə – hər şey başdan.

On üç il ərzində dörd həkimə getdim. Birincisi dərman yazdı. Bir ay sonra gəlməyimi dedi. Dərmanlar səsi kəsirdi – çalar saatın üstünə qoyulmuş yastıq kimi: çalır, amma boğuq. İkincisi dərmanları dəyişdi. Üçüncüsü ödənişli idi. Bahalı. O mənimlə “uşaqlıqla işləyirdi”. Üç il uşaqlıqla işlədik. Uşaqlığım haqqında hər şeyi öyrəndim. Amma sobanı yenə də altı dəfə yoxlayırdım. Dördüncüdən danışmaq istəmirəm. Haqqında bu kitabda artıq yazılıb. Bir şey deyim: həkim xəstəliyinə baxıb sənə belə bir şey təklif edəndə – əllərini altı deyil, daha çox yumağa davam edirsən.

Sonra – otuz dörd yaşımda – bir həkimi tapdım ki, ilk görüşdə on üç ildir heç eşitmədiyim üç hərf dedi. Dedi: sizi necə müalicə ediblər – OKR-ni elə müalicə etmirlər; OKR-da konkret üsul işləyir, adı EPRdir; çətin olacaq, yanınızda olacağam, asanından başlayaq.

“Asanından başlayaq” necə olur bilirsinizmi? Sobanı söndürürsən. Bir dəfə yoxlayırsan. Və mətbəxdən çıxırsan. Geri qayıtmırsan. Otaqda oturursan. Və o basır – narahatlıq. Qalın, isti, bədənində qalxır, su basmış zirzəmidə qara su kimi. Ürək qabırğalara döyür. Həkim telefonun o ucundan sistemin şifrəsini sındıran parolu deyir: “Döyüşməyin. Sadəcə gözləyin. Baxın nə edəcək”. Və siz gözləyirsiniz, dəri ilə hiss edirsiniz ki, bu dalğa zirvəyə çatır, donur... və enir. Özü-özünə. Ritualsız. On üç ildir ilk dəfə mənlə narahatlıq arasında sehr yox idi – və mən yanmadım, ev də yanmadı.

Birinci axşam ocağı bir dəfə yoxladığım an yaddaşımda elə qaldı ki, insanlar toy gününü xatırlayır. Dəhlizdə dayanıb ucadan gülürdüm. Təkbaşına, axmaq kimi. On üç il — və belə çıxır ki, bir üsul varmış. Bu üsul bütün bu müddət ərzində mövcud imiş. Dərsliklərdə, protokollarda, üç hərfdə imiş — mən uşaqlarla işləyib, oyaq qalmaq üçün yastıq udduğum vaxtlarda.

Pis deyiləm, heç kimi mühakimə etmək istəmirəm. Sadəcə bunun bir yerə böyük hərflərlə yazılmasını istəyirəm: əgər OKR-niz varsa – mütəxəssisinizdən soruşun ki, EPR nədir. Və onun üzünə baxın. Üzündən hər şey aydın olacaq.

İndi sobanı bir dəfə yoxlayıram. Hamı kimi. Təsəvvür belə edə bilməzsiniz nə böyük xoşbəxtlikdir – sobanı hamı kimi yoxlamaq.