Dr. Anton fon Freynd

1920-ci il yanvarın 20-də, qırx yaşını tamamlayandan bir neçə gün sonra, Vyana sanatoriyasında Dr. Anton fon Freynd vəfat etdi; o, 1918-ci il sentyabrında Budapeşt konqresindən sonra Beynəlxalq Psixoanalitik Birliyin baş katibi idi. O, elmimizin ən güclü himayədarı və ən gözəl ümidlərindən biri idi! 1880-ci ildə Budapeştdə anadan olmuş, fəlsəfə üzrə doktorluq dərəcəsini almış və özünü müəllimliyə hazırlamış, lakin sonra atasının sənaye müəssisələrində işləməyə razılaşmışdır. Fabrikant və təşkilatçı kimi əldə etdiyi böyük uğurlar, onun mahiyyətinin dərinliklərindən gələn iki ehtiyacı – sosial yardım göstərmək və elmi fəaliyyətlə məşğul olmaq ehtiyacını ödəyə bilmədi. Özünə qarşı tələbsiz, insanları valeh etmək və onların sevgisini qazanmaq üçün lazım olan bütün istedadlara malik olan o, maddi imkanlarını başqalarına kömək etmək, onların taleyinin çətinliklərini yumşaltmaq və hər yerdə sosial ədalət hissinin gücləndirilməsinə sərf edirdi. Beləliklə, onun itkisini ağır hiss edəcək böyük bir dostlar dairəsi qazandı. Həyatının son illərində psixoanalizlə tanış olanda, ona iki böyük arzusunun bir nəticədə həyata keçəcəyi görünürdü. O, kütlələrə psixoanaliz vasitəsilə kömək etmək, o vaxta qədər yalnız bir neçə varlıya xidmət edən bu tibbi texnikanın müalicəvi təsirini kasıbların nevroz əzablarını yüngülləşdirmək üçün istifadə etmək vəzifəsini qarşısına qoydu.

Dövlət əhalinin nevrozları ilə maraqlanmadığı, klinikaların əksəriyyəti psixoanalitik terapiyanı alternativ təklif etmədən rədd etdiyi və tək-tük psixoanalitik həkimlər özünü saxlamaq zərurəti ilə bağlı olduqları üçün belə nəhəng bir vəzifənin öhdəsindən gələ bilmədikləri halda, Anton fon Freynd öz şəxsi təşəbbüsü ilə bütün insanlar üçün bu qədər vacib sosial vəzifənin yerinə yetirilməsinə yol açmaq istədi. Müharibə illərində o, o vaxt çox böyük məbləğdə, bir yarım milyon kronadan çox vəsaiti Budapeşt şəhərinin humanitar məqsədləri üçün toplamışdı. Bu məbləği o, həmin vaxtkı mer Dr. Stephan fon Bärczy ilə razılaşaraq Budapeştdə psixoanalitik institutun təsis edilməsi üçün müəyyən etdi; bu institutda analiz qorunmalı, tədris edilməli və xalqın əlçatanlığına verilərdi. Orada daha çox sayda həkimin psixoanalitik praktikaya hazırlanması, onların isə institut tərəfindən ambulatoriyadan gələn yoxsul nevroloqların müalicəsi üçün ödənişlə təmin edilməsi niyyəti var idi. Bundan əlavə, institut analiz sahəsində elmi təkmilləşmə üçün mərkəzə çevrilərdi. Dr. Ferentsi institutun elmi rəhbəri təyin edilmişdi, fon Freynd isə onun təşkilatlandırılması və saxlanmasını öz üzərinə götürərdi. Təsisçi professor Freydə Beynəlxalq Psixoanalitik Nəşriyyatının təsis edilməsi üçün daha kiçik məbləğ təqdim etdi. Amma “Fani insanın qurduğu ümidlər və layihələr nədir?” fon Freyndin vaxtından əvvəl vəfatı bu insanpərvər və elm üçün çox ümidverici planlara son qoydu. Onun topladığı fond hələ mövcud olsa da, Macarıstan paytaxtında indiki hakimiyyətin mövqeyi onun niyyətlərinin həyata keçiriləcəyinə ümid verməyə imkan vermir. Yalnız psixoanalitik nəşriyyat Vyanada həyata keçirildi.

Vəfat etmiş şəxsin vermək istədiyi nümunə, yenə də öz təsirini göstərdi. Onun vəfatından bir neçə həftə sonra Berlində Dr. Maks Eytinqonun enerjisi və səxavəti sayəsində Berlində ilk psixoanalitik poliklinika açıldı. Beləliklə, Freyndin işi davam etdiricilər tapır, lakin onun şəxsiyyəti əvəzolunmaz və unudulmaz qalır.