İntihar müzakirəsinə giriş

Cənablar! Hamınız özünə əziz olan məktəbi haqsız ittiham altında qoymaq istəməyən müəllimin müdafiə nitqini yüksək məmnunluqla dinlədiniz. Amma mən bilirəm ki, siz onsuz da məktəbin şagirdlərini intihara sövq etdiyi ittihamını asanlıqla inandırıcı saymağa meylli deyildiniz. Lakin gəlin, burada haqsızlığa uğrayan tərəfə olan rəğbətimiz bizi çox uzağa aparmasın. Mənim fikrimcə, əvvəlki çıxışçının bütün arqumentləri əsaslı deyil. Əgər gənclərin intiharları yalnız orta məktəb şagirdlərinə deyil, həm də çıraklara və s. aiddirsə, bu fakt özü-özlüyündə orta məktəbi təmizə çıxarmır; bəlkə də bu, orta məktəbin öz yetirmələrinə, digər yeniyetmələrin öz həyat şəraitlərində tapdıqları travmaları əvəz etdiyi kimi şərh olunmalıdır. Orta məktəb gənc insanları intihara sövq etməməkdən daha çoxunu etməlidir; onlara həyat həzzi verməli və inkişaf şərtləri səbəbindən ailə ocağı və ailə ilə əlaqələrini zəiflətməyə məcbur olduqları həyat dövründə onlara dayaq və istinad nöqtəsi təklif etməlidir. Mənim fikrimcə, şübhəsizdir ki, o, bunu etmir və ailənin yerini tutmaq, dünyadakı həyata maraq oyatmaq vəzifəsindən bir çox məqamlarda geri qalır. Burada orta məktəbin mövcud quruluşuna dair tənqid etmək üçün fürsət deyil. Bəlkə də mən yalnız bir məqamı qeyd edə bilərəm. Məktəb heç vaxt unutmamalıdır ki, o, hələ yetkinləşməmiş fərdlərlə məşğuldur və bu fərdlərin bəzi, hətta xoşagəlməz inkişaf mərhələlərində qalma haqqını inkar etmək olmaz. Məktəb həyatın amansızlığını özünə aid etməməlidir, həyat oyunundan artıq olmaq istəməməlidir.

İNTİHAR MÜZAKİRƏSİNİN YEKUN NİTQİ

Cənablar, burada təqdim olunan bütün dəyərli materiallara baxmayaraq, bizi maraqlandıran məsələ haqqında qərara gələ bilmədiyimiz hissini yaşayıram. Hər şeydən əvvəl, son dərəcə güclü həyat həvəsini necə dəf etmək mümkün olduğunu, bunun yalnız məyus olmuş libido vasitəsilə mümkün olub-olmadığını, yoxsa Mənin özünü təsdiq etməkdən öz Mən motivləri hesabına imtina etməsinin olub-olmadığını bilmək istəyirdik. Bu psixoloji sualın cavablandırılmasına nail ola bilməməyimiz, bəlkə də ona yaxşı bir giriş yoluna malik olmamağımızla əlaqəlidir. Məncə, burada yalnız kliniki olaraq məlum olan melanxoliya vəziyyətindən və onun kədər hissi ilə müqayisəsindən irəli gəlmək olar. Lakin melanxoliya zamanı baş verən hissi proseslər, bu vəziyyətdə libidonun taleyi bizə tamamilə məlum deyil və kədər hissinin davamlı təsiri də psixoanalitik baxımdan hələ aydınlaşdırılmamışdır. Buna görə də, təcrübə bu vəzifəni həll edənə qədər hökmümüzü təxirə salaq.