Obsesif nevroz

Artıq üçüncü dəfə idi ki, o, inkişafını həlledici şəkildə dəyişdirən bir təsirə məruz qalırdı. 4 yaşında olanda, onun əsəbilik və narahatlıq hali hələ də yaxşılaşmadı. Onda ana onu bibliya hekayəsi ilə tanış etmək qərarına gəldi. Beləcə onu yayındırsın və ruhlandırsın. Buna nail oldu da, dinin tətbiqi əvvəlki mərhələyə son qoydu, lakin qorxu simptomlarının obsesiv simptomlarla əvəzlənməsini gətirdi. O, indiyədək asanlıqla yuxuya gedə bilmirdi, çünki Miladdan əvvəlki o gecədə olduğu kimi pis şeylər görəcəyindən qorxurdu; indi yatağa girməzdən əvvəl otaqdakı bütün müqəddəs şəkilləri öpməli, dualar oxumalı və özünün və yatağının üzərinə saysız-hesabsız xaç çəkməli idi.

Onun uşaqlığı indi bizim üçün aydın şəkildə aşağıdakı dövrlərə bölünür: birincisi, başdan çıxarmaya qədərki ilk dövr (3 yaş yarım), hansı ki, ilkin səhnə bu dövrə düşür; ikincisi, xarakter dəyişikliyi dövrü təlaş yuxusuna qədər (4 yaş); üçüncüsü, heyvan fobiyası dövrü dini təlimə girişə qədər (4 yaş yarım), və bundan sonra onuncu ildən sonraya qədər obsesif nevroz dövrü. Bir mərhələnin növbəti ilə ani və hamar əvəzlənmə nə münasibətlərin təbiətində, nə də xəstəmizin təbiətindədir, əksinə, onun üçün bütün əvvəlkilərin qorunub saxlanması və ən müxtəlif cərəyanların go 1) Jura Lu lb Or areBre Re N Koekzistensiyası səciyyəvi idi. Pislik qorxu yarandığı zaman yoxa çıxdı. Tədricən azalaraq dindarlıq dövrünə keçdi. Lakin bu son mərhələdə canavar fobiyasından söhbət artıq gedir. Obsesif nevroz kəsilməli şəkildə keçdi; birinci tutma ən uzun və ən şiddətli idi, digərləri səkkiz və on yaşlarında baş verdi, hər dəfə nevrozun məzmunu ilə aşkar əlaqədə olan səbəblərdən sonra. Anası ona müqəddəs tarixi özü danışdı və bundan başqa, Nanja vasitəsilə illüstrasiyalarla bəzədilmiş bir kitabdan bu barədə oxutdurdu. Təbii ki, bu xəbərin çatdırılmasında əsas ağırlıq əzab tarixinə düşürdü. Çox dindar və xurafatçı olan Nanja buna öz izahlarını verirdi, lakin kiçik tənqidçinin bütün etirazlarını və şübhələrini də dinləməli olurdu. Onu artıq sarsmağa başlayan bu mübarizələr sonda inamın qələbəsi ilə nəticələndisə, bunda Nanjanın təsiri də iştiraksız deyildi.

Onun dinə girişə verdiyi reaksiyalarından yaddaşında qalanları mənə danışdığı zaman, bunlar əvvəlcə mənim qəti inamsızlığımla qarşılaşdı. Bunun 4 yaşlı bir uşağın fikirləri ola biləcəyini düşünmürdüm; yəqin ki, o, 3 yaşına yaxın yetkin şəxsin düşüncələrindən doğan şeyi bu erkən keçmişə aid edirdi. Fasilələrdən heç nə qazanmaq mümkün deyildi, lakin xəstə bu məsələdə də təslim olmadı, həqiqət budur ki, məni son şübhədən də qurtara bilmədi. Onun tarixinin yaratdığı təəssürat və buna bağlanan bütün müzakirələr və nəticələr üçün belə bir ilkin təxirə salınma açıq-aydın əhəmiyyətsiz olardı. Onun cinsi inkişafı məni sonda ona daha çox inanmağa məcbur etdi. Sonra öz-özümə dedim ki, uşağa yaraşdıra bilmədiyim din təlimlərinə qarşı tənqidi yalnız yetkinlərin yoxa çıxan azlığı irəli sürə bilər.

İndi onun xatirələrinin materialını təqdim edəcəyəm. Yalnız bundan sonra bunları anlamağa aparan bir yol axtaracağam.

Onun müqəddəs tarixin danışılmasından aldığı təəssürat, danışdığına görə, əvvəlcə xoş deyildi. Əvvəlcə Məsihin şəxsiyyətinin əzab xarakterinə, sonra isə onun tarixinin bütün məzmununa qarşı çıxdı. Narazı tənqidini Allah Ataya yönəltdi. Əgər o hər şeyə qadirdirsə, insanların pis olması və başqalarına əzab verməsi, bunun üçün də cəhənnəmə düşmələri onun günahıdır. O, bunu yaxşı etməli idi; hər pisliyə və bütün əzablar. üçün məsuliyyət öz üzərində idi. O, bir yanağına zərbə dəydikdə digər yanağını tutmaq əmrindən, Məsihin çarmıxda kasanın ondan yan keçməsini arzulamasından, həmçinin onun Allahın Oğlu olduğunu sübut etmək üçün heç bir möcüzənin baş verməməsindən narahat idi. Beləliklə, onun iti zehni oyanmışdı. Və müqəddəs şeirin zəif cəhətlərini amansız sərtliklə aşkara çıxarmağı bacarırdı.

Lakin bu rasionalist tənqidə çox keçmədən düşüncələr və şübhələr qoşuldu. Onlar bizi gizli hərəkətlərin iştirakından xəbərdar edə bilərdi. Nanyaya verdiyi ilk suallardan biri Məsihin də arxası olub-olmadığı idi. Nanya ona cavab verdi ki, o, bir tanrı, həm də bir insan olub. İnsan kimi o, hər şeyə sahib olub və digər insanlar kimi hər şeyi edib. Bu isə onu heç də qane etmədi, lakin o, özünü təsəlli edə bildi: arxa ki yalnız ayaqların davamıdır. Çətinliklə sakitləşdirilmiş təlaş, 504. Xəstənin tarixçəsini müqəddəs şəxsi alçaltmaq məcburiyyəti yenidən alovlandı, o zaman ki, ona Məsihin də bok etdiyi sualı ortaya çıxdı. Bu sualı mömin Nanyaya verməyə cəsarət etmədi, lakin özü elə bir çıxış yolu tapdı ki, Nanya ona daha yaxşısını göstərə bilməzdi. Məsih şərabı yoxdan yaratdığına görə, yeməyi də yoxa çıxarıb bununla defekasiyadan qurtula bilərdi. Biz onun cinsi inkişafının əvvəllər müzakirə etdiyimiz bir hissəsinə bağlanacağıq. Bu Düşüncələr anlayışına yaxınlaşacağıq. Bilirik ki, onun cinsi həyatı Nanya tərəfindən rədd edildikdən sonra inkişaf etmişdi. Bu, başlanğıc genital fəaliyyətin sıxışdırılması ilə bağlı idi. Və sadizm və masoxizm istiqamətlərində inkişaf etmişdi. O, kiçik heyvanları əzab verir, onlara işgəncə edirdi, atların döyülməsini, digər tərəfdən taxt varisinin döyülməsini xəyal edirdi. Sadizmdə o, ata ilə qədim eyniləşməni qoruyub saxlayırdı, masoxizmdə isə atanı özünə cinsi obyekt seçmişdi. O, mənim obsesif nevroz üçün meyli gördüyüm pregenital Təşkilat, mərhələsində tamamilə idi. təsirinin təsiri altında o, ilkin səhnənin təsirinə düşür. O yuxu sayəsində genital təşkilata doğru irəliləyə bilərdi. Atasına qarşı mazoxizmini ona qarşı qadın münasibətinə, homoseksuallığa çevirə bilərdi. Yalnız bu arzu irəliləyiş gətirdi, o, qorxu içində sona çatdı. Ata ilə münasibət, onun tərəfindən cəzalandırılmaq cinsi məqsədindən bir qadın kimi atanın cinsi əlaqədə olduğu növbəti məqsədə aparmalı idi, lakin onun narsistik kişiliyinin etirazı ilə daha primitiv bir mərhələyə geri atıldı və ata əvəzinə yerdəyişmə yolu ilə canavar tərəfindən yeyilmə təlaşı kimi ayrıldı, lakin bu yolla heç də həll olunmadı. Daha doğrusu, mürəkkəb görünən bu vəziyyətə 1) Xüsusilə penisinə vurulan zərbələr. S. 460. Yalnızca Ataya yönələn üç cinsi meylin birgə mövcudluğuna sadiq qaldıqda, ədalətli ola bilərik. O, yuxudan etibarən Qeyri-həddi-dərindən homoseksual idi, nevrozda isə kannibalizm səviyyəsində; əvvəlki mazoxist münasibət hökmran qaldı. Hər üç Axınlar passiv cinsi məqsədlərə malik idi; eyni obyekt, eyni cinsi oyanma idi, lakin onun üç fərqli səviyyəyə görə parçalanması meydana gəlmişdi.

Müqəddəs tarixi bilmək ona indi imkan verdi. Ataya qarşı hökmran mazoxist mövqeyi sublimasiya etmək. O, Məsih oldu və eyni doğum günü buna xüsusilə asanlıq yaratdı. Bununla o, böyük bir şeyə çevrilmişdi və həm də — hələlik buna kifayət qədər diqqət yetirilməmişdi — bir kişiyə. Məsihin arxası ola biləcəyi şübhəsində sıxışdırılmış homoseksual mövqe boy verir, çünki bu düşüncə-dalma başqa bir şey ifadə edə bilməzdi: o, atanın yanında bir qadın kimi, ilkin səhnədəki ana kimi istifadə oluna bilərmi? Digər obsesif fikirlərin həllinə gəldikdə, bu təfsirin təsdiqləndiyini görəcəyik. Passiv homoseksuallığın sıxışdırılmasına indi o narahatlıq uyğun gəlirdi ki, müqəddəs şəxsi belə tələblərlə əlaqələndirmək rüsvayçılıqdır. Görünür, o, yeni sublimasiyasını sıxışdırılmışın mənbələrindən götürdüyü əlavədən təmiz saxlamağa çalışırdı. Lakin buna nail oldu.

Hələ başa düşmürük ki, nə üçün o, indi Məsihin passiv xarakterinə qarşı çıxırdı. Atanın ona qarşı pis rəftarına da etiraz edirdi. Bununla da indiyə qədərki mazoxist idealını, hətta sublimasiyasında belə, inkar etməyə başlayırdı. Güman edə bilərik ki, bu ikinci konflikt xüsusilə əlverişli idi. Alçaldıcı obsesif fikirlər birinci konfliktdən üzə çıxırdı. Bu konflikt hökmran mazoxist və sıxışdırılmış homoseksual axın arasında idi. Çünki təbiidir ki, ruhi konfliktdə bütün əks meyllər bir-birinə toplanır. Hətta ən müxtəlif mənbələrdən olsa da. Onun qarşı çıxmasının motivini öyrənəcəyik. Bununla da dinə qarşı yürütdüyü tənqidi, yeni məlumatlardan öyrənəcəyik.

Müqəddəs tarix haqqındakı məlumatlardan onun cinsi araşdırması da fayda götürmüşdü. İndiyə qədər onun üçün əsas var idi. Uşaqların yalnız qadından gəldiyini düşünməyə. Əksinə, dayə ona inandırmışdı ki, o, atanın uşağıdır. Bacısı isə ananın. Ataya olan bu daha yaxın münasibət onun üçün çox dəyərli idi. İndi isə eşitdi ki, Məryəmə Tanrı doğuran deyilir. Deməli, uşaqlar qadından gəlir və dayənin dediyi artıq əsassız qalırdı. Bundan başqa, danışılanlar onu çaşdırdı: Məsihin atası əslində kim idi? O, İosifin belə olduğunu düşünməyə meyilli idi, çünki həmişə birlikdə yaşadıqlarını eşidirdi, lakin Nanya deyirdi: İosif yalnız atasına bənzəyirdi, əsl atası isə Allah olmuşdu. Bundan heç nə çıxara bilmirdi. Yalnız bunu başa düşürdü: əgər bu barədə ümumiyyətlə mübahisə etmək mümkünsəydisə, ata ilə oğul arasındakı münasibət onun həmişə təsəvvür etdiyi qədər sıx deyildi.

Oğlan müəyyən mənada bütün dinlərdə öz əksini tapmış ata qarşı duyğu ikiliyini hiss edirdi və bu ata münasibətinin zəifləməsi üzündən öz dininə hücum edirdi. Təbii ki, onun müxalifəti tezliklə təlimin həqiqətliyinə şübhə olmaqdan çıxdı. Bunun əvəzinə birbaşa Allahın şəxsiyyətinə qarşı yönəldi. Allah öz oğluna sərt və amansız rəftar etmişdi, lakin insanlara qarşı da daha yaxşı deyildi. O, öz oğlunu qurban vermiş və eyni şeyi İbrahimdən də tələb etmişdi. O, Allahdan qorxmağa başladı.

Əgər o, Məsih idisə, deməli ata Allah idi. Lakin dinin ona zorla qəbul etdirdiyi Allah, sevdiyi və əlindən alınmasına razı olmadığı atanın əsl əvəzedicisi deyildi. Bu Ataya olan sevgi onda tənqidi iti düşüncəni yaratdı. O, ataya bağlı qala bilmək üçün Allaha qarşı çıxırdı, bununla əslində köhnə atanı yeni ataya qarşı müdafiə edirdi. Burada o, atadan ayrılmanın çətin bir hissəsini yerinə yetirməli idi.

Deməli, Allaha qarşı mübarizə üçün enerjini onun atasına olan köhnə sevgisi verirdi. Bu sevgi ən erkən dövrdə açıq-aşkar üzə çıxmışdı. Dini tənqid etmək üçün itiliyi də həmin sevgi verirdi. Lakin digər tərəfdən, yeni Allaha qarşı bu düşmənçilik də ilkin bir hərəkət deyildi, onun təlaş yuxusunun təsiri altında yaranmış ata qarşı düşmənçilik hərəkətində bir nümunəsi vardı və mahiyyətcə yalnız həmin hərəkətin yenidən canlanması idi. Onun bütün sonrakı həyatını idarə etməli olan bu iki ziddiyyətli duyğu hərəkəti burada din mövzusunda ikilik mübarizəsi üçün birləşirdi. Bu mübarizədən simptom kimi çıxan şey — küfr fikirləri, onu bürüyən «Allah—peyin, Allah—donuz» düşünmək məcburiyyəti — buna görə də düzgün bir kompromis nəticəsi idi; bunu anal erotikası ilə əlaqədə bu fikirlərin təhlili bizə göstərəcək.

Daha az tipik xarakterli bəzi başqa obsesiv simptomlar da var. Onlar eyni dərəcədə əminliklə ataya aparır, lakin obsesiv nevrozun əvvəlki hadisələrlə əlaqəsini də göstərir.

Sonda öz küfrlərini kəffarə etdiyi dindarlıq mərasiminə müəyyən şərtlər altında təntənəli şəkildə nəfəs almaq əmri də daxil idi. Xaç vurulması zamanı o, hər dəfə dərindən nəfəs almalı və ya güclü nəfəs verməli idi. Onun dilində nəfəs ruh ilə eynidir. Deməli, bu, Müqəddəs Ruhun rolü idi. O, Müqəddəs Ruhu içinə çəkməli idi, ya da eşitdiyi və oxuduğu şər ruhları içi) Bu simptom, eşidəcəyimiz kimi, oxumağı bacardığı altıncı ildə inkişaf etmişdi. çəkməli idi. Bu pis ruhlaraə o, özünə bu qədər tövbə qoymalı olduğu küfr fikirlərini də aid edirdi. Lakin o, dilənçiləri, şikəstləri, çirkin, qoca, rəhmsiz vəziyyətdə olan adamları görəndə nəfəsini xaricə buraxmağa məcbur olurdu. Və bu məcburiyyəti ruhlarla necə əlaqələndirəcəyini anlamırdı. O, bunu yalnız ona görə etdiyini özünə hesabat verdi ki, onlar kimi olmasın.

Sonra analiz bir yuxunun ardınca aydınlıq gətirdi. Yazıq adamlara baxarkən nəfəsi xaricə buraxma yalnız altıncı ildən sonra başlamışdı. Və ataya bağlı idi. O, atasını uzun aylar görməmişdi, bir gün anası dedi ki, uşaqlarla şəhərə gedəcək və onlara çox sevindirəcək bir şey göstərəcək. Sonra ana onları bir sanatoriyaya apardı, orada atanı yenidən gördülər; atanın görkəmi pis idi və oğlana çox yazığı gəldi. Deməli, ata həm də o şikəstlərin, dilənçilərin və yoxsulların ilk nümunəsi idi ki, onların önündə nəfəsini xaricə buraxmalı olurdu, necə ki, o, təlaş hallarında görünən üz cizgilərinin və istehza üçün çəkilən karikaturaların ilk nümunəsidir. Hələ başqa bir yerdə öyrənəcəyik ki, bu mərhəmət mövqeyi ilkin səhnənin xüsusi bir detalına gedib çıxır. Və bu detal obsesif nevrozda çox gec təsir göstərmişdi.

Beləliklə, şikəstlərin qarşısında nəfəsini verməsinə səbəb olan onlar kimi olmaq niyyəti idi. Bu, köhnə ata eyniləşməsinin mənfiyə çevrilmiş forması idi. Lakin o, bununla eyni zamanda atanı müsbət mənada da təqlid edirdi, çünki güclü nəfəs alma atadan cinsi əlaqə zamanı eşitdiyi səsin təqlidi idi. Müqəddəs Ruh öz mənşəyini kişinin həssas həyəcanının bu əlamətinə borclu idi. Sıxışdırma nəticəsində bu nəfəs alma şər ruha çevrildi. Bunun üçün başqa bir şəcərə də mövcud idi — yəni ilkin səhnə zamanı əziyyət çəkdiyi malyariya. i) İlkin səhnənin real təbiəti nəzərdə tutulmaqla! Bu şər ruhların rədd edilməsi, başqa reaksiyalarda da özünü göstərən danılmaz asketik bir xüsusiyyətə uyğun gəlirdi. O, Məsihin bir dəfə şər ruhları donuzlara köçürdüyünü və onların sonra bir uçuruma yıxıldığını eşidəndə, bacısının ilk uşaqlıq illərində onun yaddaşındaki limanın qayalıq yolu hadisəsindən əvvəl sahilə yuvarlanmasını xatırladı. O da belə bir şər ruh və bir donuz idi; buradan Allaha — Donuza gedən yol qısa idi. Atanın özü də eyni dərəcədə həssaslıq tərəfindən idarə olunduğunu göstərmişdi. O, ilk insanların tarixini öyrənəndə diqqətini çəkdi. Öz taleyinin Adəmin taleyi ilə oxşarlığı. O, Nanja ilə söhbətdə ikiüzlücəsinə təəccübləndi ki, Adəm bir qadın üzündən bədbəxtliyə düşmüşdü və Nanjaya söz verdi ki, heç vaxt evlənməyəcək. Bu vaxtlar bacının təhriki üzündən qadınla düşmənçilik güclü ifadə tapdı. Bu düşmənçilik hələ kifayət qədər tez-tez maneə törətməli idi. Onun sonrakı sevgi həyatında. Bacı onun üçün təhrik və günahın daimi təcəssümünə çevrildi. Günahını etiraf edəndən sonra özünü təmiz və günahsız hesab edirdi. Lakin sonra ona elə gəlirdi ki, bacı onu yenidən günaha batırmaq üçün pusquda durur. O özünü qoyub elə bilməmiş bacı ilə mübahisə səhnəsi törədirdi. Bununla da yenidən günahkar olurdu. Beləliklə, o, təhrik faktını durmadan yenidən təkrarlamağa məcbur olurdu. Yeri gəlmişkən, o, küfr dolu fikirlərini, nə qədər onu sıxsalar da, etirafda açıb demişdi.

Biz gözlənilmədən obsesif nevrozun ill\u0259r sonrakı illərinin simptomatikasına düşdük. Buna görə də arada olan çox şeyi nəzərə almadan, onun nəticəsi haqqında məlumat vermək istəyirik. Artıq bilirik ki, o, daimi tərkibindən başqa, müəyyən vaxtlarda güclənmələr keçirirdi — biri, hələ bizə aydın ola bilməyən, həmin küçədə özünü eyniləşdirə bildiyi bir oğlanın öldüyü vaxt baş verdi. O, on yaşında olanda, ona çox tez böyük təsir göstərən bir alman müəllim, 9, 1, 1, 11931 təyin edildi. Çox ibrətamizdir ki, onun bütün ağır dindarlığı yox olub getdi və bir daha canlanmadı — o, müəllimlə aparılan öyüd-nəsihət söhbətlərində başa düşdükdən və öyrəndikdən sonra ki, bu ata əvəzi dindarlığa heç bir dəyər vermir və dinin həqiqətinə inanmır. Dindarlıq atadan asılılıqla birlikdə süqut etdi; ata artıq yeni, daha ünsiyyətcil bir ata ilə əvəz olunmuşdu. Bu isə, əlbəttə, obsesif nevrozun son bir alovlanması olmadan baş vermədi; obsesyon xüsusilə o zaman xatırladılırdı ki, küçədə üç yığın nəcisin bir yerdə olduğunu görəndə Müqəddəs Üçlüyü düşünməli olurdu. O, heç bir təhrikə boyun əymirdi ki, dəyərdən düşmüş şeyi saxlamaq üçün bir cəhd də etməsin. Müəllim onu kiçik heyvanlara qarşı edilən qəddarlıqlardan çəkindirəndə, o, bu cinayətlərə də son qoydu, lakin əvvəlcə tırtılları doğramaqla kifayət qədər məşğul oldu. O, analitik müalicədə də eyni cür davranırdı: keçici bir «mənfi reaksiya» inkişaf etdirirdi. Hər ciddi həlldən sonra qısa bir müddət üçün, həll olunmuş simptomun pisləşməsi ilə onun təsirini inkar etməyə çalışırdı. Məlumdur ki, uşaqlar qadağalara qarşı ümumiyyətlə belə davranırlar. Onları danlayanda, çünki onlar, məsələn, dözülməz bir səs çıxarırlar, qadağadan sonra bunu bir də təkrarlayırlar, sonra dayandırırlar. Bununla onlar guya könüllü dayandıqları və qadağaya meydan oxuduqları təəssüratını yaradırlar.

Alman müəllimin təsiri altında onun sadizminin yeni və daha yaxşı bir sublimasiyası yarandı; o sadizm o vaxt yaxınlaşan yetkinlik dövrünə uyğun olaraq mazoxizm üzərində üstünlük qazanmışdı. O, əsgərlik həvəsinə, uniforma, silah və atlara vurulmağa başladı və bununla davamlı xəyallara qapıldı, beləliklə, bir kişinin təsiri altında "İnfantil nevrozun tarixçəsindən" 5ıı passiv mövqelərindən uzaqlaşdı və əvvəlcə kifayət qədər normal yollarda idi. Müəllimə bağlılığın bir sonrakı təsiri — ki müəllim onu az sonra tərk etdi — bu oldu ki, o, sonrakı həyatında alman ünsürünü (həkimləri, müəssisələri, qadınlar1) vətən ünsürünə (atanın təmsilçisinə) üstün tutdu; müalicədəki köçürmə bundan böyük fayda götürdü.

Müəllim tərəfindən azad edilmədən əvvəlki dövrə hələ bir yuxu düşür; onu xatırladıram, çünki müalicədə öz fürsətinə qədər unudulmuşdu. O, at üstündə getdiyini və nəhəng bir tırtıl tərəfindən təqib olunduğunu gördü. O, yuxuda bizim çoxdan yozduğumuz, müəllimdən əvvəlki dövrə aid əvvəlki bir eyham olduğunu anladı. Bu əvvəlki yuxuda o, şeytanı qara libasda görmüşdü. Vaxtilə canavarda və şirdə onu çox qorxutmuş dik duruşda görmüşdü. Uzadılmış barmağı ilə nəhəng bir ilbizə işarə edirdi. Tezliklə təxmin etdi ki, bu şeytan məşhur bir əsərdən olan demon, yuxu isə demonu bir qızla sevgi səhnəsində təsvir edən çox yayılmış bir şəklin yenidən işlənməsidir. İlbiz qadının yerində incə bir qadın cinsi simvolu idi. İblisin göstərən jesti ilə yönləndirilərək, tezliklə yuxunun mənası kimi bunu göstərə bildik ki, o, cinsi əlaqənin tapmacaları haqqında hələ çatışmayan son təlimləri ona verəcək birini arzulayırdı, necə ki vaxtilə ilkin səhnədə atanın ilk təlimləri verdiyi kimi.

Qadın simvolunun kişi simvolu ilə əvəz olunduğu sonrakı yuxuya dair o, az əvvəl baş vermiş müəyyən bir hadisəni xatırladı. Bir gün malikanədə yatmış bir kəndlinin yanından keçdi, onun oğlu da yanında uzanmışdı. Bu atanı oyadıb ona nəsə dedi, bundan sonra ata atlıya söyüb onu təqib etməyə başladı, o da tez atına minib uzaqlaşdı. Buna ikinci xatirə əlavə olunur: həmin malikanədə tamamilə ağ, tamamilə tırtıllarla bürünmüş ağaclar var idi. Anlayırıq ki, o, fantaziyanın gerçəkləşməsindən əvvəl də qaçmışdı, oğulun atanın yanında yatmasından və ağ ağacları işə qatmasından — qoz ağacındakı ağ canavarlar barədəki təlaş yuxusuna işarə yaratmaq üçün. Deməli, bu, kişiyə qarşı o qadınsı mövqedən birbaşa təlaş partlayışı idi; o, əvvəlcə dini sublimasiya ilə, az sonra isə hərbi sublimasiya ilə daha da təsirli şəkildə özünü bundan qorumalı idi.

Lakin obsesif simptomlar aradan qaldırıldıqdan sonra, obsesif nevrozun daimi təsirlərinin qalmadığını güman etmək böyük səhv olardı. Məhkəmə prosesi təqvalı inancın tənqidi araşdırma üsyanı üzərində qələbəsinə gətirib çıxarmışdı. Və homoseksual münasibətin sıxışdırılmasını ön şərt kimi tələb etmişdi. Hər iki amildən daimi mənfi nəticələr. yarandı. Bu ilk böyük məğlubiyyətdən sonra intellektual fəaliyyət ağır zərər görmüşdü. Beş yaşında din təlimlərini tənqidi şəkildə dağıdan iti zəka artıq özünü göstərirdi, öyrənmə həvəsi inkişaf edirdi. Həmin qorxu yuxusu zamanı baş verən həddindən artıq güclü homoseksuallığın sıxışdırılması bu mənalı hərəkəti şüursuz üçün saxladı, beləliklə onu ilkin məqsəd istiqamətində qorudu və başqa halda təqdim etdiyi bütün sublimasiyalardan məhrum etdi. Buna görə xəstədə həyata məzmun verən bütün sosial maraqlar çatışmırdı. Yalnız analitik müalicədə homoseksuallığın bu zəncirdən azad edilməsi mümkün olduqdan sonra vəziyyət yaxşıya doğru dönə bildi və bunu müşahidə etmək çox qəribə idi: həkimin birbaşa təlimatı olmadan homoseksual libidonun hər azad olunmuş hissəsi həyatda tətbiq və bəşəriyyətin böyük ümumi işlərinə bağlanma axtarırdı.