Paranoyya (Dementia paranoides) hadisəsi haqqında psixoanalitik qeydlər (Şreber)

Paranoiyanın psixoanalitik tədqiqi ümumiyyətlə qeyri-mümkün olardı, əgər xəstələr — doğru, təhrif olunmuş formada olsa da — digər nevrotiklərin sirr kimi gizlətdiyi şeyi elə açıb demək xüsusiyyətinə malik olmasaydılar. Paranoikler daxili müqavimətlərini aşmağa məcbur edilə bilməzlər. Onsuz da yalnız demək istədiklərini deyirlər. Məhz bu xəstəlikdə yazılı hesabat və ya çap olunmuş xəstəlik tarixçəsi, xəstə ilə şəxsi tanışlığı əvəz edə bilər. Buna görə də heç vaxt görmədiyim, lakin xəstəlik tarixçəsini özü təsvir edib çap vasitəsilə ictimaiyyətə çatdırmış bir paranoyakın (Dementia paranoides) xəstəlik tarixçəsinə analitik təfsirləri bağlamağı məqbul saymıram.

Bu, keçmiş Saksoniya senatorunun sədri, hüquq doktoru Daniel Paul Schreberdir. Onun «Bir əsəb xəstəsinin xatirələri» 1903-cü ildə kitab kimi çıxmış və düzgün məlumat almışamsa, psixiatrlarda kifayət qədər böyük maraq doğurmuşdur. Mümkündür ki, doktor Schreber bu gün də sağdır. 1903-cü ildə müdafiə etdiyi vəhm sistemindən o qədər uzaqlaşmışdır ki, kitabı haqqında bu qeydləri ağrılı qarşılayır. Lakin o, bugünkü şəxsiyyətinin o zamankı ilə eyniliyini hələ də qəbul etdiyi dərəcədə, mən onun öz arqumentlərinə istinad edə bilərəm — «mənəvi cəhətdən yüksək səviyyəli, qeyri-adi iti ağıl və iti müşahidə qabiliyyətinə malik adam» nəşri ondan çəkindirmək cəhdlərinə qarşı bunları irəli sürmüşdü: «Bununla belə, mən nəşrə mane olan çətinlikləri gizlətmiş deyiləm: söhbət xüsusilə hələ sağ olan bəzi şəxslərə göstərilən ehtiramdan gedir. Digər tərəfdən, mən belə fikirdəyəm ki, hələ sağlığımda ikən səlahiyyətli şəxslər tərəfindən bədənim və şəxsi taleyim üzərində hər hansı müşahidələrin aparılması elm və dini həqiqətlərin dərki üçün dəyərli ola bilər. Bu mülahizə qarşısında bütün şəxsi ehtiyatlar susmalıdır. Kitabın başqa bir yerində o bildirir ki, həkimi gizli məsləhətçi olsa da, nəşr niyyətində israrlı qalmağa qərar verib. doktor Buna görə də Flexsiq Leypsiqdə ona qarşı ittiham irəli sürəcəkdi. O, bununla Flechsigə indi özünə mənim tərəfimdən tələb olunanı tələb edir: «Ümid edirəm ki, 1) Bu, şübhəsiz haqsız olmayan özünü xarakterizə Schreber kitabının 35-ci səhifəsi. 2) «Xatirələr»in ön sözü, Paranoyyanın avtobioqrafik təsvir edilmiş bir halı haqqında 557 ki, o zaman həm də prof. Dr. Flechsig söyləyirdi ki, xatirələrimin məzmununa olan elmi maraq, hər hansı şəxsi həssaslıqları arxa plana keçirəcək. “Xatirələr”in mənim şərhlərimi dəstəkləyən bütün yerlərini hərfi şəkildə gətirəcəyəm. Buna baxmayaraq, bu əsərin oxucularından xahiş edirəm ki, əvvəlcə kitabla ən azı bir dəfə oxumaqla tanış olsunlar.