21 oktyabr 1892 — Fr pasiyentini ziyarət və diaqnoz mübahisəsi

Əziz dost! [1]

Sadəcə qeydlər, razılaşdığımız kimi. Bəzən su sözlərinə olan ehtiyac bizi məktub yazmağı təxirə salmağa məcbur edir. Deməli, məni satqın saymaman üçün aşağıdakıları bildirirəm. Təxminən üç həftə əvvəl məni cənab Fr.-ın evinə çağırdılar. Orada divana uzanmış öz Fr. və ailə həkimi kimi Qaytler[2] məni gözləyirdi. Yeriyəndə ağrılar qayıtdı. Diaqnozunla bağlı müzakirə apardıq. Pasiyent, görünür, Berlində bir qədər məyus olub. Qaytler yalpayaqlılıq diaqnozu ilə əylənirdi və nevritdə israr edirdi. Xəstənin ayaqlarına baxış zamanı biz heç nə görmədik. Yalpayaqlılıqla əlaqələndirilə biləcək heç nə yox idi. Burada mən Geytlerlə razılaşdım. O bu məsələdə şəxsi təcrübəsinə əsaslanır. Yenə də, sənin şübhəsiz ki, məndən daha yaxşı başa düşdüyün, mənim üçün yad olan sahədə sənə zidd getmək niyyətində deyildim. Sənin tərəfini aslan kimi müdafiə etdim və nəticədə azarlıyı inandırdım ki, ayağını professor Lorençə göstərsin, qoy özü qərar versin, bu pes planusdur, ya yox. Bu razılaşmadan əvvəl mən sənin yanına, Berlinə səfər etməsi üçün onu inandırmağa çalışmışdım, halbuki, əslində, o özü də əvvəlcə bunu istəyirdi. Vyanada tez-tez olduğu kimi, bundan sonra nə kişi, nə doktor, nə də ayaq barədə heç nə eşitmədim.

İndi isə düşüncələrimi bölüşməyə icazə verin. Sənin bildiyin kimi, bu kişidə baldir əzələləri arasında 3 sm-lik fərq var, həmçinin onların konsistensiyasında dəyişikliklər müşahidə olunur. Bu fərqin pes planusla necə əlaqəli olduğunu başa düşə bilmirəm. Tutaq ki. Lakin bildiyim qədərilə, pes planus zamanı dabana düşən təzyiq tədricən artan, uzunmüddətli tarsus ağrısına səbəb olur. Burada isə hər şey fərqlidir. Ağrı yalnız baldırda yaranır, beş dəqiqədən sonra o sərtləşir, elə ki, hərəkət mümkün olmayan hala gəlir, o dayanır, ayağını qaldırır, bir neçə dəfə silkələyir, bundan sonra yenə bir neçə dəqiqə ərzində getməyə davam edə bilir.

Bu, şəkərli diabetdə rast gəlinən və fasiləli axsaqlıqla müşayiət olunan işemik və ya miozitli əzələ çatışmazlığına çox bənzəyir.

Burada fərz edərdim ki, xəstəyə yalnız uzunmüddətli sakitlik və yeriməyi məhdudlaşdırmaq kömək edə bilər, amma təəssüf ki, onun halında bunun xüsusi faydası olmayacaq.

Yeri gəlmişkən, Qaytlerə görə nevritin əleyhinə olan daha bir fakt var. Bu, heç cür spontan ağrının olmamasıdır. Ümid edirəm ki, bu kişi nəhayət sənin yanına gələcək. Sən bu maraqlı sualı həll edə biləcəksən.

Qalanından qısaca. Şənbə axşamı «jour neuropathologique»[6] adlı leksiyada [Kolleg] [5] olacağam və orada, bədbəxtlikdən, Breyer də iştirak edəcək. Əgər yenə də 1892-ci ilin əvvəlindəki kimi Vyanaya gəlmək istəsən, qoy bu şənbə axşamı olsun.

Qonaq otağına son dərəcə qədirbilənəm, öz qurdlarımı [Würmer] təmin etmək üçün burada oturmağa məcburam. İnkar etmirəm ki, həm evi, həm də ev sahibəsini görmək istərdim.

Hörmətlilər, Redyard Kiplinqin «Rikşa-ruh» və «İşıq söndü» əsərlərini oxuyun[6]. Tövsiyə edirəm!

Ən ürəkdən arzularla

Sənin Ziqmund Freyd

Qeydlər:

Məktub 1950-ci il nəşrinə girmədi.

[2] Morits Qaytler [Moritz Heitier] (1848-1923) — daxili xəstəliklər həkimi, Freydin köhnə tanışlarındandır.

[3] Adolph Lorenz (Adolf Lorenz, 1854-1946) — ortoped-cərrah, ayrıca «Vyana qansız cərrahı» kimi də bəlli.

[4] Pes planus (lat.) — yalpayaqlılıq.

[5] Məlumdur ki, 1892/93-cü ilin qış semestrində. Freyd hər həftə histeriyadan iki saatlıq mühazirə oxuyurdu. Bu halda hansı mühazirədən söhbət getdiyi aydın deyil. Onun orada iştirak etməyə dinləyici, yoxsa lektor keyfiyyətində niyyətli olduğu da bəlli deyil.

[6] jour neuropathologique (fransızca) — nevropatologiya günü.

[7] Orijinalda məhz «Kippling» yazılıb. Redyard Kiplinq (1865-1936) — Freydin ən sevdiyi yazıçılardan biridir.