3 oktyabr 1897 — Ziyarət və şəxsi işlərin müzakirəsi

Vyana.

Əziz Vilhelm!

Mənim səfərimin üstünlüyü ondadır ki, sən yenə də bütün təfərrüatları mənimlə bölüşə bilərsən, çünki hazırda mənə bütöv olan şey ümumi xətlə məlumdur; lakin hər bir məqama cavab gözləmə və bəzi mülahizələr barədə ümid edirəm ki, nəzərə alacaqsan ki, mən sənin işlərində xarici olduğum üçün onlar haqqında hökm verə bilmirəm.

— [Daha sonra 1950-ci il nəşrinə daxil edilməmiş abzas gəlir.]

Bununla belə, hər dəfə özündən keçib mənə çatdırdığın hər kiçik detal üçün sənə minnətdaram. Məsələn, ana və qızda infeksiya ilə hamiləlik arasındakı əlaqə haqqında şərhlərin mənə son dərəcə əhəmiyyətli göründü, çünki bunlar axı fərdin həyatındakı bir vəziyyətlə deyil, yalnız protoplazmanın əbədi həyatındakı bir şərtlə izah oluna bilər – yəni onlar mütləq zamandan asılı olmalıdırlar, həyat müddətindən yox. Sonra ağlıma gəldi ki, əgər anadakı infeksiya A X 28 plus B X 23 düsturu ilə verilən bir zaman dövrünə, qızın hamiləliyi isə buna bənzər bir ifadəyə uyğun gəlirsə, bu, mütləq lazım deyil; belə ki, ikisi arasındakı fərq yenə də oxşar düstur verməlidir, halbuki burada infeksiya ilə orada hamiləlik arasında xüsusi bir əlaqə mövcud olmaq zorunda deyil. Bunun mənasız olub-olmadığını deyə bilmərəm. Bunu etmək üçün sənin «vaxtında olan meylini» bilməliyəm.

Xaricdən məndə demək olar ki, heç nə baş vermir, lakin daxili həyatımda az deyil, xeyli maraqlı şeylər var. Artıq dörd gecədir ki, öz-təhlil yuxuda davam edir. Bu, bütün məsələnin həlli üçün vacib saydığım bir şeydir. Ondan son dərəcə dəyərli nəticələr və çıxarışlar almışam. Bəzən məndə tamamlanma duyğusu yaranır. İndiyədək mən dəqiqliklə təxmin etmişəm: növbəti gecə yuxu nədən başlayacaq. Mənim üçün ən böyük çətinlik yazılı şəkildə ifadə etməkdir, üstəlik o, çox uzundur. Yalnız onu deyə bilərəm ki, qoca məndə fəal rol oynamır. Lakin mən özümə aid nəticəni analoji olaraq ona da şamil etmişəm. Mənim «ulu nənəm» çirkin, lakin son dərəcə ağıllı bir qadın idi. O mənə Allah və cəhənnəm haqqında çox şey danışıb. Öz qabiliyyətlərim barədə yüksək fikir formalaşdırıb. Sonralar (iki ilə iki yarım yaş arasında) anama qarşı libidom oyanıb. Daha dəqiq desək, Leypsiqdən Vyanaya [1950-ci il nəşrində: Vyanadan Leypsiqə] birlikdə səfərimizdən sonra. Gecəni birgə keçirmişdik və mən onu çılpaq görmüşdüm. (Sənin oğlunla bağlı artıq çoxdan müvafiq nəticələr çıxardığını, sənin işlətdiyin bir sözdən başa düşdüm.) Məndən bir yaş kiçik qardaşımı (o körpə ikən ölmüşdü) qəzəblə qarşıladım. Tam uşaq qısqanclığı ilə qarşıladım. Onun ölümü içimdə vicdan əzabı üçün toxum kimi qaldı. İlk və ikinci illər arasında etdiyim pis hərəkətlərdə iştirak edən yoldaşımı da yada saldım; o, mənim bir yaş böyük olan qardaşıoğlum idi, indi Mançesterdədir, mən on dörd yaşıma çatanda isə o, Vyanada bizi ziyarət edirdi. Görünür, ikimiz də bir yaş kiçik bacı qızına qarşı amansız rəftar etmişik. Bu qardaş oğlu və kiçik qardaş indi nevrozizmi, həmçinin bütün dostluqlarımın intensivliyini müəyyən edirlər1. Sənin özün mənim müsafirət qorxumu hələ çiçəkləyən vaxtda gördün.

Özü də bu tarixin əsasını təşkil edən səhnələrin özünə gəldikdə, onları hələ araşdırmamışam. Əgər onlar üzə çıxsa və mən öz histeriyamın mənbəyini müəyyən edə bilsəm, bunu o yaşlı qadına borclu olacağam ki, o, belə erkən yaşımda mənim o vaxtkı və sonrakı həyatım üçün vasitələri hazırlayıb. Görürsən, köhnə bağlılıq indi də üstün gəlir. Bu əsərin intellektual cazibəsini ifadə edə bilmirəm.

Erkən səhər uşaqlar gələcək. Praktika zorla sürünür, qorxuram ki, o yoluna düşsə, öz-təhlil üçün maneəyə çevriləcək. Həkimin nəhayət xəstənin pis meyillərinə və öz xəstəliyini saxlamaq istəyinə boyun əyməsi səbəbindən müalicə çətinliklərinin yarandığı inancım getdikcə güclənir və aydınlaşır. Görək bundan sonra nə olacaq.

Səni və kiçik ailəni ürəkdən salamlayıram, ümid edirəm ki, tezliklə yenidən süfrəndən parçalar alaram.

Sənin Ziqmundun.

— [Bundan sonra 1950-ci il nəşrinə daxil edilməmiş məktubun davamı gəlir] —

<4 oktyabr. Uşaqlar gəldi. Gözəl hava getdi. Bugünkü yuxu ən qəribə paltarlarda aşağıdakını ortaya qoydu: o, mənim cinsi məsələlər üzrə müəlliməm idi və mənim bacarıqsız olduğuma, heç nə edə bilmədiyimə görə şikayət edirdi.

(Nevrotik impotensiya həmişə belə yaranır. Məktəbdə heç nə edə bilməmək qorxusu beləcə öz cinsi əsasını tapır. Eyni zamanda mən kiçik bir heyvanın kəlləsini gördüm və yuxuda «donuz» düşündüm. Lakin təhlildə bunu iki il əvvəlki arzunla əlaqələndirdim: Götənin bir vaxtlar etdiyi kimi, məni aydınlatmaq üçün Lidoda bir kəllə tapım. Amma mən onu tapmadım. Beləliklə, mən «kiçik axmaq» [hərfi mənası: qoyun başı] idim. Bütün yuxu hazırkı terapevtik impotensiyama yönəlmiş ən utandırıcı allüziyalarla dolu idi. Bəlkə də histeriyanın müalicəolunmazlığına inanma meyili elə buradan başlayır. Üstəlik, o, məni özünün əvvəlcə yuduğu qırmızımtıl suda yudu. (Təfsiri çətin deyil; xatirələr silsiləmdə buna bənzər heç nə tapmıram; ona görə də bunu həqiqi qədim kəşf sayıram.) Və o, məni onları ona vermək üçün zehnerləri (on kreysterlik sikkələri) oğurlamağa məcbur etdi. Bu ilk gümüş zehnerlərdən Marta üçün həftəlik məişət pulu kimi yuxuda gördüyüm kağız on florinlik əskinasların yığınına qədər uzun bir zəncir var. Yuxunu «pis müalicə» kimi ümumiləşdirmək olar. Necə ki o yaşlı qadın pis müalicəsi üçün məndən pul alırdı, elə də mən bu gün xəstələrimin pis müalicəsinə görə pul alıram. Xüsusi rol Mrs. Q.-a məxsus idi. Onun mənə çatdırdığınız remarqası belə idi: ondan heç nə almamalıyam, çünki o, həmkarımın arvadıdır (o, təbii ki, bunu şərt qoymuşdu ki, mən ondan almalıyam).

Sərt bir tənqidçi bütün bunlar haqqında deyə bilər ki, bu, proqressiv şəkildə determinasiya olunmaq əvəzinə, reqressiv fantaziyadır. Experimenta crucis onun əleyhinə qərar verməlidir. Qırmızımtıl su doğrudan da elə bir növə aid görünür. Bütün xəstələr bu dəhşətli və pozğun təfərrüatları, ki onlar çox vaxt onların təcrübəsindən4 və biliklərindən uzaqdır, haradan alırlar?