1 fevral 1900 — Xəstəliyin təkrarlanması narahatlığı

Əziz Vilhelm.

Mənim nələrsə məşum olacağına dair hissim nəhayət təsdiqləndi. Mən bu qədər qısa intervalları [1] pis əlamət hesab edirəm.

Lakin bəlkə də bu iki tutmanı bir kimi nəzərə almaq lazımdır. Nəticədə, hal normallaşacaq. Bütün bunlar çox kədərli və mən çaşmışam.

Martin 14 yanvar (5×28 – 10×23) [2] günortadan sonra saat iki ilə üç arasında qəflətən xəstələndi. Bu, yeganə hal idi və o, artıq yenidən özünü yaxşı hiss edir. Beləliklə, bu dəfə müşahidə seriyası qəflətən arası kəsildi. Bəlkə də başqa vaxt alınar.

Əgər biz bir şəhərdə – üstəlik bu, Vena deyil, Berlin olsaydı – hər şey özgə cür ola bilərdi. Mən yəqin ki, belə problemləri yaşamazdım və ya heç olmasa, artıq onlardan qurtulmuşdum. Bu səbəbdən bizim təcrid olunmağımızdan bu qədər tez-tez peşman oluram. Təəssüf ki, bu fikirlər heç nəyi dəyişdirməyəcək. Ola bilsin, məni və praktikamı çətin günlər gözləyir. Ümumiyyətlə, tez-tez görürəm ki, sənin məni həddindən artıq qiymətləndirmək adətin var. Lakin belə səhvin motivləri hər hansı tənqidi silahsız qoyar. Əslində mən heç də alim deyiləm, nə müşahidəçi, nə eksperimentator, nə də mütəfəkkirəm. Təbiətimə görə mən başqa heç kim deyiləm, sadəcə, bir konkistadoram – yəni sənin tərcümə etmək istəsən, «sərgüzəştçi» demək olar; belə adamlara xas olan xarakter cizgiləri ilə: maraqlılıq, dözümlülük və cəsarət. Adətən insanlar həyatda nəsə nail olan, nəsə belə bir iş görən adamlara qiymət qoyurlar; digərləri isə heç kimə maraqlı deyil. Bunda ədalət payı var. Fəqət indi uğur məni tərk etdi; artıq heç bir dəyərli şey kəşf edə bilmirəm.

«The Nation» jurnalının 17-ci nömrəsində yuxular haqqında kitaba dair xoşniyyətli və vicdanlı, lakin bir qədər qarışıq rəy dərc olunmuşdu; müəllifi mənim yaxın tanışım C.C. Devid idi. Mən Levənfeldə onunla bağlı qısa məqalə hazırlamağı vəd etmişdim; bu məqalə «Grenzfragen des Nerven und Seelenlebens» [Yuxu haqqında] jurnalının ayrı buraxılışında dərc olunmalı idi.

Elmi tədqiqatları getdikcə daha yorucu tapıram. Axşam mən diqqətimi yayındırmaq və əylənməyi üstün tutardım. Amma mən həmişə birəm.

Hohenzollernlərin nümunəsi olduqca maraqlıdır. [3]

Əlbəttə, cahilin dərhal hər cür sualı yarandı ki, onlar da xəyali «konqres» üçün saxlanılacaq. Sərt nizamlılıq necə sapmaların yaranmasına yol verə bilər? Ümid edirəm ki, Berlində yaşasaydım, mən də sənin işinə xüsusi bir töhfə verərdim. Beləcə biz tədricən bir-birimizdən ən yaxın olduğumuz şey vasitəsilə uzaqlaşırıq.

Mən Niçeni tapdım və ümid edirəm ki, onda hələ məndə susan sözləri tapacağam, lakin onun kitablarını hələ açmamışam. Hələ ki, çox tənbələm. [4]

Yadında saxla ki, məktubların gəlmədikdə məni həmişə qaranlıq düşüncələr bürüyür.

Mənə yaz.

Sənin Ziqm.

Qeydlər:

[1] — Burada Flissin anasının xəstəliyinin kəskinləşmələri arasındakı pauzaların qısalması nəzərdə tutulur.

[2] — Freyd tərəfindən 14 ədədinin üzərinə yazılmış bu hesablama Flissin «dövri» fərziyyələri ruhunda yerinə yetirilib.

Fliss öz fərziyyələrini təsdiq etmək üçün istifadə edib. O, Hoqensollernlər və Habsburqlar ailələrinin şəcərə ağaclarından faydalanıb.

[4] — Burada Freydin Nitsşeni nadir hallarda xatırladığı hallardan biri var; son illərdə Nitsşenin adı Freydin A. Svayq ilə yazışmalarında rast gəlinirdi. Nitsşe və Freydin ifadələri arasında, xüsusilə şüuraltı ilə bağlı olan analogiyalar haqqında çox şey deyilmişdir. Verilmiş məktub şahidlik edir ki, bu vaxta qədər Freyd – heç olmasa lazımi ölçüdə – Nitsşenin yaradıcılığı ilə tanış olmamışdır. Lakin həmin vaxta qədər Freyd artıq şüuraltının fəaliyyəti haqqında öz ideyalarını formalaşdırmış və onları «Yuxuların yozumu» əsərində dərc etmişdi.