27 aprel 1904 — Vilhelm Flissdən Ziqmund Freydə: Ziqmundun tanınması sevinci

Berlin

Hörmətli Ziqmund: [1]

Səndən aldığım xəbərlərə çox şadam. Hətta sənin öz dediyin kimi, bu sətirlər hər hansı bir emosional coşqudan irəli gəlməsə belə. Sənin getdikcə daha çox etiraf qazanmağını eşitməyə xüsusilə sevindim.

Bleyler [2] mənə yad deyil. Mən onun çox illər əvvəl Lemanla birlikdə apardığı, akustik təəssüratlardan sonra gələn rəng hissinin şərəfli tədqiqatı haqqında xoş xatirələrini qoruyub saxlayıram [3][4].

İndicə yeni jurnal üçün ən kiçik yazını belə yaza bilmərəm (digər təklifləri artıq rədd etmişəm), çünki kitabımın yazılması ilə tamamilə məşğulam [5]. Son hissəsi qurtarmayınca, başqa məşğələlərlə məşğul ola bilmərəm.

Sənin Svoboda kitabının intellektual təşəbbüskarı olmağın məni həqiqətən təəssüfləndirir; bu, müəllifin dövrlər probleminin mənşəyi barədə zərrəcə təsəvvürünün olmaması və ya çoxlu faktiki səhvlər ucbatından deyil, bütün kitabı bürüyən dərin namərdlik səbəbindəndir. Sən buna Gattelaya istinad edərək özün işarə etdin. Bütün bunları yalnız onu daha dərindən oxuduqdan sonra fark etdim; əks halda, mənə göndərdiyi kitab üçün müəllifə təşəkkür məktubum başqa tonda yazılmış olardı. Svoboda nə müşahidələrinin aparıldığı illəri, nə də mənim kitabımla tanış olduğu ili heç yerdə göstərmir [6]. Yeri gəlmişkən, düz bir il əvvəl mənə göstərdiyin «Ostroumiye» [7] materialını bitirdinmi?

Səni şifahi cavablandırmağı üstün tutardım, amma indi Vyanaya getmirik (etibarsız mənbələrdən gələn şayələrə görə), ona görə də bu əl sıxmasını və ən yaxşı arzularımı sənə göndərirəm!

Sənin Vilhelm

Qeydlər:

[1] Vilhelm Flissə məktubu Ceffri Masson tərəfindən Freydlərin Marsfild Qardensdəki evində tapılmışdır. İlk dəfə 1985-ci ildə elan edilmişdir.

[2] Eygen Bleyler (1857–1939) — isveçrəli psixiatr.

[3] Karl Bernxard Leman (1858–1940) — professor, həkim, bakterioloq.

[4] Mən sinesteziya, xüsusilə də xromesteziya üzrə 1881-ci ildə Bleyler və Lemanın birgə kitabında – «Səs vasitəsilə məcburi rəng hissi və digər duyğu sahələrindəki oxşar hadisələr» (Zwangsmässige Lichtempfindungen durch Schall und verwandte Erscheinungen auf dem Gebiete der andern Sinnesempfindungen) – nəşr olunmuş tədqiqatdan danışıram.

[5] Flissin kitabı 1906-cı ildə «Həyat prosesi: dəqiq biologiyanın əsası» (Der Ablauf des Lebens: Grundlegung zur exakten Biologie) adı ilə nəşr ediləcək. Müqəddimədə Fliss aşağıdakıları yazacaq:

Qadınların menstrual qanaxmaları hər iki cinsə təsir edən prosesin ifadəsidir. Bu prosesin başlanğıcı cinsi yetkinlik dövründən əvvələ gedib çıxır. Bizim əlimizdə olan faktlar bizi daha bir məqamı ayırmağa vadar edir. Onlar bizi o fikrə gətirir ki, iyirmi səkkizgünlük tipli menstrual prosesdən başqa, dövrü 23 gün təşkil edən və hər yaşda, həm kişi, həm də qadınlarda müşahidə olunan digər dövri fenomenlər qrupu da mövcuddur. Bu iki dövri hadisə qrupunun təhlili bir nəticəyə gətirib çıxarır. Kişilərin və qadınların cinsi xüsusiyyətləri ilə möhkəm daxili əlaqə var. Və əgər hər iki qrupa aid hadisələr həm qadınlarda, həm də kişilərdə öz ifadəsini tapırsa, bu birbaşa bizim biseksuallığımıza işarə edir. Bu şeylərin dərk edilməsi daha dərindən anlamağa gətirib çıxarır.

orqanizmin bu cinsi dövrlərlə müəyyən edilən sıçrayışlarla inkişaf etməsi. Ölüm günümüz onlar tərəfindən əvvəlcədən müəyyən edilib, eləcə də doğulma günümüz. Xəstəliklərin kəskinləşmələri elə həmin dövri qanunauyğunluqlara tabe olur ki, bu hadisələrin özləri də.

Ana öz dövrlərini uşağına verir. Və bununla da onun cinsini müəyyən edir. Bu dövrlər uşaqda davam edir və nəsildən-nəslə eyni ritmlə təkrarlanır. Bu ritmlər yenidən yaradıla bilməz. Onlar canlı varlıqlar cinsi yolla özünü çoxaltdığı müddətcə təkrarlanacaqlar. Onlar yalnız insan aləmi ilə məhdudlaşmır, həm də heyvanlar aləmində, bəlkə də digər canlılarda təsir göstərirlər. İyirmi üç və ya şəraitdən asılı olaraq iyirmi səkkiz günlük dövrlərin müşahidə edilən təəccüblü dəqiqliyi, astronomik münasibətlər ilə canlı orqanizmlərin doğulması arasında dərin bir əlaqənin mövcudluğunu fərz etməyə imkan verir».

Söhbət Flissin 1897-ci ildə nəşr olunmuş kitabından gedir. Bu kitab «Burun və qadın cinsi orqanları arasındakı əlaqələr» (Die Beziehungen zwischen Nase und weiblichen Geschlechtsorganen) adlanır. O, öz dövrlər nəzəriyyəsini ilk dəfə məhz bu kitabda ifadə etmiş və əsaslandırmışdır.

[7] «Ostrooumie və onun şüuraltı ilə münasibəti» kitabı 1905-ci ildə nəşr ediləcək.