26 aprel 1904 — Elmi jurnal yaratmaqda əməkdaşlıq təklifi

Əziz Vilhelm: [1] [2]

Uzun fasilədən [3] sonra sənə yazdığım üçün, məktubumun səbəbinin emosional bir impuls deyil, hər hansı bir praktik motiv olduğunu düşünəcəksən. Həqiqətən də belədir.

Mən istərdim ki, biz bir-birimizi yenidən eşidək, belə ki, bir neçə səriştəli gənc həkim — səndən gizlətmək istəmirəm ki, mənim şagirdlərim dairəsinə [4] daxildirlər — yaxın zamanda «seksuallığın bioloji və psixoloji tədqiqatları»na həsr olunmuş elmi jurnalın nəşrini təşkil etməyə cəhd göstərməyi planlaşdırırlar. Onlar səndən əməkdaşlıq istəyəcəklər və mən onlardan qabaq düşüb, həm adını, həm də iştirakını əsirgəməməyi səndən xahiş etmək istəyirəm. Onlar inanırlar ki, vaxt çatıb, çünki hər yerdə mənim baxışımla razılıq əlamətləri özünü göstərir. Yaxınlarda Münhen tibbi həftəliyində [5] dərc olunmuş fəaliyyətdə olan Sürix psixiatrı [Eygen] Bleylerin kitab rəyində mövqeyimin tamamilə heyrətamiz bir etirafını tapdım.

Sadəcə təsəvvür et, psixiatriya professoru və mənim † † † [6]. Histeriyaya və yuxulara dair tədqiqatlarım hələ də iyrənc adlandırılırdı! Artıq qeyri-mümkün görünmür ki, mən özüm ayrı-ayrı dəyişikliklərin şahidi ola bilərəm. Mən yalnız ölümdən sonrakı qələbəyə heç vaxt şübhə etməmişəm.

Siz, yəqin ki, Dr. Azadlığın [7] işini almısınız; mən bu işə intellektual təşəbbüskar kimi bir qədər aidiyyətim olsa da, onun müəllifi olmaq istəmirəm. Tip: Tipiklik [Gattung: Gattel] [8]. Lakin inanıram ki, indi hazırda mənim ixtiyarımda daha yüksək keyfiyyətli tədqiqat materialı olacaq.

Mən, əlbəttə, heç vaxt olmadığı qədər böyük səbirsizliklə gözləyirəm ki, sən yeni kitabında bizə hansı fikirləri və quruluşları təqdim edəcəksən.

Ürəkdən salamla,

Sənin

Ziqm.

Qeydlər:

[1] Həm bu məktubdan, həm də 23 və 27 iyul 1904-cü il tarixli məktublardan fraqmentlər Flissin «Mülkiyyət hüququ ilə. Otto Vayninger və Herman Svobodaya qarşı» pamfletində sitat gətirilmişdir. («In eigener Sache. Otto Vayninger və Herman Svobodaya qarşı»), 1906-cı ildə «Die Zukunft» (İstiqbal) jurnalının 56-cı nömrəsində elan edilmişdir. Pamflet Freydə ciddi şəkildə toxundu, o, şəxsi mürasilədən istifadə etməni qəbuledilməz üsul hesab edirdi.

Adı çəkilən məktubların orijinalları İsrail Milli Kitabxanasında saxlanılır.

[2] Freyd daha şəxsi olan «Mənim əziz Vilhelmim» (Teurer Wilhelm) ifadəsi əvəzinə, rəsmi salamdan: «Əziz Vilhelm» (Lieber Wilhelm) istifadə edir.

[3] Son məktub iki ildən çox əvvəl göndərilmişdi.

[4] Məsələ ilk növbədə 1902-ci ilin oktyabrında təşkil olunmuş Çərşənbə Psixoloji Cəmiyyətinin üzvlərinə aiddir. İlk illərdə onun tərkibinə Vilhelm Ştekel, Alfred Adler, Maks Kahane və Rudolf Reytlər daxil idi.

[5] Leopold Löwenfeldin «Obsessiv psixi simptomlar» kitabının qısa rəyi 1904-cü ildə «Munchener medizinische Wochenschrift» Münhen tibbi həftəliyinin 51-ci nömrəsində, səh. 718-də Eygen Bleyler yazır: «Freyd histeriyaya və yuxulara dair tədqiqatlarında bizə yeni dünyanın yalnız bir hissəsini göstərdi, lakin heç də hamısını deyil. Onun səhnəsində şüurumuz yalnız marionetləri tamaşa edir; freudçu dünyada isə bu fiqurları hərəkət etdirən çoxlu ip aşkar olunub».

Freydin reaksiyası onu güman etməyə əsas verir. O, Eygen Bleylerin eyni həftəlikdə dərc olunmuş rəyindən xəbərsiz idi. Bu rəy on il əvvəl – 1896-cı ildə çıxmışdı və yenə də Histeriya Tədqiqatlarına aid idi. O da eyni dərəcədə müxtəsər idi.

Bununla belə, kitabın psixikanın işinə tamamilə yeni baxış gətirməsi faktı onu son illərdə normal və patoloji psixologiya sahəsinə verilən ən vacib töhfələrdən birinə çevirir.

Bleylerin 1904-cü ilə aid başqa rəyi var. Bu, Freyd üçün eyni dərəcədə xoş olardı. Onu Emildan Raymandan «İsterik psixi pozğunluqlar» kitabının müxtəsər xülasəsində tapmaq olar – [Emil Raimann, Die hysterischen Geistesstorungen. Leipzig: Deuticke, 1904)] – haqqında yazılan rəy yenə də həmin Münhen tibbi həftəliyində dərc edilmişdir: «...Doğrudur, müəllif cinsiyyətin istisna əhəmiyyətinə inanmır, onun konversiya və s.-ni anlamağı əskikdir; bununla belə, o, Freydin metodunu həm sağlam, həm də xəstə psixikanı daha dərindən anlamaq üçün vazkeçilməz hesab edir».

Bütün bu rəylər Eygen Bleyləri Freydin ideyalarının əməli dəyərini tanıyan biri kimi göstərir. O, ilk avropalı psixiatrdır.

[6] Məktubda üç xaç təsvir olunub. Kənd evlərində bu işarəni çəkirdilər. Bunu təhlükədən və ya nəzərdən qorunmaq üçün edirdilər. İşarəni qapının iç hissəsinə çəkirdilər. Onları Flissə yazılmış məktublarda tapmaq olar. Bu, 5 noyabr 1899 və 8 may 1901-ci il tarixli məktublardır.

İlk nəşrin (1950) redaktorları üç xaçı latın qanadlı ifadəsi olan «Absit omen!» (Qoy bu pis nişanə olmasın; qoy bu uğursuz əlamət olmasın) ilə əvəz etdilər.

[7] Herman Svoboda, «İnsan orqanizmində dövriilik: onun psixoloji və bioloji mənası» (Hermann Swoboda, Die Periode des menschlichen Organismus in ihrex psychologischen und biologischen Bedeutung (Leipzig and Vienna: Franz Deuticke 1904).

[8] Tərcüməsi çətin olan söz oyunu. Gattung almanca: tip, cins, janr. Gattel – Freydin ilk şagirdinin familiyasıdır.

Feliks Gattel (1870-1904) Freydin ümidlərini doğrultmayan ilk şagirdi idi. Burada, nümunə olaraq mediokrlik göstərilir.