29 noyabr 1895 — iş qabiliyyəti və uşaq iflici barədə

Vyana, 29. 11. 95. Əziz Vilhelm! İş qabiliyyətimin zirvəsindəyəm, gündə 9-11 saat ağır iş görürəm, 6-8 analitik müalicə aparıram, təbii ki, ən gözəl şeylər, müxtəlif yeniliklər. Elm üçün tamamilə itmişəm; yazı masasının arxasına oturanda, uşaq iflici haqqındakı materialları toplayıb sistemləşdirməli oluram. Ümid edirəm ki, iki ay ərzində başa çatdıraram. Sonra isə müalicələrdən əldə etdiyim təcrübələrdən daha da faydalanaram. Psixologiyanı düşündüyüm o ruhi vəziyyəti indi başa düşmürəm; onu sənə necə təqdim edə bildiyimi başa düşmürəm. Məncə, sən hələ də çox nəzakətlisən, mənə isə bu bir növ dəlilik kimi görünür.

Ruh halımı, hansı vəziyyətdə psixologiyanı yoğurub ortaya çıxardığımı artıq başa düşmürəm; onu sənə necə aid edə bildiyimi anlaya bilmirəm. İnanıram ki, sən hələ də nəzakətlisən, mənə isə bu, bir növ sayıqlama kimi görünür. Hər iki nevrozun klinik həlli yəqin ki, müəyyən modifikasiyalardan sonra da qalacaq. Uşaqlar evdə yayılan kataral epidemiya keçirdilər. Minna artıq bir neçə gündür ki, bir neçə ay müddətinə evdədir! Dünyadan heç nə görmürəm, az eşidirəm, təəssüf ki, məhz belə vaxtlarda Vyana-Berlin məsafəsi özünü hiss etdirir, o vaxtlar ki, yazmaq mənim üçün çox əziyyətli olur. ... Vernikenin şagirdləri Zaks və K. S. Freynd histeriya məsələsində bir axmaqlıq buraxdılar (Psixi ifliclər haqqında), demək olar ki, yeri gəlmişkən mənim „Mülahizələr və s.“, Arch. de Neur. əsərimin plagiatıdır. Daha ağrılı olan isə Zaksın psixoloji enerjinin sabitliyi qənaətini irəli sürməsidir. Ümid edirəm ki, tezliklə səndən arvad, uşaq və cinsəllik barədə burun vasitəsilə çoxlu gözəl və yaxşı şeylər eşidəcəyəm.¹⁰,¹¹