6 dekabr 1896 — psixi aparat qatları hipotezi barədə

Bu gün nadir hallarda həm işimdən, həm də rifahım üçün kifayət edən gəlirdən (10 saat və 100 florin) tam zövq ala bildim. Ölümcül dərəcədə yorğun, lakin zehni cəhətdən ayıq hiss edirəm. Amma son düşüncələrimin sənə müxtəsər təsvirini verməyə çalışacağam. Bilirsən ki, mən elə bir fərziyyə işləyib hazırlayıram. Bizim psixi aparatımız müxtəlif qatların üst-üstə yığılması sayəsində formalaşıb. Başqa sözlə, mnemik izlərdən (yaddaş izləri) yaranan mövcud material zaman-zaman yeni yaranan münasibətlərdən asılı olaraq yenidənqurmaya (yenidənqurma) və yenidən yazılmaya (Umschrift) məruz qalır 1.

Beləliklə, mənim nəzəriyyəmin prinsipial yeniliyi ondan ibarətdir ki, yaddaş yalnız bir dəfə mövcud olmur, təkrarları nəzərdə tutur və müxtəlif əlamətlər vasitəsilə yazılır, qeydə alınır (niederlegt). Mən əvvəllər artıq bu cür yenidənqurma haqqında fərziyyə irəli sürmüşdüm («Afaziya»da), lakin bu, sinir sisteminin periferiyadan (bədəndən beyin qabığına) gedən yollarına aid idi 2. Belə qeydlərin ədədi nə qədərdir, mən bilmirəm. Ən azı üçü var, bəlkə də daha çox. Mən bunu aşağıdakı sxemdə təsvir etmişəm. O, fərdi yazıların neyron daşıyıcılarından asılı olaraq ayrıldığını nəzərdə tutur. Həm də mütləq topoloji şəkildə deyil. Bu fərziyyə zəruri deyil, lakin o, ən məntiqli və ilkin olaraq yolveriləndir.

W [qavrayışlar (qavrayış)] — baş vermiş hadisənin heç bir izini öz-özünə saxlamayan, lakin qavrayışların yarandığı və şüurla əlaqəli olan neyronlardır. Axı şüur və yaddaş bir-birini istisna edir. Wz [qavrayış işarələri (qavrayış işarələri)] — şüura qətiyyən çata bilməyən, ani assosiasiyadan ibarət olan ilk qavrama qeydidir. Ub [Unbewusstsein (şüursuzluq)] — bu, ehtimal ki, kauzal xarakterli başqa münasibətlərlə təşkil olunmuş ikinci yazılışdır. Ub izləri, görünür, konseptual xatirələrə uyğun gəlir, onlar da şüura əlçatmazdır. Vb [Vorbesusstsein (şüuröncəsi)] — bu, rəsmi mənə uyğun gələn verbal təsəvvürlərlə bağlı üçüncü qeyddir. Bu Vb-dən yüklənmə müəyyən qaydalara uyğun olaraq şüurlu olur.

Bu, zaman gecikməsi ilə yaranan ikincil düşüncə şüurudur ki, ehtimal olunur, sözlü təsəvvürlərin hallüsinativ təcrübələri ilə əlaqədardır, beləliklə, şüurun neyronları yenidən qavrayış neyronlarına çevrilir və hadisə izlərindən məhrum edilmiş olur. 3 Əgər mən sənə qavrayışın psixoloji xüsusiyyətlərinin və bu üç yazının dolğun təsvirini təqdim edə bilsəydim, mən təzə bir psixologiya təqdim etməli olardım. Bunun üçün materialın bir hissəsi artıq hazırdır, lakin mənim cari niyyətim bunda deyil. Mən vurğulamalıyam ki, bu ardıcıl qeydlər həyatın ardıcıl dövrlərinin psixi nailiyyətlərini təmsil edir. İki həyat dövrünün sərhədində psixi materialın tərcüməsi baş verməlidir.

Müxtəlif psixonevrozların xüsusiyyətlərini o fərziyyə ilə izah edirəm ki, bəzi materiala münasibətdə belə bir tərcümə baş verməmişdir. Bu da müəyyən nəticələrə gətirib çıxarır. Çünki biz keyfiyyət tənzimlənməsi təmayülü haqqında təsəvvürlərə sadiq qalırıq. Hər sonrakı tərcümə əvvəlkini sıxışdırır və ondan oyanma prosesini uzaqlaşdırır. Əgər sonrakı tərcümə çatışmırsa, o zaman oyanma daha erkən psixi dövrdə fəaliyyət göstərən psixoloji qanunauyğunluqlara və həmin vaxt açılmış yollara uyğun olaraq rəftar edilir. Beləliklə, anakronizm qorunur — müəyyən əyalətlərdə fueros [qədim İspaniya qanunu, hələ də bəzi şəhər və əyalətlərdə qüvvədə olan və həmin əyalətin qədim imtiyazlarını təmin edən] hələ də qüvvəyə malikdir, başqa sözlə, biz «keçmişdən qalma» şeylər arasında qalırıq.

Tərcümənin imtina edilməsi, belə halda, klinikada «sıxışdırma» kimi tanınan şeydir. Onun səbəbi həmişə tərcümənin gətirib çıxaracağı xoşagəlməzliyin boşalmasıdır. Sanki bu xoşagəlməzlik elə bir düşünmə pozğunluğu yaradır ki, bu təşviş tərcümə işinə imkan vermir. Eyni psixi dövr daxilində və eyni növ qeydlər arasında normal müdafiə xoşagəlməzliyin yaranması səbəbindən yaşanır. Patoloji müdafiə isə daha erkən dövrə aid olan və hələ tərcümə edilməmiş yaddaş izinə qarşı fəaliyyət göstərir. Əgər müdafiə sıxışdırıb çıxarmaqda uğur qazanıbsa, bu, xoşagəlməzliyin azalmasının miqyası ilə şərtlənə bilməz 4. Biz çox vaxt boşuna mübarizə aparırıq. Bu, ən şiddətli xoşagəlməzliklə bağlı olan xatirələrlədir.

Beləliklə, biz aşağıdakı sxemə gəlirik. Əgər A hadisəsi baş verdiyi zaman müəyyən qədər xoşagəlməzlik yaratsa, onda onun mnemik izləri, yəni A I və A İI, bu hadisə haqqında xatirələrin növbəti oyanışı zamanı xoşagəlməzliyin boşalmasına qarşı müdafiə funksiyasını yerinə yetirəcək. Bu xatirə nə qədər tez-tez qayıtsa, bu azadlıq bir o qədər daha çox sıxışdırılır. Lakin, buna baxmayaraq, bu ləngimənin uğursuz olacağı bir vəziyyət mövcuddur. Əgər A hadisəsi aktual olduğu zaman hər hansı bir xoşagəlməzliyi boşaldıbsa, və onun xatırlanması başqa bir yeni xoşagəlməzliyi boşaldırsa, o halda bunu saxlamaq mümkün olmayacaq. Bu halda onun xatirəsi elə davranır ki, sanki bu hadisə indi baş verir.

Bu, yalnız cinsi xarakterli hadisələrlə baş verə bilər, çünki onlar tərəfindən boşaldılan oyanmaların miqyası zamanla (cinsi inkişaf ilə) artır. Beləliklə, həyatın bir mərhələsində baş verən cinsi hadisə sonrakı mərhələdə elə təsir göstərir ki, guya o, aktualdır və buna görə də sıxışdırıla bilmir. Buna görə də patoloji müdafiə (sıxışdırma) hadisənin və onun nəticələrinin cinsi təbiəti ilə müəyyən edilir, hansılar ki, daha erkən fazalarda baş vermişdir. Bütün cinsi təcrübələr xoşagəlməzliyin boşalmasına gətirib çıxarmır. Əksəriyyəti həzz verir. Buna görə də onların təkrarı cilovlanmamış həzzlə bağlıdır. Belə cür nəzarət edilməyən həzz məcburiyyət yaradır.

Beləliklə, biz aşağıdakı müddəaya gəlirik: əgər cinsi təcrübə müxtəlif fazalarda yaddaqalan olursa, həzzin boşalması kompulsiya, xoşagəlməzliyin boşalması isə sıxışdırma ilə müşayiət olunur. Hər iki halda növbəti faza [yenidən yazılma?] qeydinə tərcümənin qarşısı alınır. Klinik təcrübə bizi cinsi psixonevrozların üç qrupu – histeriya, məcburiyyət nevrozu və paranoya – ilə tanış edir və öyrədir ki, sıxışdırılmış xatirələr əvvəllər baş verənlərlə bağlıdır: histeriya halında — dörd yaşdan on dörd yaşa qədər məcburiyyət nevrozu halında — dörddən səkkiz yaşa qədər və paranoya halında — səkkizdən on iki ilə qədər. Lakin 4 yaşa qədər heç bir sıxışdırma olmadığından belə nəticəyə gəlmək olar ki, psixi inkişaf dövrləri ilə cinsi inkişaf fazaları üst-üstə düşmür. 5 Daha sonra kiçik bir cədvəl təqdim edilmişdir.

Wz + Ub + Vb, 14-15 yaşa qədər Məcburiyyət nevrozu cari faza sıxışdırma Ub qeydlərində Vb qeydlərində sıxışdırma Perversiya cari faza cari faza (kompulsiya) Sıxışdırma ya qeyri-mümkündür, ya da əlçatmazdır. Vaxtından əvvəlki cinsi təcrübənin daha bir nəticəsi perversiyadır. Bu, müdafiənin ya psixi aparatın inkişafı tamamlanana qədər baş verməməsi, ya da ümumiyyətlə baş verməməsi ilə xarakterizə olunur. 6 Bütün bunlar əsas strukturlara da aiddir. Gəlin onların orqanik əsaslarını ayırmağa çalışaq. İzah edilməlidir ki, niyə baş verdikləri anda həzz doğuran cinsi təcrübələr, başqa fazadan xatırlandıqda bəzi adamlarda xoşagəlməzlik, digərlərində isə məcburiyyət kimi qalır.

Əvvəl nəzərdən keçirilmiş halda, onlar daha gec bir zamanda heç də aradan qaldırılmamış xoşagəlməzliyə səbəb olmalı idilər. Həmçinin müxtəlif psixi və cinsi dövrlərin inkişafını izləmək lazımdır. Mənə sonuncuları 28 günlük qadın dövrünün misli kimi tanımağı öyrətdin 7. [Freyd dövrü bildirmək üçün yunan 𝝅 hərfindən istifadə edir] 100𝝅 = 7 il 6 ay, 200𝝅 = 15 il. Həmçinin: 20𝝅 = 1 il və 6 ½ ay, 50𝝅 = 3 il və 10 ay Əgər bütün müşahidə olunan dövrlərin də qatlı olduğunu fərz etsək, bir tərəfdən 23 günlük dövr istifadəsiz qalır, digər tərəfdən isə psixi və cinsi fazaların (4 il) niyə üst-üstə düşmədiyi, bəzən perversiyanın, başqa vaxtlarda isə nevrozun niyə inkişaf etdiyi izah olunmur.

Ona görə də mən belə bir təsəvvürü irəli sürməyə çalışıram ki, hər iki cinsdə həzz 23 günlük kişi substansiyasının boşalması ilə, xoşagəlməzlik isə 28 günlük qadın substansiyasının boşalması kimi yaşanır. Həmçinin qeyd etməliyəm ki, yetkinləşmə dövrünü (276 gün = 12𝝅) hesaba daxil etsəm, bütün psixi dövrləri 23 günlük dövrlərin (𝝅) misilləri kimi izah edə bilərəm: Bu o deməkdir ki, psixi inkişaf 23-günlük dövrlərə uyğun olaraq baş verir. Bu dövrlər 3, 6, 12, …, 24-ə bölünür. Onlar üçün on ikilik sistem doğrudur. Hər halda vahid, təxminən 10𝝅 və ya 12𝝅-ə bərabər olan yetkinləşmə dövrüdür. Yeganə nəticə ondan ibarətdir ki, psixi inkişaf 3, 6, 13 vahid çoxluğuna uyğun olaraq baş verəcək, halbuki yetkinləşmə dövrü 12𝝅-ə bərabərdir.

Cinsi inkişaf 5, 10, 20 qatlılığına uyğun olaraq baş verir, halbuki bu dövr 10𝝅-ə bərabərdir. İki məqam diqqətimizi cəlb edir: Psixi inkişaf halında dölün bətn içindəki inkişafı nəzərə almaq lazımdır. Əks halda bu işləməyəcək. Halbuki cinsi inkişaf halında hər şey doğumla başlayır. Bu bizə həmin şəraiti xatırladır ki, hamiləlik dövründə 28 günlük müəyyən bir substansiya akumulasiya olunur. O yalnız doğumla boşalır. 28-günlük dövrlər 23-günlüklərə nisbətən daha nadir və daha güclü şəkildə toplanır, sanki insan varlıqlarının ali inkişafı bu xarakteristikadan (şərm, mənəviyyat) asılıdır. Bu iki faza növü aşağıdakı kimi əlaqələnir: [Növbəti sxemdə T hərfi Tragzeit, yəni yetkinləşmə dövrünü bildirir] Daha çox fazanın mövcudluğu faktı tamamilə uyğun gələcək.

Bu, psixi aparatın daha çox tərcümə və yenidən qurulmasına dair hipotezimlədir. Görünür ki, həyat boyu bu cəmləşdirmə getdikcə daha böyük zaman vahidlərini əhatə edir. Bütün insan varlıqlarında biseksuallığın olması fərzini irəli sürürəm ki, [vaxtından əvvəl cinsi inkişaf] effektinin niyə bəzən perversiya, bəzən isə nevroz olduğunu başa düşüm. Tamamilə kişi olan bir varlıq halında, iki cinsi sərhəddə həmçinin kişi boşalmasının artıqlığı müşahidə olunacaq, yəni həzz hasil olacaq və nəticədə perversiya baş verəcək. Tamamilə qadın varlığında eyni zamanda xoşagəlməzlik substansiyasının ziyadəliyi olacaq. İlk fazalarda bu boşalmalar paralel olacaq, bir sözlə, onlar normal həzz artıqlığına gətirib çıxaracaq.

Bu, həqiqi qadınlar tərəfindən nevroz müdafiəsinin seçilməsini izah edərdi. Eyni şəkildə, kişilərin intellektual təbiəti sənin nəzəriyyənin əsasında təsdiqini tapır. Və nəhayət, klinikada rastlaşdığım nevrasteniya ilə təşviş nevrozu arasındakı fərqin məhz bu 23 və 28 günlük substansiyaların mövcudluğu ilə əlaqəli olduğu fərziyyəsini gizlədə bilmirəm. Sözügedən bu iki substansiyadan başqa, hər birinin bəlkə də bir neçə tipi ola bilər. Mən getdikcə daha çox o qənaətə gəlirəm ki, histeriyanın əsas elementi onun azdırıcının perversiyasının nəticəsi olmasıdır. Və getdikcə daha çox o fikrə meyl edirəm ki, irsilik – bu, ata tərəfindən azdırmadır. Beləliklə, nəsillər arasında növbələşmə yaranır: 1-ci nəsil – perversiya, 2-ci nəsil – histeriya və müvafiq olaraq sterillik.

Bəzən belə metamorfoza bir insanın həyatı boyunca da baş verir: coşğunluq dövründə perversiya, təşviş dövründən sonra isə histeriya. Müvafiq olaraq, histeriya cinsəlliyin rədd edilməsi deyil, daha çox perversiyanın rədd edilməsidir. Bundan əlavə, burada erogen zonaların rəddi ideyası da yatır. Bu o deməkdir ki, uşaqlıqda cinsi həzz, ehtimal ki, bədənin bir çox hissəsində əldə edilir; bu hissələr sonrakı dövrdə yalnız təşviş substansiyasını boşalda bilir, başqa heç bir substansiyanı yox. Bu diferensiasiya və məhdudiyyət sayəsində həm mədəniyyət və mənəviyyatda irəliləyiş, həm də fərdi inkişaf baş verir. Histerik tutma boşalma deyil, hərəkətdir və onun üçün istənilən hərəkətin əsas xarakteristikalarını, yəni həzzin yenidən istehsalına yönəlməsini saxlayır.

Ümumiyyətlə, iş belədir və bundan əlavə, o, hər cür digər səbəbləri şüursuzluğuna doğru irəli sürür. Buna görə, yuxuları zamanı onlarla nəsə cinsi hərəkət edilən xəstələr bu tutmaları yaşayırlar. Və bunu yuxu vaxtı edirlər. Onlar bunu yenidən yaşamaq üçün yatırlar. Tez-tez buna uyğun histerik özündən getməni təhrik edirlər. Başgicəllənmə və ya hıçqırıq nöbətləri — bunların hamısı başqa bir insana, əsasən də o prehistorik, unudulmaz insana yönəlmişdir ki, gələcəkdə heç kim onunla müqayisə oluna bilməyəcək. Hətta yataqda uzanmaq üçün xronik patoloji arzunun simptomları da belə izah olunur. Xəstələrimdən biri hələ də yataqda nalə çəkir. Necə ki çoxdan əvvəl edirdi: 22 aylıq olarkən vəfat etmiş anası onu öz yatağına alsın deyə.

Bu hücumlar heç də emosiyaların «gücləndirilmiş ifadəsi» kimi görünmür 9. Gündəlik praktikamdan bir nümunə gətirim: xəstə qadınlarımdan birinin tarixçəsində son dərəcə pervert atası həlledici rol oynayır; onun həmçinin sadəcə bir alçaq kimi görünən kiçik qardaşı da var. Bir gün o, göz yaşları içində mənə gələrək bəyan etdi ki, o, alçaq deyil, normal olmayan meyillərdən və iradəsinin sıxışdırılmasından əziyyət çəkir. O, həmçinin aydın aşkar sinus baş ağrısı olan şeydən ötəri şikayət edir. Mən onu bacısı və onun ərinin yanına göndərdim. O da onları ziyarət etdi. Həmin axşam xəstə qadın mənə zəng çaldı, çünki çox həyəcanlı idi. Ertəsi gün o mənə danışdı ki, qardaşı getdikdən sonra heç vaxt əvvəl yaşamadığı şiddətli baş ağrısı keçirib.

Bunun səbəbi o idi ki, qardaşı ona 12 yaşı olarkən danışmışdı. O, cinsi aktivliyinin bacıları yatmaq üçün soyunarkən onların ayaqlarını öpməsindən (yalamasından) ibarət olduğunu demişdi. Assosiasiyalarda o, 4 yaşında ikən şahid olduğu bir səhnəni xatırladı: atasının onların dayəsinin ayaqlarını yalaması. O, qardaşının belə davranışının atasından irsən alındığını fərz etdi. Atasının qardaşını azdırdığını da düşündü. Onun üçün o, özünü qardaşı ilə eyniləşdirməyə icazə verdi və beləliklə, onun baş ağrılarını da öz üzərinə köçürdü. O, bunu edə bildi, çünki həmin səhnədə onun vəhşi atası qardaşının başına ayaqqabısı ilə vurdu. Qardaşı yatağın altında gizlənirdi.

Qardaş hər hansı perversiyaya qarşı iyrənclik hiss edir. Eyni zamanda, o kompulsiv impulslardan əziyyət çəkir. Yəni o, bəzisi digər kompulsiv impulslarla əvəz edilmiş bəzi impulsları sıxışdırmışdır. Bu da, ümumiyyətlə, kompulsiv impulsların sirridir. Əgər o, pervert ola bilsəydi, atası kimi sağlam olardı. [«Biz belə nəticəyə gəldik ki, bu şəxslərdə bütün perversiyalara meyil simptomların yaranmasında təzahür edən şüursuz qüvvə kimi sübut edilə bilər və deyə bilərik ki, nevroz sanki perversiyanın neqatividir.» (Freyd, Cinsəllik nəzəriyyəsi üzrə üç esse)] Maraqlıdır ki, sonrakı nəticənin hesablanması heç nə vermir, o, bu hesablamaya daxil edilsə də, edilməsə də – bətndaxili inkişaf dövrü.

12𝝅 = T = 276 gün (bətndaxili inkişaf dövrü) 3 × 12𝝅 = 3T = 2 il və 3 ay (bətndənkənar inkişaf dövrü) 6 x 12𝝅 = 9T = 6 il və 9 ay 12 x 12𝝅 = 21T = 15 il və 9 ay 6 × 12𝝅 = 10T = 7 il və 6 ay Bu hesablamalar yalnız onda işləyir ki, yekun cəmdə də, eləcə də burada bətndənkənar inkişaf dövrü nəzərə alınsın. [Görünür, Freyd burada bu məktubun daha erkən versiyasına, bəlkə də başqa vaxtda yazılmışına, əvvəlki məktuba deyil, istinad edir.] Bəlkə bunun bir mənası var, sən belə düşünmürsən? Mən çox şadam ki, onlar sənin mühazirəndə daha çox şey görmədilər. Onun üçün onları danlamaq olar, çünki onlar sadəcə axmaq sürüdür və bizi sükunətdə qoymalıdırlar. İndi isə şəxsi məsələyə gəlincə: Oskar və Melani bizə baş çəkdilər və haqlarında yaxşı təəssürat buraxdılar.

Mən ona kömək edə bilmirəm, lakin onu yenidən görməkdən şad olacağam. Mən Mari B. və Robert Br. haqqındakı şayiələrin doğruluğunu birbaşa səndən soruşmaq istəmirəm, amma heç olmasa vurğulamaq istəyirəm ki, mənim bundan xəbərim var. Onlara yaxşı arzulayıram, lakin Breyer klanı ilə iş görməyi artıq qətiyyən istəmirəm. Mən bütün gün, saat 10-dan 12-yə qədər məşğulam. Buna görə də yaxşı hiss edirəm. Hərçənd bir az səsim qısıb. Bu, səs tellərinin həddindən artıq gərginləşməsinin və ya təşviş nevrozunun nəticəsi deyilmi? Heç bir cavab vermək zəruriliyi yoxdur. Burada güvənilə biləcək ən yaxşı şey Kandidin məsləhətidir: «travailler sans raisonner». [«çalışmaq, düşünməmək» (Volter, Kandid)] Vərəm halında bəbək iflici haqqında heç nə bilmirəm.

Bəbəklə bağlı bunun aşkar edilə biləcəyinə şübhə edirəm. Lakin bu, a priori olaraq şübhəsiz ki, nəsə ehtimalı az olan şeydir. Şübhəsiz, fosfor? Otağımı florensiyalı heykəllərin gips surətləri ilə bəzədim, bu da məni çox ruhlandırdı 10. Mən düşünürəm ki, necə varlanım ki, bu səfərləri təkrar etməyə imkanım olsun. İtalyan torpağında konqres! (Neapol, Pompei) Bu fraqment Freydin psixi aparat haqqında «Elmi psixologiyanın layihəsi» əsərində təqdim olunan düşüncələri ilə «Yuxuların yozumu»nun VII-ci fəslində təsvir edilmiş ideyaları arasında keçid məqamı kimi görünür. Sonra Freyd bu fikirlərə «Həzz prinsipinin o tayında» əsərində və «Sehrli blok haqqında qeyd»də qayıdacaq; sonuncuda o, özünün erkən və gec nəzəriyyələrini birləşdirəcək: «Hiss üzvlərimizin funksiyalarını yaxşılaşdırmaq və ya gücləndirmək üçün icad etdiyimiz köməkçi aparatların hamısı elə həmin hiss üzvünün və ya onun bir hissəsinin oxşarı prinsipi ilə qurulmuşdur (eynək, fotoqrafik kamera, eşitmə borusu və s.).» Bununla müqayisədə yaddaşımız üçün köməkçi vasitələr xüsusilə qeyri-kafi görünür.

„Yaxşılaşdırmaq və ya gücləndirmək üçün duyğu funksiyalarımız üçün icad etdiyimiz köməkçi cihazların hamısı elə duyğu orqanının özü və ya onun hissələri kimi qurulmuşdur (eynək, fotoaparat, eşitmə borusu və s.). Bu ölçüyə vuranda yaddaşımız üçün köməkçi vasitələr xüsusilə qüsurlu görünür, çünki psixi aparatımız elə onların bacarmadığını bacarır; o, sonsuz dərəcədə həmişə yeni qavrayışları qəbul etməyə qadirdir və yenə də onlardan davamlı — dəyişməz olmasa da — xatirə izləri yaradır. Artıq 1900-cü ildə «Yuxuların yozumu»nda bu qeyri-adi qabiliyyətin iki müxtəlif sistemin (psixi aparatın orqanlarının) fəaliyyəti arasında bölünməli olduğu fərziyyəsini irəli sürmüşdüm. Bizdə qavrayışları qəbul edən, lakin onlardan davamlı iz saxlamayan bir Q-Ş (qavrayış-şüur) sistemi olardı ki, o, hər yeni qavrayışa qarşı üzərinə heç nə yazılmamış vərəq kimi davrana bilər. Qəbul edilən oyanmaların davamlı izləri arxada yerləşən „yaddaş sistemləri“ndə meydana gələrdi. Sonralar („Həzz prinsipinin o tayında“) mən bu qeydi əlavə etdim ki, şüurun izaholunmaz fenomeni qavrayış sistemində davamlı izlərin yerində yaranır.“

Bu, şüur haqqındadır. O, qavrayış sistemində uzunmüddətli izlərin yerində yaranan izaholunmaz fenomendir. Bu, Freydin öz ideyalarının «Zur Auffassung der Aphasien» (1891) əsəri ilə daha sonrakı işləri arasındakı oxşarlığına işarə etdiyi nadir ifadələrdən biridir. Bew [Bewusstsein] — şüurdur. Bu abreviaturalar artıq bəlli olan Bsz-dən əvvəl gəlir. Bsz ilk dəfə Flissə yazılmış 64-cü məktubda təqdim ediləcək. Bu məktub 31 may 1897-ci il tarixlidir. O, həmçinin «Yuxuların yozumu» əsərinin 7-ci fəslinin B hissəsində olacaq. İqtisadi ideyalar ki, bir il əvvəl («Layihə...»də) hələ sinir sistemi fiziologiyası dilində təqdim edilmişdi, burada artıq yüklənmə kəmiyyətləri haqqında ümumi fərziyyələrlə əvəz olunub.

Bunun sayəsində psixi aparatın təsviri xeyli daha «müstəqil» oldu. Onu klinik müşahidələrlə uyğunlaşdırmaq da yüngülləşdi. Bununla birlikdə ontogenetik perspektiv də qoşuldu. Daha sonra Freyd psixi aparatın funksionallığı haqqında təsəvvürlərini sıxışdırmanın cinsi travmadan müdafiə kimi xüsusi mövqeyinə dair fərziyyə ilə əlaqələndirir. Bu fərziyyələr hələ də «azdırma» hipotezaya əsaslanır. Freyd burada yalnız pubertatdan əvvəl gələn və bir-birindən dişlərin çıxması hadisəsi ilə bölünən iki «cinsi» faza arasında fərq qoyur. Burada Freyd ilk dəfə perversiyadan bəhs edir. «Bu faktlar bizi başqa bir amili göstərməyə məcbur edir. Onlar bizə öyrədirlər ki, 28 günlük menstruasiya prosesindən başqa, yaşından və cinsindən asılı olmayaraq insanlarda müşahidə edilən 23 günlük dövriliyə malik digər fenomenlər qrupu da mövcuddur.» (Freydin 1896-cı ilin yazında, artıq bu məktubdan sonra göndərdiyi, «burun və qadın cinsiyyət orqanları» arasındakı bioloji bağlılıq haqqında Flissin əsərindən çıxarış).

Freyd tezliklə Flissin bu ideyalarından imtina etdi. Həmin parçanı Freydin öz ideyalarını və Flissin ideyalarını əlaqələndirmək cəhdlərində kulminasiya anı hesab etmək olar. «Müdafiə nevrozları» məqaləsində (1894) Freyd hələ də Oppenheymin histeriyanın «gücləndirilmiş emosiyaların ifadəsi» olması fikrinə sadiq qalırdı. Söhbət Berqqasse küçəsi, 19 ünvanında yerləşən evin birinci mərtəbəsindən gedir. Bu ev Freyd tərəfindən yaxınlarda tutulmuşdu. Otaq konsultasiya otağı kimi istifadə olunurdu.