7 fevral 1894 — obsesif fikirlər nəzəriyyəsi və yeni iş barədə

Vyana, 7. 2. 94Əziz dostum!

Mən də hazırda elə bir tələsik vəziyyətdəyəm ki, məktubunu cavabsız qoymamaq üçün dərhal cavab yazıram. Obsesif fikirlər nəzəriyyəsinə verdiyin qiymət məni çox sevindirir, çünki belə bir iş zamanı sənin yoxluğunu bütün vaxt hiss edirdim. Yazda Vyana gəlsən, ailəndən bir neçə saat çalıb mənimlə söhbət etməyə ayırmalısan. Mənim hələlik gizli saxladığım, yavaş-yavaş aydınlaşan başqa bir şey də var. Görürsən, sonuncu iş* hisslərin çevrilməsi və yerdəyişməsindən danışır, üstəlik onların bir-biri ilə əvəzlənməsi də var. Pərdəni hələlik daha da aralamayacağam.

I) "Über die Berechtigung..." (1895) əsərində bu fikir ehtiyatlı ifadə ilə bir neçə dəfə bildirilmişdir: "Əvvəlcə, bu, həyəcanın yığılması ola biləcəyi ehtimalı, sonra isə neyroz hadisələrinin əsasında duran qorxunun psixik mənşəyə yol verməməsi kimi son dərəcə əhəmiyyətli fakt.

2) "Uşaqlarda tez-tez gecə enurezini müşayiət edən bir simptom haqqında." Nevr. [simptom: 1] Zentralblatt 1893, № 21. İş, Enuresis nocturna-dan əziyyət çəkən uşaqların təxminən yarısında aşağı ekstremitələrin hipertoniyasının tapıla biləcəyi iddiasını irəli sürür.

°) Bununla əvvəlkilərin (z. [şəxs: 1] (T. nəşr olunmamış) məktublarında boşluq olduğu görünür. Ola bilsin ki, bu boşluq Freudun və Fliessin Milad bayramı ərəfəsində Vyanada görüşüb söhbət etmələri ilə izah olunur.

4) “Müdafiə nevropsixozları. Qazanılmış isteriya, bir çox fobiya və obsesiv fikir, eləcə də müəyyən hallüsinator psixozlar haqqında psixoloji nəzəriyyə cəhdi.‘‘ Neurol. Zentralblatt, 1894; G.W. I.

7-ci tarixli məktub. 2. 94 9I

Sən haqlısan, kompulsiv nevrozun cinsilliklə əlaqəsi həmişə belə aydın görünmür. Sənə əminliklə deyə bilərəm ki, mənim II nömrəli işimdə (sidik tələbi) də onu tapmaq asan deyildi; onu mənim kimi tək bir ideyaya saplanaraq axtarmayan kəs, onu nəzərdən qaçırardı! Və bu işdə, mənim aylarla davam edən mast müalicəsi zamanı dərindən öyrəndiyim bu işdə, cinsilik sadəcə bütün səhnəyə hökm edir! — Sənin iyrənc və boşanmış qadınla bağlı işin də, daha dərindən təhlil edildikdə eyni nəticəni verə bilər.

Hal-hazırda paranoya görünüşlü və mənim nəzəriyyəmə uyğun inkişaf edən bir neçə hadisənin təhlili ilə məşğulam. Breuer ilə isteriya işi yarı hazırdır, həcm etibarilə xeyli kiçik olan xəstəlik tarixçələri və iki ümumi fəslin yazılması qalır.

Bilmirəm, sənə artıq yazmışammı ki, sentyabrda keçiriləcək təbiətşünaslar qurultayında nevroloji bölmənin birinci katibi kimi fəaliyyət göstərməliyəm. Ümid edirəm ki, səni həm orada, həm də bəzən bizdə görəcəyəm.

İndi Billrotun ölümü gündəlik hadisədir. Özünü sağ qalmamaq baxımından həsəd aparılacaq bir haldır.

Sənə və sevimli, yaxşı həyat yoldaşına hamımızın ən səmimi salamları ilə. Sənin

Sigm. Freud.

!) „Müdafiə nevropsixozları,“ G.S. I, S. 300. S. həmçinin „‚Obsessions et phobies, leur mecanisme et leur etiologie‘“ (Revue Neurologique, III, 1895; G.W. I), həmin hadisənin xatırlandığı yerdə. ’ 2) Züllpe Teodor, Vyanada cərrahiyyə professoru, d. 1822, ö. 1894.

92 Psixoanalizin başlanğıclarından

17 Vyana, IQ. 4. 94.

Əziz dostum!

Sənin sevimli məktubun mənim çəkingənliyimə və ehtiyatıma son qoyur. Öz vəziyyətim barədə sənə yazmağa özümü haqlı hiss edirəm. Elmi və şəxsi xəbərlər daha sonra gələcək.

Hər kəs kiminsə təlqininə məruz qalmalıdır ki, öz tənqidindən dincələ bilsin. Mən də həqiqətən o vaxtdan — bu gün üç həftə olur — ağzıma isti bir şey qoymamışam. Bu gün artıq başqalarının siqaret çəkməsinə paxıllıq etmədən baxa bilirəm. Həyat və işimi də bu töhfə olmadan təsəvvür edə bilirəm. Belə bir vəziyyətə gəlməyim çoxdan deyil, üstəlik, çəkməməkdən düşdüyüm bədbəxtlik də gözlənilməz dərəcədə böyük idi, amma. bu, öz-özünə aydındır.

Bəlkə də digər halım daha az təbii hiss olunur. Çəkməməyə başladıqdan qısa müddət sonra, dözülə bilən günlər gəldi, hətta mən də sənin üçün nevrozlar məsələsinin vəziyyətini yazmağa başlamışdım; birdən böyük bir ürək əzabı, heç vaxt papiros çəkərkən olmadığı qədər böyük bir əzab gəldi. Dəli kimi aritmiya, davamlı ürək gərginliyi var idi — sıxılma, yanma. Sol qolda isti axın hiss olunurdu. Şübhəli orqanik məhdudiyyətdən bir az dispnoe var idi. Bütün bunlar əslində tutmalarla idi — yəni günün üçdə ikisindən çoxunu fasiləsiz olaraq əhatə edirdi. Bununla yanaşı, əhvali-ruhiyyəyə təsir edən bir təzyiq var idi. Özünü adi məşğuliyyət deliriyalarının əvəzinə, ölüm və vidalaşma təsvirləri ilə ifadə edirdi. Orqan şikayətləri iki gündən bəri yüngülləşib, hipomanik əhval-ruhiyyə davam edir, sadəcə belə mehriban (keçən axşam və bu gün günorta olduğu kimi) birdən-birə yox olub, yenə uzun ömür və azalmamış tütün ehtirasına inanan bir insanı geridə qoyur.

Həqiqətən də, hər saatı nevrozu anlamaqla əziyyət çəkən həkim üçün bu çətindir. O, özünün məntiqi və ya hipoxondrik depressiyadan əziyyət çəkib-çəkmədiyini bilmir. Ona bu işdə kömək etmək lazımdır. Mən özümü

19.4.1894-cü il tarixli məktub 93

həqiqətən də keçən axşam X.-ə müraciət etdim və ona dedim ki, mənim fikrimcə, ürək şikayətləri nikotin zəhərlənməsi ilə uyğun gəlmir, daha çox tütün çəkməyə dözə bilməyən xroniki miokarditim ola bilər. Xatırlayıram ki, aritmiya 1889-cu ildə qripdən sonra olduqca birdən-birə yaranıb. Onun cavabında dedi ki, bu belə və ya başqa cür ola bilər. Yaxın günlərdə müayinədən keçməli olduğumu söylədi. Bu məni məmnun etdi. Söz verdim, amca bilirəm ki, bu zaman adətən heç nə tapılmır. Bu iki şeyi nə dərəcədə fərqləndirmək mümkündür, bilmirəm. Amma düşünürəm ki, subyektiv simptomlar və gedişat əsasında bu mümkün olmalıdır. Siz bunun nə olduğunu bilərdiniz. Xüsusilə bu dəfə sən mənim üçün şübhəlisən, çünki ürək məsələsi səndən ziddiyyətli ifadələr eşitdiyim yeganə məsələdir. Əvvəlki dəfə sən bunu burunla əlaqəli olduğunu deyib dedin ki, nikotin ürəyinin perkussiya nəticəsi yoxdur, bu gün isə əslində mənim barəmdə böyük narahatlıq göstərir, mənə tütün çəkməyi qadağan edirsən. Bunu yalnız o zaman başa düşə bilərəm ki, sən mənə işin əsl vəziyyətini gizlətmək istəyirsən. Bunu fərz etməliyəm. Lütfən, bunu etmə. Əgər bir şeyi dəqiq deyə bilirsənsə, mənə bildir. Nə məsuliyyətim, nə də əvəzolunmazlığım barədə həddindən artıq fikrim yoxdur. Miokardit diaqnozu ilə əlaqəli qeyri-müəyyənliyi və ömür qısaldılmasını çox ləyaqətlə dözəcəyəm. Bəlkə də əksinə, həyatımın qurulması üçün bundan fayda çıxaracağam. Və mənə qalan hər şeydən çox sevinəcəyəm.

Xroniki xəstəlik zamanı elmdən kömək gözləyə bilməyəcəyimi dərk etmək mənim üçün ağrılı idi, çünki mən tamamilə işləmə qabiliyyətindən məhrum idim. Sənin gözəl xəstəlik tarixçələrinə baxmadım, "Nevrozlar haqqında təlimin müasir vəziyyəti" adlı əsər cümlənin ortasında yarımçıq qalıb, hər şey Yatmış Gözəlin qəsrinə bənzəyir, katalepsiya birdən-birə baş verəndə. Son günlərdəki şübhəsiz yaxşılaşma meyli sayəsində ümid edirəm ki, tezliklə buraxılanları tamamlayacam və sonra sənə məlumat verəcəyəm. ....

94 Psixoanalizin başlanğıclarından

Nevrozlər nəzəriyyəsində başqa yeni bir şeyim yoxdur; amma daim toplayıram və mütləq bir şey çıxacaq.

İşləyə biləcək vəziyyətə gələndə, sənə bir dəst maraqlı xəstəlik tarixçəsi göndərəcəyəm.

Əziz arvadına və sənə səmimi salamlar. Məktubun üçün çox sağ ol.

Sigm. Freud.