3 noyabr 1920 — Tsveyq Freydə

Zaltsburq, Kapusinerberq, 5

Dərin hörmətli professor!

Əgər sizə dərin və mənim üçün bu qədər dəyərli olan məktubunuza görə təşəkkürümü yalnız bu gün bildirirəmsə, bu gecikmə yalnız onunla izah olunur ki, mən Zaltsburqa üç həftəlik mühazirə səfərindən dünən qayıtmışam. Təsəvvür edə bilərsiniz ki, Dostoyevskinin patoloji obrazını sizin qavrayışınız mənim üçün nə qədər maraqlıdır, təbii ki, mənim qavrayışımdan fərqli olaraq, mövzunun peşəkar biliyinin dəyərinə malikdir. Bilirəm ki, hər şeyin bilicisi olan Dostoyevski üçün bu zahiri epilepsiya forması da yad deyildi — o, bunu öz Smerdyakovunda təsvir etmiş və göstərmişdir ki, elə insanlar var ki, müəyyən dərəcədə öz istəyi və iradəsi ilə xəstəliyi müəyyən dərəcədə şüurlu surətdə təkrar etmək qabiliyyətinə malikdirlər. Bundan sonra inanıram ki, onda həqiqətən də sirli şəhvətpərəstlik hissindən müəyyən növ tutmalara qarşı istək yaranırdı: burada, əlbəttə, psixopatoloq üçün ən cəlbedici sirlərdən biri də mövcuddur.

Mənim etyüdümə bu qədər çox zəhmət sərf etdiyinizi görmək mənim üçün eyni zamanda həm utancverici, həm də xoş idi və xahiş edirəm, mənə inanın ki, mən bu cür fədakarlığı ən dərin minnətdarlıqla qiymətləndirməyə qadirəm. Mən

o mənəvi nəslə aidəm ki, bilik baxımından başqa heç kimə sizə olduğu qədər böyük dərəcədə borclu deyildir və bu nəsil ilə birlikdə hiss edirəm ki, ruhunuzun kəşfinin bütün dərin əhəmiyyətinin ümumbəşəri sərvətə, Avropa elminə çevriləcəyi saat yaxınlaşır. İngiltərədən, Amerikadan mənə sizin və yaradıcılıq fəaliyyətiniz haqqında suallarla məktublar gəlir — bəlkə də, yavaş-yavaş vətənə də aydın olacaq ki, siz bizi nə qədər sonsuz zənginləşdirmisiniz. Və ümid edirəm ki, tezliklə bu barədə açıq və ətraflı danışmaq imkanım olacaq.

Minnətdar hörmətlə

sizə sadiq

Ştefan Tsveyq