14 aprel 1925 — Freyd Tsveyqə

Vyana,

IX,

Bergqasse, 19

Hörmətli cənab doktor!

Möhtəşəm kitabınız üçün sizə çox sağ olun! Hölderlin haqqında, yəqin ki, ən bədii əsər olan bu ilk yazını bir nəfəsdə oxudum, özümə gəlmək və nəfəs dərmək üçün bir neçə fasilə verdim.

Sizə deməliyəm ki, siz dildə elə bir şey yarada bilirsiniz ki, mənim anlayışıma görə, sizdən sonra heç kim bunu təkrar edə bilməz. Siz predmeti elə dərinliklə ifadə edə bilirsiniz ki, onun ən xırda təfərrüatları belə hiss olunur və görünür, əvvəllər ümumiyyətlə sözlə tutulmamış münasibətləri və keyfiyyətləri dərk etməyə imkan verirsiniz. Mən çoxdan metodunuz üçün bir müqayisə tapmağa çalışırdım; dünən nəhayət, bir dostumun, epiqraf və arxeoloqun ziyarətindən ilhamlanaraq ağlıma gəldi. Bu proses qədim mətnlərin köçürülməsinə bənzəyir. Bildiyimiz kimi, bu zaman nəmlənmiş kağız daşın üzərinə qoyulur və yumşaq parça yazı səthinin ən xırda çuxurlarına sıxılır. Bilmirəm, bu müqayisə xoşunuza gələcəkmi.

Etirafım bir o qədər də əhəmiyyətlidir ki, axı təsvir etdiyiniz şey üçün dəqiq təsvir üsulu, əslində, mövcud deyil və bu çatışmazlıq digər qavrayış sahələrindən ən müxtəlif növ müqayisələrin istifadəsi ilə aradan qaldırılmalıdır.

Əsas problem, şeytanla mübarizə haqqında çox şey demək olardı, yazmaq isə həddindən artıq uzun alınar. Şeytanla mübarizəmizin ayıq üsulu axı ondan ibarətdir ki, biz onu elmin hiss edilə bilən obyekti kimi təsvir edirik.

Sizi ürəkdən salamlayıram

sizin Freyd