ICD-116D30	TEŞHİRCİLİK BOZUKLUĞU Exhibitionistic disorder
ICD-10F65.2	Teşhircilik
DSM-5-TRF65.2	Göstermecilik Bozukluğu

1. Tanım ve nozoloji

Ekshibisionizm (ICD-11: 6D30 Ekshibisyonistik Bozukluk; DSM-5-TR: F65.2) — rızası olmayan kişilerin önünde genital organların açılmasından kalıcı veya yoğun cinsel uyarılma; hasta bu fantezilere, dürtülere veya davranışa yanıt olarak anlamlı sıkıntı veya işlevsel bozulma yaşar, ve/veya gerçek rızası olmayan insanlarda gerçekleştirir.

2. Tarihçe

• Lasègue C. (1877) — “exhibitionnistes” terimi.
• DSM-III (1980) — resmi tanı.
• DSM-5 (2013) — parafili (atipik cinsel ilgi) ile parafilik bozukluk (klinik sıkıntı veya başkalarına zarar) ayrımı.
• WFSBP 2020 (Thibaut F. et al.) — parafilik bozukluklar için uluslararası öneri.

3. Epidemiyoloji

• Yaygınlık: Erkeklerde %2–4; kadınlarda nadir.
• Başlangıç: ergenlik ve erken yetişkinlik.
• Komorbidite: diğer parafili (%50–80 parafilik bozukluk hastasında), ASKB, madde kullanımı, MDD.

4. Etiyoloji ve patogenez

• Çok sayıda faktör — biyolojik, davranışsal koşullanma, psikososyal.
• Komorbid dürtüsellik ve hiperseksüalite.

5. Klinik özellikler

• Rızası olmayan kişilerin önünde genital organların açılması için tekrarlayan ve yoğun cinsel uyarılma.
• Hasta fantezi, dürtü veya davranışı uygular veya sıkıntı yaşar.
• Tipik bağlam — sokak, toplu taşıma.
• Hukuki ve toplumsal sonuçlar (cinsel suç).

6. Tanı

6.1 Birleşik tanı ölçütleri

A. ≥ 6 ay tekrarlayan ve yoğun cinsel uyarılma rızası olmayan kişilerin önünde genital açılmasından.

B. Hasta fantezi/dürtüleri uygulamış veya önemli sıkıntı/işlevsel bozulma yaşar.

6.2 Kaynağa özgü belirlemeler

• DSM-5-TR 6 aylık süre ister; ICD-11’de süre ölçütü yoktur — “sürekli, odaklanmış ve yoğun uyarılma örüntüsü” denir.
• WFSBP 2020 — parafilik bozukluklar için basamaklı terapi.

6.3 Tanı algoritması

1. Klinik görüşme.
2. Komorbidite (ASPD, madde, diğer parafilik).
3. Risk değerlendirmesi (adli bağlam).

6.4 Ayırıcı tanı

7. Muayene ve değerlendirme

• Klinik görüşme.
• Risk ölçekleri (Static-99R cinsel tekerrür için).

8. Tedavi

8.1 Genel Prensipler (WFSBP 2020 basamaklı)

1. BDT ve bilişsel-davranışsal müdahale — birinci sıra; nüksün önlenmesi, bilişsel distorsiyon yönetimi.
2. SSRI — yüksek dozda (fluoksetin 40–80 mg); dürtüsellik ve cinsel isteği azaltır.
3. Refrakter durumda / ağır durumda — antiandrojen (CPA siproteron, MPA medroksiprogesteron).
4. En ağır durumda — GnRH agonisti (leuprolid, triptorelin) — kimyasal kastrasyon; sürekli izlem.
5. Hukuki-tıbbi koordinasyon.

8.2 Kaynağa özgü detaylandırmalar

• WFSBP 2020 — basamaklı algoritma.

Tedavi metodolojileri

1. BDT (nüksün önlenmesi) — Tetikleyici kontrolü, bilişsel distorsiyon.
2. SSRI Yüksek Doz — Birinci farmakoterapi.
3. Antiandrogen (CPA, MPA) — Refrakter durumda.
4. GnRH Agonist — En ağır durumda.

9. Prognoz

Kanıtlı tedavi ile nüks azalması; komorbid ASPD ve madde kötü prognoz.

10. Mit ve yanlış inançlar

Efsane 1: “Ekshibisyonizm zararsızdır”

Kanıt: mağdura psikolojik travma; cinsel suç; daha ağır parafililere gelişme riski.

Efsane 2: “Kimyasal kastrasyon birinci sıradır”

Kanıt: WFSBP 2020 basamaklı — BDT ve SSRI önce; GnRH en ağır vakada.

Efsane 3: “Tedavi etkisizdir”

Kanıt: BDT ve farmakoterapi nüksü anlamlı şekilde azaltır.

Efsane 4: “Yalnızca hukuki ceza gereklidir”

Kanıt: klinik müdahale nüks riskini azaltır.

11. Kaynaklar

1. WHO. ICD-11. 6D30 Exhibitionistic disorder. 2024.
2. APA. DSM-5-TR. 2022.
3. Thibaut F., Cosyns P., Fedoroff J.P. et al.; WFSBP Task Force on Paraphilias. The World Federation of Societies of Biological Psychiatry (WFSBP) 2020 guidelines for the pharmacological treatment of paraphilic disorders. World J Biol Psychiatry 2020;21(6):412–490.