ICD-11HA03.0	ERKEK ERKEN EJEKÜLASYONU (PE) Male early ejaculation
ICD-10F52.4	Prematür ejekülasyon
DSM-5-TRF52.4	Erken Boşalma

1. Tanım ve nozoloji

Erken Boşalma (PE; ICD-11: HA03.0 Erken boşalma; DSM-5-TR: F52.4) — boşalmanın istenmeden kısa sürede, çoğunlukla penetrasyondan önce veya ~1 dk içinde gerçekleşmesi; kontrol kaybı ve sıkıntı.

Alt tipler: Lifelong (primary) — başlangıçtan; Acquired (secondary) — sonradan gelişmiş; Variable ve Subjective — ISSM sınıflaması.

2. Tarihçe

• Semans J.H. (1956) — “start-stop” tekniği.
• Masters & Johnson (1970) — “squeeze” (sıkma) davranış yöntemi.
• ISSM (2014) — Althof S.E. uluslararası tanı ve tedavi kılavuzu.
• 2009 — dapoksetin AB'de PE için ilk onaylanan ilaç.

3. Epidemiyoloji

• Erkeklerde yaygınlık %20–30 (kendi bildirimi); strikt ISSM kriterleri ile %4–5.
• Yaşa bağlı değişkenlik az; tüm yaş gruplarında.
• Komorbidite: ED, anksiyete, depresyon, ilişki gerginliği.

4. Etiyoloji ve patogenez

• Nörobiyolojik — serotonerjik (5-HT2C, 5-HT1A dengesi); genetik bileşen (yaşam boyu).
• Psikolojik — performans kaygısı, erken cinsel deneyim, ilişki sorunları.
• Acquired — ED, prostatit, hipertiroidi, madde kullanımı.

5. Klinik özellikler

• İntravajinal ejakülasyon gecikme süresi (IELT) kısa (yaşam boyu ~1 dk; edinilmiş ≤ 3 dk).
• Kontrol kaybı.
• Distres, kaçınma, ilişki gerginliği.

6. Tanı

6.1 Birleşik tanı ölçütleri (ISSM 2014 · DSM-5-TR)

A. Ejakülasyon her zaman veya neredeyse her zaman penetrasyondan önce veya ~1 dk içinde (lifelong) veya gecikme süresinin ≤ 3 dk'ya kadar klinik olarak anlamlı azalması (acquired).

B. Tüm veya neredeyse tüm penetrasyonlarda geciktirememe.

C. Olumsuz kişisel sonuçlar — sıkıntı, kaçınma

6.2 Kaynağa özgü belirlemeler

• ISSM (Althof S.E. et al. J Sex Med 2014).
• AUA ve EAU kılavuzları.

6.3 Tanı algoritması

1. Klinik görüşme (cinsel öykü, IELT, kontrol, sıkıntı).
2. PEDT (Premature Ejaculation Diagnostic Tool) — 5 madde.
3. Komorbid ED değerlendirmesi (IIEF).
4. Endokrin ve ürolojik (edinilmiş form).

6.4 Ayırıcı tanı

7. Muayene ve değerlendirme

• PEDT, IIEF.
• IELT (kronometre — önerildiğinde).
• Endokrin ve ürolojik (edinilmiş şüphesi).

8. Tedavi

8.1 Genel prensipler (ISSM 2014 · AUA · EAU)

1. Davranışsal yöntemler (1. basamak veya kombinasyon):
   • Start-stop (Semans);
   • Squeeze — sıkma (Masters & Johnson);
   • Pelvik taban egzersizleri (Pastore A. RCT 2014).
2. Dapoksetin — kısa etkili SSRI; 30–60 mg cinsel ilişkiden 1–3 saat önce; AB ve birçok ülkede PE için onaylı; ABD FDA'da PE için onaylanmamıştır.
3. SSRI endikasyon dışı günlük — paroksetin (10–40 mg) en yüksek etkinlik (Waldinger meta-analizi); sertralin, fluoksetin, sitalopram alternatif; cinsel yan etkiler mümkün.
4. Topik anestezikler — lidokain/prilokain (EMLA, TEMPE/Fortacin sprey) penetrasyondan 5–10 dk önce; partnere geçişten korunma (kondom veya silme).
5. Tramadol — seçici vakalarda (bağımlılık riski dikkate alınmalı).
6. PDE5 inhibitörü — yalnızca komorbid ED ile.
7. Çift terapisi ve BDT — performans kaygısında.

8.2 Kaynağa özgü detaylandırmalar

• Althof S.E. et al. ISSM Guideline. J Sex Med 2014.
• Waldinger M.D. et al. SSRI meta-analizi.

Tedavi metodolojileri

1. Dapoksetin — Kısa etkili SSRI; gerektiğinde; AB onayı.
2. Topik Anestetik — Lidokain/prilokain (EMLA, Fortacin); 5–10 dk önce.
3. SSRI Günlük (off-label) — Paroksetin en yüksek etkinlik.
4. Start-Stop ve Sıkma (Squeeze) teknikleri — Davranışsal yöntemler; tek başına veya kombinasyon.
5. Pelvik Taban Egzersizleri (Pelvic Floor Exercises) — Pastore RKÇ — IELT artışı.

9. Prognoz

Dapoksetin ve SSRI ile IELT 2–4 kat artar; davranış kombinasyonu uzun vadeli etkiyi destekler.

10. Mit ve yanlış inançlar

Efsane 1: “PE sadece psikolojik bir sorundur”

Kanıt: yaşam boyu PE serotonerjik nörobiyoloji ile ilişkilidir; dapoksetin ve SSRI etkisi bunu doğrular.

Efsane 2: “Dapoksetin ABD'de FDA tarafından onaylanmıştır”

Kanıt: dapoksetin ABD FDA'da PE için onaylanmamıştır; AB ve birçok ülkede onaylı; ABD'de off-label günlük SSRI ile tedavi edilir.

Efsane 3: “Topik anestezik güvenli ve partnere etkisizdir”

Kanıt: kondom veya silme partnere geçişten korunma için önemlidir; aksi halde partner duyum azalması yaşayabilir.

Efsane 4: “Reçetesiz ‘PE güçlendiricileri’ güvenlidir”

Kanıt: FDA uyarıları — birçok “doğal” preparatta beyan edilmemiş SSRI veya anestetik bileşenler.

Efsane 5: “Davranış terapisi yalnızca eski yöntemdir”

Kanıt: ISSM start-stop, squeeze ve pelvik taban egzersizlerini önerir; farmakoterapi ile kombinasyonda etkinlik artar.

11. Kaynaklar

1. WHO. ICD-11. HA03.0 Male early ejaculation. 2024.
2. APA. DSM-5-TR. 2022.
3. Althof S.E. et al. An update of the International Society of Sexual Medicine's guidelines for the diagnosis and treatment of premature ejaculation. J Sex Med 2014;11(6):1392–1422.
4. Waldinger M.D. et al. Relevance of methodological design for the interpretation of efficacy of drug treatment of PE: a systematic review and meta-analysis. Int J Impot Res 2004;16(4):369–381.
5. Pastore A.L. et al. Pelvic floor muscle rehabilitation for patients with lifelong premature ejaculation: a novel therapeutic approach. Ther Adv Urol 2014;6(3):83–88.