ICD-116D11	BELİRGİN KİŞİLİK ÖZELLİKLERİ VEYA ÖRÜNTÜLERİ Prominent personality traits or patterns
ICD-10—	ICD-10’da karşılığı yoktur
DSM-5-TRF60.3	Sınırda Kişilik Bozukluğu (yalnızca 6D11.5 sınırda örüntü niteleyicisine karşılık gelir)

1. Tanım ve nozoloji

Belirgin kişilik özellikleri veya örüntüleri (ICD-11: 6D11 Prominent personality traits or patterns) bağımsız bir tanı değil, bir niteleyiciler kümesidir: kişilik bozukluğunun (6D10) ya da kişilik zorluğunun hangi özellik alanlarıyla ortaya çıktığını kaydeder. Şiddet 6D10'da, alanlar ise burada kodlanır; 6D11 tek başına konmaz.

Kişilik zorluğu (Personality difficulty) ICD-11'de bir ruhsal bozukluk değildir — “Sağlık durumunu etkileyen etmenler” bölümünde QE50.7 kodu altında yer alır. Kişilik özellikleri işlevsel zorluk yaratır, ancak 6D10 ölçütlerine ulaşmaz.

2. Tarihçe

• ICD-11 (2019) — 10 kategorik kişilik bozukluğundan vazgeçildi; yerine şiddet derecesi (6D10) ve beş özellik alanı (6D11.0–6D11.4).
• 6D11.5 “sınırda örüntü” ayrıca eklendi — ICD-10'daki sınırda kişilik bozukluğunun (F60.3) devamı; DSM-5-TR'de paralel yalnızca Bölüm III boyutsal modelidir.

3. Epidemiyoloji

Kesin epidemiyolojik veri sınırlıdır; subklinik kişilik özellikleri popülasyonda yaygındır.

4. Etiyoloji ve patogenez

6D10 ile aynı — genetik ve çevre etkileşimi.

5. Klinik özellikler

• 6D11.0 Negatif duygulanım — geniş bir olumsuz duygu yelpazesi: kaygı, sinirlilik, düşük özgüven, duygusal oynaklık.
• 6D11.1 Çekingenlik — sosyal ve duygusal mesafe: kaçınma, kısıtlı duygulanım, yakınlıktan kaçış.
• 6D11.2 Antisosyallik — başkalarının hak ve duygularını hiçe sayma: benmerkezcilik, empati eksikliği, sömürücülük.
• 6D11.3 Disinhibisyon — dürtüsellik, dikkat dağınıklığı, sorumsuzluk, anlık ödüle yönelme.
• 6D11.4 Anankastik — mükemmeliyetçilik, katı kurallar, duygusal ve davranışsal denetim.
• 6D11.5 Sınırda örüntü (borderline pattern) — ilişkilerde, benlik algısında ve duygulanımda dengesizlik, dürtüsellik, terk edilme korkusu, kendine zarar verme ve intihar davranışı.

6. Tanı

6.1 Birleşik tanı ölçütleri

A. Tanı 6D10 (kişilik bozukluğu) veya QE50.7 (kişilik zorluğu) üzerinden konur; 6D11 yalnızca niteleyici olarak eklenir.

B. Klinik olarak anlamlı düzeyde bulunan tüm alanlar kaydedilir — birden fazla olabilir.

C. Sınırda örüntü (6D11.5) herhangi bir alan bileşimine ek olarak kaydedilebilir.

6.2 Kaynağa özgü belirlemeler

ICD-11 — kategori bir tür “kişilik sorunlarına dair klinik dikkat” Z-koduna benzer.

6.3 Tanı algoritması

1. Klinik görüşme.
2. 5 alan değerlendirmesi.
3. Tam PD tanısının dışlanması.

6.4 Ayırıcı tanı

7. Muayene ve değerlendirme

Kişilik ölçekleri (PID-5).

8. Tedavi

1. Psikoterapi — kısa-orta süreli; problem odaklı BDT veya destekleyici.
2. Stres yönetimi ve başa çıkma becerileri.
3. Komorbid semptomlar için spesifik müdahale.

Tedavi metodolojileri

1. Kısa Psikoterapi — Sorun odaklı BDT veya destekleyici.
2. DSM-5 için Kişilik Envanteri (PID-5 — Personality Inventory for DSM-5) — Boyutsal kişilik ölçeği.

9. Prognoz

Tedavi ile iyileşme; stabil veya tam PD'ye ilerleme riski.

10. Mit ve yanlış inançlar

Efsane 1: “Kişilik Güçlüğü gerçek bir tanı değildir”

Kanıt: ICD-11 resmi koddur; subklinik kişilik sorunlarına klinik dikkat sağlar.

Efsane 2: “Kişilik Zorluğu mutlaka PD'ye dönüşür”

Kanıt: bazı hastada gelişme, ancak çoğu stabil veya iyileşir.

Efsane 3: “Yalnızca ilaçla tedavi edilmelidir”

Kanıt: psikoterapi birinci sıra; farmakoterapi komorbid semptomlar için.

Efsane 4: “Bu kategori yalnız ‘endişeli’ hastaları etiketlemek içindir”

Kanıt: ICD-11 — işlevsel zorluğa klinik yanıt; klinik destek sağlar.

11. Kaynaklar

1. WHO. ICD-11. 6D11 Prominent personality traits or patterns. 2024.
2. WHO. ICD-11. QE50.7 Personality difficulty. 2024.
3. Tyrer P. et al. Lancet 2015;385(9969):717–726.