Məktub 1 — 19 iyun 1882, Vyana

Vyana, 1882-ci il iyunun 19-u

Mənim əziz, hərarətlə sevdiyim qızım

Bilirdim ki, yalnız sən uzaqlaşanda xoşbəxtliyimin bütün miqyası — təəssüf ki, məhrumiyyətimin də bütün ölçüsü — mənə tam aydın olacaq. Bunu hələ də qavraya bilmirəm; qarşımda nəfis qutucuq və şirin şəkil uzanmasaydı, bunu aldadıcı bir yuxu sanardım və oyanmaqdan qorxardım. Amma dostlar deyirlər ki, bu, həqiqətdir; mən isə özüm belə təfərrüatları xatırlayıram ki, onlar o qədər sevimli, o qədər qəribə, elə bəxtiyarlıq bağışlayandır ki, yuxu xəyalı belələrini əsla uydura bilməz. Deməli, doğru olmalıdır. Marta mənimdir — hamının mənə hörmətlə bəhs etdiyi o şirin qız; ilk görüşdə bütün dirənməmə baxmayaraq qəlbimi əsir alan, əlini istəməkdən qorxduğum, lakin ucaürəkli inamla mənə doğru gələn, öz dəyərimə inamımı möhkəmləndirən və ən böyük ehtiyacım olan anda mənə yeni ümid və iş qüvvəsi bağışlayan qız.

Şirin qızım, sən yenidən gələndə sənin əziz yanında məni sıxan utancaqlığı və donuqluğu aradan qaldırmış olacağam. Yenidən sizin o qəşəng otaqcığınızda bir-birimizlə tək qalacağıq; qızım dünən elə qəfildən qorxub sıçrayıb qalxdığımız qonur arxalıq oturacağa yerləşəcək, mən isə ayaqlarının dibindəki yumru taburetdə oturacağam və o günlərdən danışacağıq ki, onlarda nə gecə ilə gündüzün növbələşməsi, nə yadların soxulması, nə vidalaşma, nə də hər hansı bir nigarançılıq bizi ayırmayacaq.

Sənin məlahətli surətin. Əvvəlcə, hələ əsli gözümün önündə ikən, ona o qədər də qiymət vermirdim; indi isə nə qədər çox baxıram, bir o qədər sevgilimə oxşayır. Gözləyirəm ki, solğun yanaqlar bizim güllərimiz kimi al rəngə boyansın, nəfis qollar kağızın səthindən qopub əlimi tutmağa uzansınlar; amma əziz şəkil aram qalır və sanki yalnız bunu demək istəyir: səbir, səbir; mən yalnız bir işarə, kağıza düşmüş bir kölgəyəm; əsl özü yenidən qayıdacaq və o zaman məni yenidən bir kənara qoya bilərsən.

Şəklə masamın üstündə asılı duran ev tanrılarımın sırasında yer vermək çox istəyirdim; amma hörmətlə yad etdiyim o sərt kişi üzlərini göstərməyə haqqım var, nəfis qız üzünü isə gizləməli, bağlayıb qoymalıyam. O, sənin qutunda dinclik tapır; etiraf etməyə utanıram ki, iyirmi dörd saat ərzində neçə dəfə qapını bağlı tutub yadımı təzələmək üçün onu qarşıma çıxarmışam.

Bununla belə başımdan çıxmayan bir şey var idi: bir yerdə sevgilisini kiçik bir qutuda özü ilə gəzdirən bir kəs haqqında oxuduğumu xatırlayırdım; uzun-uzadı fikirləşdikdən sonra yadıma düşdü ki, bu, Götenin «Vilhelm Meysterin səyahət illəri» əsərindəki «Yeni Meluzina» nağılı olmalıdır — onu yalnız çaşqın-çaşqın xatırlayırdım. Kitabı uzun illərdən sonra yenidən əlimə götürdüm və təxminimin təsdiqləndiyini gördüm. Amma axtardığımdan çox şey tapdım. Ən şən, səthi işarələr orada-burada peyda olurdular; kiçik hekayətin hər cizgisinin arxasında bizə aid bir işarə pusquda dururdu; qızımın mənim ondan hündür olmağıma nə qədər əhəmiyyət verdiyini xatırlayanda kitabı yarısı qəzəblə, yarısı əylənərək bir kənara atmalı oldum və özümü o inamla yola verdim ki, mənim Martam su pərisi deyil, məlahətli bir insan övladıdır. Biz hələ yumorda bir-birimizi anlamırıq; ona görə də o hekayəciyə baxanda, bəlkə, məyusluğa düçar olacaqsan. Orada ağlıma gələn bütün dəli və ciddi xəyalları da sənə çatdırmaq istəməzdim.

Əziz Martacan, bu məktub bir nəfəsə yazılmayıb. Eli ilə Şönberq dünən və bu axşam yanımda idilər; dünən üstəlik bir neçə qız da gəlmişdi; heç bir şübhə oyatmayım deyə, ən çox tək qalmaq istədiyim halda, özümü ünsiyyətcil göstərmişəm. Yalnız Şönberqi görmək mənə rahatlıqdır: onun səmimi, enerjili cizgilərini gördükcə ən əziz xatirələrin bütöv bir dəstəsi səs və rənglə içimdə canlanır. Sehrbaz qadınlarsınız siz! O, saatbasaat mənə daha da sevimli olur. Vağzaldakı son salamını almışam və bu gün Elidən çoxdan gözlədiyim xoşbəxt gəlişinin xəbərini eşitmişəm.

Qardaşın, görünür, bizim yanımızda özünü yaxşı hiss edir; onunla daha irəli gedə bilməmişəm, çünki sən yola düşəndən sonra onunla tək danışmamışam. Qalan vaxtlarda isə özümü işlə keyləşdirirəm və Marta Marta qaldıqca mənim olaraq qalacağına əminliklə özümü təskin edirəm.

Mənim sevimli nişanlım. Əvvəllər səni bütün ömrün boyu özümə bağlamaqda tərəddüd edirdimsə, indi ən ağır bəla içində belə, səni özümlə sürükləməli olsam belə, səndən əl çəkmərəm.

Çalış ki, əziz qohumlarından uşaqlığını əks etdirən bütün şəkilləri oğurlayasan; yadıma düşür ki, ananın yanındakı köhnə şəkli, heç olmasa sən qayıdana qədər yanımda saxlaya bilərdim.

Burdan sənə nəsə lazımdırsa və ya bir şeyin qayğısına qalmaq istəyirsənsə, tapşırıqlarınla məndən başqa heç kəsi sevindirmə. Sevdiyim yerdə mən hər şeyi yalnız özüm üçün istəyirəm. Hazırkı vəziyyətindən mənə hər şeyi bildir; bu, sənin yoxluğunu daha asan daşımağıma kömək edəcək. Hamburqda qaldığın müddətdən sağlamlığın üçün diqqətlə istifadə et; uşaq şəklinin göstərdiyi dolu yanaqlarla səni görməyi çox istərdim.

Artıq gün bitib, vərəq dolub; səninlə söhbətə davam etmək istəyimə son qoymalıyam. Salamat qal, və o yazıq kişini — sənin bu qədər səadətə qərq etdiyini — unutma.

Sənin Ziqmundun

Minna Şönberq vasitəsilə mənə ürəkdən bir salam göndərib.