18 iyul 1938 — Tsveyq Freydə

18 iyul 1938.

Əziz, hörmətli cənab professor!

Yalnız daha bir məlumat sözü. Bilirsiniz ki, mən insanları sizin yanınıza gətirməkdən həmişə ehtiyatla çəkinmişəm, amma sabah həqiqətən vacib bir istisna olacaq. Mənim üçün Salvador Dali (onun bəzi işləri nə qədər qəribə olursa-olsun) dövrün yeganə dahi rəssamı və bu dövrdən sonra da yaşayacaq yeganə rəssamdır; öz inancının fanatiki və sənətkarlar arasında sizin ən sadiq, ən minnətdar şagirdinizdir. Bu həqiqi dahinin arzusu illərdir bir dəfə sizi görməkdir (o iddia edir ki, sənətdə heç kimə sizin qədər borclu deyil). Beləliklə, sabah biz — o və xanımı — gəlirik; o, biz danışarkən fürsətdən istifadə edib bəlkə qısa bir eskiz çəkmək istərdi — əsl portretləri isə o, həmişə yaddaşdan və daxili təsəvvürdən çəkir. Onu sizə tanıtmaq üçün sahibi cənab Edvard Ceyms olan son əsərini baxmağınıza gətiririk. Məncə, köhnə ustadlardan bəri heç kim belə rənglər tapmamışdır və təfərrüatlarda — nə qədər rəmzi görünsələr də — mən elə bir kamillik tapıram ki, onun qarşısında bu dövrün bütün rəssamlığı mənə solğun görünür. Rəsm «Nartsiss» adlanır və bəlkə sizin təsirinizlə də yaranmışdır.

Bu, bizim kiçik karvan kimi gəlməmiz üçün üzrdür. Amma məncə, sizin kimi bir insan heç kəsin etmədiyi qədər təsir göstərdiyi və tanımağı, qiymətləndirməyi həmişə imtiyaz saydığım bu sənətkarı bir dəfə görməlidir. O, Parisdən cəmi iki günlüyə gəlib (o, katalondur) və görüşümüzü pozmayacaqdır. Mən sadəcə xoşbəxtəm ki, siz nəhayət ardıcıllarınızın bəlkə də ən böyüyü ilə tanış olacaqsınız. — Kaş bu yüksək tonları yersiz saymayasınız. Rəsm sizi əvvəlcə bəlkə çaşdıracaq, amma mən təsəvvür edə bilmirəm ki, o, sizə bu sənətkarın dəyərini açmasın.

Ən səmimi və dərin hörmətlə

Sizin

Stefan Tsveyq

Salvador Dali təbii ki, öz rəsmlərini sizə burada sərgidə göstərmək istəyərdi, amma bilirik ki, siz evdən çıxmağı sevmirsiniz və ya heç çıxmırsınız, ona görə də biz baxmağınız üçün onun bu sonuncu və mənə elə gəlir ki, ən gözəl əsərini evinizə gətiririk.