Elm, həqiqət və peşə
İnsan intellektinin insan həvəs həyatı ilə müqayisədə gücsüz olduğunu nə qədər çox təkid etsək də, haqlı ola bilərik. Amma bu zəiflikdə xüsusi bir şey var: intellektin səsi astadır, amma özünü eşitdirənə qədər dayanmır. Sonda, saysız-hesabsız dəfə təkrarlanan rədd cavablarından sonra o, yenə də özünü eşitdirməyə nail olur. — Kitab 13, «Bir İllüziyanın Gələcəyi»
Hər bir filosof, şair, tarixçi və bioqrafın öz psixologiyasını qurduğunu, ruhi aktların əlaqəsi və məqsədləri haqqında xüsusi fərziyyələr irəli sürdüyünü, hamısının az-çox cazibədar və hamısının eyni dərəcədə etibarsız olduğunu nəzərinizdən qaçırmadınız? Aydındır ki, ortaq bir təməl çatışmır. Və buna görə də psixoloji zəmində, demək olar ki, hörmət və avtoritet yoxdur. — Kitab 13, «Qeyri-həkimlərin analizi məsələsi»
Bilirsiniz ki, elm vəhy deyil; insan düşüncəsinin çox arzuladığı müəyyənlik, dəyişməzlik və səhvsizlik xüsusiyyətlərindən, başlanğıclarından çox sonra belə məhrumdur. Amma olduğu kimi, o, bizim əldə edə biləcəyimiz hər şeydir. Buna əlavə edin ki, elmimiz çox gəncdir, əsr qədər də köhnə deyil və insan tədqiqatına təqdim edilə bilən ən çətin mövzu ilə məşğul olur; beləliklə, mənim məruzəmə doğru münasibət göstərməyiniz asan olacaq. — Kitab 13, «Qeyri-həkimlərin analizi məsələsi»
Əslində mən heç də alim deyiləm, nə müşahidəçi, nə eksperimentator, nə də mütəfəkkirəm. — Kitab 17, «1 fevral 1900 — Xəstəliyin təkrarlanması narahatlığı»
Təbiətimə görə mən başqa heç kim deyiləm, sadəcə, bir konkistadoram (tərcümədə — «sərgüzəştçi»); belə adamlara xas olan xarakter cizgiləri ilə: maraq, dözümlülük və cəsarət. — Kitab 17, «1 fevral 1900 — Xəstəliyin təkrarlanması narahatlığı»
Nə qədər cazibədar olsa da, heç bir ehtimal səhvdən qoruya bilməz; hətta bir məsələnin bütün hissələri tapmaca parçaları kimi yerinə oturur görünərsə belə, ehtimalın mütləq həqiqət olmadığını və həqiqətin həmişə ehtimal olunmadığını düşünmək lazımdır. — Kitab 15, «Musa Adamı və monoteist din»
İnsanlığa elm tərəfindən zaman keçdikcə iki böyük zərbə endirilmişdir. Birincisi, insanlığın yerin kainatın mərkəzi olmadığını, əksinə, ölçüsü təsəvvür edilə bilməyən bir kainat sisteminin kiçik bir hissəsi olduğunu öyrəndiyi zaman baş vermişdir. Bu, bizim üçün Kopernik adı ilə əlaqələndirilir, baxmayaraq ki, İskəndəriyyə elmi də oxşar şeylər elan etmişdi. İkincisi isə, bioloji tədqiqat insanın iddia edilən yaradılış imtiyazını məhv etmiş, onun heyvanlar aləmindən gəldiyinə və heyvani təbiətinin silinməzliyinə işarə etmişdir. — Kitab 10, «XVIII. Mühazirə. Travmaya fiksasiya, şüursuz»