Məktub 41 — 12 avqust 1885, Vyana

Vyana, çərşənbə, 1885-ci il avqustun 12-i

Mənim səyyah şahzadəciyim

Bax, Lübek! Buna dözmək olarmı? İki tənha qız Şimali Almaniyada səyahət edir! Bu, kişilərin üstünlüyünə qarşı üsyandır, kişisiz də tək qalmaq məcburiyyətində olmadığının dərk olunmasının başlanğıcıdır. Sizin başınızdan bir macəra keçibmi? Mən bundan əsl sevinc duyardım. Beləliklə, mənə qalan tək şey Lübekdə özünü çox yaxşı hiss etdiyinə sevinməkdir ki, bunu da bununla edirəm.

Dünən axşamdan bəri vəziyyətimdə xüsusi dəyişiklik gözləməyəcəksən, amma yeni kimi sənə bildirə bilərəm ki, sabah üçün polis komissarlığına çağırış vərəqəm var — amma qorxma, aydındır ki, bu mənim dosentliyimlə bağlıdır. Dövlət bilmək istəyir ki, məni bu nəcib ada layiq olmayan edən hansısa pis əməlimi etiraf etməliyəmmi, yoxsa yox. Amma mən heç nə açmayacağam.

Bundan başqa qarşımda Eliotun dört cildlik «Middlemarch»-u durur, üstəlik burun dəsmallarım qurtarır, zökəmim isə yox. Və indi nahara gedəcəyəm, qayıdanda sənə pul qıtlığından yazacağam.

Buna sənə yazmağa məcburam, çünki bu zaman öz dərin təəssüfümə rəğmən, sənə heç nə gətirə bilməyəcəyim ortaya çıxacaq, halbuki buna o qədər sevinirdim, şübhəsiz ki, səndən də çox. Qulaq as. Panetdən üç yüz qulden göndərtdirirəm və Breyerdən borcumu min beş yüzə tamamlayan doxsan quldeni borc almağı düşünürəm. İndi pul belə bölünür: yüz qulden Tişerə gedir — uzun müddət üçün ilk və son ödəmə; iki yüz qulden sentyabr üçün Vandsbekə, səfər də daxil olmaqla — bu, artıq deyil, əksinə azdır; keçən il daha çox xərcləmişdik və yenə də son günlərdə qənaət etmişdik. Qalmaq üçün cəmi yüz yetmiş qulden qalır. İndi doxsan quldeni bölüşdürmək lazımdır: bunun yetmiş beşi kitab satıcısına, yeddisi çəkməçiyə, beşi fransız müəlliminə (daha beş dərsdən artıq almamağı qərara almışam). Çamadan, sandıq, bağlayan adam — bunu otuz quldenlə çoxmu baha hesab etmişəm? (Papaq, yox, yox, bunun üçün Hamburqda vaxt var); xidmətçi qadınıma beş-səkkiz qulden; qısacası, görürəm ki, mənə iyirmi qulden qalsa ki, ondan da evdə bir şey saxlamalıyam, çox xoşbəxt olaram. Otuz qulden qalsa, səfər onunla ödənilir və mən Vandsbekə tam iki yüz qulden gətirərəm — mən də məhz bunu istəyirəm. Düşün ki, 1 oktyabra qədər bizə heç nə verilmir. Beləliklə, sənə, xəzinəm, heç nə qalmır: mənə qırx qulden çatmır ki, sonuncu xəstəmin qaçması ilə itmişdi. Sənə heç nə gətirə bilməyəcəyimi o zamandan qabaqcadan görürəm və bu, məni şad əhval-ruhiyyəyə gətirmir, çünki o sevinci özümə rəva görmək istəyirdim. Qeyd edə bilərəmmi ki, otuzunda yola düşsəm, on səkkiz günə dözmək lazımdır? Uzun və ağır zaman, həm də məni çətin ki, daha yaxşı hiss etdirəcək bir zaman.

Vandsbekdə fransızca öyrənəcəyik; düzgün və heç də bahalı olmayan bir müəllim tapa biləcəksənmi? Həyat bu qədər kiçik qayğılarla doludur.

Səni ürəkdən salamlayır

Sənin Ziqmundun