8 noyabr 1909 — Yunq Freydə — gecikmiş cavab və simvollar tarixi barədə

Hörmətli professor Freyd,

Küsnaxt, Sürix yaxınlığında, 8 noyabr 1909

Şübhəsiz ki, uzun sükutuma kifayət qədər izah tapmısınız. Sadəcə olaraq görüləsi çox iş olur, yəqin Sizin tərəfdə də vəziyyət belədir. Uzun məktuba görə çox sağ olun. Bu arada bir neçə yeni xəbər ortaya çıxdı. Amma əvvəlcə keçmişə qayıdaq.

Fridlander: Ona “böyük” yaxud təkəbbürlü tərzdə yanaşdım və onu 4 əcnəbimin əhatəsində qəbul etdim. Onlar ingiliscə danışmağa başladılar və sonradan məlum oldu ki, o, bir kəlmə də başa düşmür. Buna baxmayaraq, o qədər müdrik davrandı ki, mən bunu heç vaxt hiss etmədim. Yoxsa mən nəzakətli idim, məsafəmi saxlayırdım. Pfister də onun ziyarətindən əziyyət çəkdi, Förster də.

Forel cəmiyyəti: Münhendən Dr. Zayf yanımda olub, həvəslə psixoanaliz üzərində işləyir. O, yeni cəmiyyətin üzvüdür və bildirib ki, Frank bizim lehimizə qətiyyətlə çıxış edib. Z. məni Sizinlə birlikdə qoşulmağa təkidlə çağırdı. Cəmiyyətin nə etmək istədiyini, yaxud nə etməli olduğunu Z. də bilmir, amma hesab edir ki, sonda hər şey bizim dəyirmanımıza su gətirəcək. Bəlkə yenə də qoşulaq?

Dr. F. layiqini Sizdən aldı. O, məcburiyyət nevrozu olan biridir, yaxud elə görünür; təxminən 3 həftə yanımda oldu (Dubois də, və sair, və sair), lakin ən inanılmaz və gülünc müqavimətlər üzündən tamamilə yanaşılmaz oldu. Buna görə də, adətən yalnız çirkli fahişələrlə kulminasiyaya çatdığını etiraf etdikdən sonra qaçıb getdi. Bu etirafı məni bağışlaya bilmədi.

Bleyler bu yaxınlarda mənə dedi ki, bizimlə prinsipial məsələləri müzakirə etmək, yəni nə qədər arxamızca gedə bildiyini və ya getmək istədiyini, nə qədər getmədiyini demək niyyətindədir. Təbii ki, hansı əyriliklərin üzə çıxacağını bilmək üçün yerimdə dura bilmirəm. O, fikrini çatdırmaq üçün çabalayır və bu özlüyündə pis deyil. Amma...? Düşünürəm ki, onun məqaləsini (bildiyimə görə, hələ mövcud deyil) Jahrbuchda çap olunacaqsa, kənarlarını yumşalda bilərik? Hər halda, o qədər də dəhşətli olmayacaq. Düşərgəmizin içində polemika gec-tez başlayacaq. Məsələn: Stekelin təqdimat üsulunu uzun müddətdə həzm etmək çətin olacaq, hərçənd o, adətən haqlıdır. Lakin biz əsl psixoanalizlə Stekel markası arasındakı fərqi vurğulamalıyıq. Tələbələrimə psixoanalizin elmi metod olduğunu, sadəcə təxmin olmadığını başlarına yeridənə qədər onlarla dəli kimi vuruşmalı oluram. Məsələn, mənim ingilis dilli nitq terapevtim Stekelin məktublarına əsaslanaraq hesab edir ki, yuxu yozumu tamamilə sadə bir şeydir, clef de songes köməyilə bir növ tərcümədir. İndi yazıq adam işin nə qədər zəhmətli olduğunu gördükdən sonra kədərli şəkildə məyus olub. Stekeli oxuyan əksər insanlar nəyə nail olduğumuzu az qiymətləndirirlər, digər şeyləri demirəm. Həm də Şt. qətiyyən şablon yozumlara meyl edir, bunu burada tələbələrimlə tez-tez görürəm. Analiz etməklə məşğul olmaq əvəzinə deyirlər: “Bu budur...” Adi müqavimətlər kifayət etmirmiş kimi, indi Stekeli də onların başından çıxarmalıyam. Amma ondan tamamilə imtina etmək istəmirəm; həmişəki kimi, onun Jahrbuch üçün məqaləsində heyrətamiz dərəcədə doğru şeylər var. O, tapıntılarına görə dəyərlidir, lakin ictimaiyyət üçün zərərlidir.

Bu qədər uzun müddət yazmamağımın səbəblərindən biri də hər axşam simvollar tarixinə, yəni mifologiya və arxeologiyaya qərq olmağımdır. Herodotu oxumuşam və gözəl tapıntılar etmişim (məsələn, 2-ci kitab, Papremisdə kult). İndi köhnə Kroyserin 4 cildini oxuyuram, orada nəhəng material kütləsi var. Arxeologiyaya olan bütün həvəsim (illərlə basdırılmış) yenidən canlandı. Nevroz nəzəriyyəsinin filogenetik əsası üçün zəngin damarlar açılır. Sonra bunun bir qismini Jahrbuch üçün istifadə etmək istəyirəm. Artıq Herodotda təvazökarlığın öz qəribə çiçəklərini açması acı heyfdır; öz etirafına görə, o, “əxlaq qaydalarına görə” çox şeyi ört-basdır edir. Yunanlar bunu bu qədər erkən haradan öyrəniblər? Naytın “Priapusun sitayişinə dair iki esse”sində əla bir kitab kəşf etmişim, İnmandan qat-qat yaxşıdır, çünki İnman kifayət qədər etibarsızdır. Yazda Vyanaya gəlsəm, Sizə müxtəlif qədim yeniliklər gətirməyi ümid edirəm.

Amerika həyat tərzinin analizi üçün əsas kimi indi gənc bir amerikalını (həkim) müalicə edirəm. Burada yenə ana-kompleksi böyük ölçüdə görünür (müq. Ana-Məryəm kultu). Amerikada ana qətiyyən ailənin dominant üzvüdür. Amerika mədəniyyəti həqiqətən dibsiz bir uçurumdur; kişilər qoyun sürüsünə çevriliblər, qadınlar isə yırtıcı canavarları oynayırlar — əlbəttə, ailə dairəsi daxilində. Özümdən soruşuram ki, dünyada əvvəllər belə şərait olubmu? Həqiqətən hesab etmirəm ki, olub.

Xoş arzularla,

Sizin, Yunq