24 may 1907 — Yunq Freydə — «Qradiva» və Bleylerin şübhələri barədə

Hörmətli professor Freyd,

Burghölzli-Sürix, 24 may 1907

Sizin «Qradiva»nız möhtəşəmdir. Onu bir nəfəsdə uddum. Aydın təqdimat valehedicidir və məncə, indi hər şeyi olduğu kimi görməmək üçün insanın tanrılar tərəfindən yeddiquat korluğa düçar olması lazımdır. Amma dar düşüncəli psixiatrlar və psixoloqlar hər şeyə qadirdirlər! Əvvəllər Sizə qarşı yönəldilmiş bütün o axmaq bayağılıqların akademik tərəfdən yenidən ortaya atılacağına təəccüblənmərəm. Tez-tez özümü psixoloji təfəkkürümün islahatından əvvəlki dövrə qaytarmalı oluram ki, Sizə qarşı irəli sürülən ittihamları yenidən yaşayım. Onları artıq heç cür başa düşə bilmirəm. O günlərdəki təfəkkürüm mənə nəinki intellektual baxımdan yanlış və qüsurlu, həm də — daha pisi — mənəvi cəhətdən aşağı görünür, çünki indi bu, özümə qarşı nəhəng bir vicdansızlıq kimi görünür. Deməli, Siz tamamilə haqlısınız ki, rəqiblərimizin müqavimətinin səbəbini affektlərdə, xüsusən cinsi affektlərdə axtarırsınız. İctimaiyyətin cinsi kompleksinin Sizin «Qradiva»nız barədə — bu baxımdan tamamilə zərərsiz olan əsər barədə — nə deyəcəyini bilmək üçün sabırsızlanıram. Ən çox məni o əsəbiləşdirərdi ki, ona xeyirxah himayədarlıqla yanaşsınlar. Jensen özü bu barədə nə deyir? Bir ara mənə deyin, hansı ədəbi rəylər alırsınız. Açıq buraxdığınız və tənqidçilərin yapışa biləcəyi bir sual budur: Hanoldda kompleks niyə sıxışdırılıb? Niyə o, kanareyka quşunun nəğməsi və digər qavrayışlar vasitəsilə özünü doğru yola yönəltməyə imkan vermir?

Quşun oynadığı rol da eyni dərəcədə əyləncəlidir. Ancaq başa düşülən səbəblərə görə Siz bu simvolun mənasını daha da izləməmisiniz. Quş mifologiyası haqqında Ştayntalın yazılarını bilirsinizmi?

Həddindən artıq iş son günlərdəki iki sükutuma səbəb olub. Prof. Bleyler yaxşı deyil və 3 həftəlik müalicə üçün su kurortuna gedib.

Bu arada Klinikanın rəhbərliyi və daha çox şey mənim çiyinlərimdədir. Bir də kiçik bir əsər yazdım — Sizin deyəcəyiniz kimi, «yan xətt». Çoxalma pozğunluqları ilə əlaqədar bir şeyi dəqiq sübut etməli oldum ki, bu, Sizin üçün də, mənim üçün də öz-özünə aydındır; amma bu qalın dərililər heç nə başa düşə bilmirlər, əgər bunu onların dərisinə yumruq boyda yazmasanız. Buna baxmayaraq, sonra onu Sizə göndərəcəyəm və qalvanometrik tədqiqatlar haqqında ingilis dilindəki son məqaləm kimi yaddan çıxarmayacağam. O vaxt Vyanada şüursuzum xoşagəlməz şəkildə narahat idi, çünki mənə elə gəlirdi ki, Siz bizim elektrik tədqiqatlarımıza lazımi diqqət yetirmirsiniz. Qisas labüd idi. Gecikmiş dərk!

Son vaxtlar Bezzola ilə xoşagəlməz mübahisələrim olub. Onun işinə baxdım və bir neçə dəfə özüm sınaqdan keçirdim. Bu, orijinal Breyer-Freyd metodudur, hipnoza daha güclü vurğu ilə. O, adamlara maska qoyur və onlardan gördükləri vizual obrazları danışmalarını tələb edir. Bir çox travmatik anlar üzə çıxır ki, o, bunları tükənənə qədər təkrar-təkrar danışdırır. Yoxlaya bildiyim qədər yaxşı nəticələr. Sınaqdan keçənlərin çoxu autohypnoza düşür və somnambulistik travmalar yaşayır. Amma mənə elə gəlir ki, bunun xeyli hissəsi uydurmadır; heç olmasa indi müalicə etdiyim 6 yaşlı uşaq belə edir: tamamilə uydurma hekayələr danışır və travmatik anlardan ən böyük ehtiyatla yan keçir. Bu metodu təhsilsiz adamlara tətbiq edərkən indiyə qədər yalnız uğursuzluqlarım olub. Frank, hipnotik təlqindən istifadə edərək, diqqəti travmatik ana (əgər varsa!) yönəldir və xəstəni tükənənə qədər təkrar-təkrar onu yaşamağa məcbur edir. Hər iki metodun təsiri mənim üçün tamamilə anlaşılan deyil. Güman edirəm ki, hər ikisi, heç olmasa müəyyən dərəcədə, müşayiət edən yerdəyişməni gözdən qaçırır. Bu üsulla müalicə etdiyim bir halda bu tamamilə aydın idi: qadın əsasən mənim onun işlərinə bu qədər dərindən girməyimdəki xeyirxahlığımı tərifləyirdi. Digərini iki oturumda az qala ölənə qədər əzab verdim, ən kiçik vizual obraz ala bilmədim və yalnız yuxular və cinsəllik haqqında birbaşa suallar verəndə o, canlanmağa başladı. Bütün bunlarda pis olan odur ki, Bezzola öz zülmət korluğunda Sizə düşməndir və artıq mənim barəmdə yalan danışmağa başlayıb. Siz onun xarakterini məndən yaxşı sezdiniz — kiçik […]

ruh. Öz düşərgəsində müxalifət və ixtilaf ən pis şeydir.

«Qradiva»nız barədə Bleyler dedi: bəli, bu, həqiqətən möcüzəlidir — ya bütün bu əlaqələr həqiqətən mövcuddur, ya da onları hər yerdə yerləşdirmək olar. Bu şübhə tikanı hələ də Bleylerin ətində batılı qalır, amma təhlükəli deyil. Hazırda o, öz D. pr. kitabı ilə məşğuldur, ondan böyük şeylər gözləmək olar. Böyük «Freyd döyüşü»nün davamı təmin edilir.

Utrextdə Heilbronner mənim «Sübutun diaqnostikası»nı Zeitschrift f. d. gesamte Strafrechtswissenschaft-ın son sayında ətraflı tənqidə məruz qoyub. Onu İsserlinin tənqidi ilə birlikdə Sizə göndərirəm.

Ən yaxşı arzularla, Həmişə səmimi Sizin, Yunq