30 may 1910 — Freyd Yunqa — Fridlanderlə görüş və taktika barədə

Əziz dost,

30 may 1910, Vyana, IX. Berqqasse 19

28-də gülməli bir şey oldu. Bunu Sizə danışmalıyam. Yaxşı əhval-ruhiyyədə idim, çünki Doytike mənə gələn payızda «Yuxuların yozumu»nun üçüncü nəşrini (bir ildən sonra!) çıxarmağı planlaşdırdığını və «Nevrozlar nəzəriyyəsinə dair məqalələr»in birinci cildinin tezliklə yenidən çap olunacağını söyləmişdi. Elə bu vaxt Frankfurtdan Hofrat Şottlander zəng edib söhbət üçün onu nə vaxt görə biləcəyimi soruşdu. Onu doqquza qəhvəyə dəvət etdim. Doqquzda bir kart gətirdilər. Üzərində oxudum: Hofrat Fridlander, Hohe Mark bei Frankfurt am Main. Heyrətdən donub qaldım və balaca adamı içəri buraxdırdım. Adını səhv dediyini inkar etdi və telefonda səhv başa düşməyin çox asan olduğunu qeyd etdi, amma həddindən artıq az emosiya göstərdi, kifayət qədər təəccüblənmədi və ya qəzəblənmədi. Əmin idim ki, o, Schott deyib, amma nə edə bilərdim? Budur, böyük düşmənimiz qarşımda idi. Tez özümü topladım və əla bir taktika tapdım. Ora çatacağam. Amma əvvəlcə adam haqqında. Hələ oturmamışdı ki, danlamağa başladı. Əvvəlcə Ferentsini, introeksiya haqqındakı məqaləsində bütün terapiya üsullarımızın — elektrik, masaj, su və s. — təsirini sırf təlqinə, yəni transferə borclu olduğunu söylədiyi üçün, halbuki onların revmatizm və s.-də uğuru şübhəsiz idi. Jahrbuchu götürüb şeytana göstərdim ki, F. yalnız psixonevrozların müalicəsindən danışıb. Beelzebub buynuzlarını geri çəkdi, məlum iyini buraxdı və danlamağa davam etdi. Əvvəlcə Sürixdə ziyarət etdiyi, Sizə yad olmayan birisi; hətta bu şəxsin onu qapıdan atmayaraq təmkinli davrandığını qeyd etdi (nə qədər haqlı idi!). Sonra dostumuz Pfister. Məndən onu cilovlamağımı xahiş etdi, o, tənqidi düşüncəli deyil, bir analiz cəhdi ilə özünü nüfuzdan salıb. Sonra Stekelə və Sadgerə keçdi, onlar, dedi, ən çoxu iki ildir ki, tibblə məşğuldurlar. Xüsusilə Stekel, 1 rəqəminin penisi ifadə etdiyini iddia edən. Bütün əzizlərimin üzərinə qoruyucu əl tutdum və Vyanada doğulmuş qonağımdan soruşdum ki, Vyanada «on bir»in nə demək olduğunu heç eşidibmi (iki ayaq). Əlbəttə, bilmirdi. Pfisterin analiz cəhdinə qayıtdı və məni bütün ardıcıllarımla tamamilə eyniləşdirdi, bu isə onun məni şirniyyatla zəhərləmək və gənclərə qarşı qızışdırmaq planına heç də uyğun gəlmirdi.

Söhbət məni getdikcə daha çox əyləndirməyə başladı. Dediyim kimi, əla bir texnika inkişaf etdirdim. Mənə zorla qəbul etdirmək istədiyi ata roluna sürüşərək (Pfister tamamilə haqlı idi), ürəkdən gələn xoş əhval-ruhiyyə nümayiş etdirdim və atmosferdən və vəziyyətdən istifadə edərək ən təhqiramiz sözləri dedim, bu isə tam istənilən təsiri verdi. O, sızıldadı və inildədi, amma psixoanalitik səmimiyyətimə qarşı aciz idi. Ona dedim ki, o, analitik texnika haqqında heç nə bilmir, buna görə də mənfi nəticələr alır, onun üsulları 1895-ci ilin üsullarıdır və o vaxtdan bəri heç nə öyrənməyib, çünki dövləti çox yaxşıdır ki, narahat olsun, nə yazıq ki, onun yaxınlığında ona nəsə öyrədə biləcək heç kim yoxdur, onun dönüşü Almaniyada nəhəng təəssürat yaradacaq, o, mahiyyətcə kobuddur, geridə qalmış küçə uşağıdır (bu, əlbəttə, daha nəzakətli dillə deyildi), onun mehribanlığı və yaltaqlığı sırf riyakarlıqdır, mən özüm ona cavab verməmək barədə xəbər yaymışam, çünki açıq-aydın onun diqqətə ehtiyacı var və s.

Şeytani dərəcədə yaxşı vaxt keçirirdim, doymaq bilmirdim. Onu səhər saat birə qədər orada saxladım. Ən seçmə təfərrüatları unutmuşam, hər halda onları danışmaq çox uzun çəkər. Yalnız bir məqam, ümumi maraq doğuran bir məqam. Saf riyakarlıqdan özünütəhlilə başladı; məlum oldu ki, uşaqlığının 7-8 yaşına qədərki dövrü barədə onda nəhəng bir amneziya var. Sonra uşaqlıq dövrünün tərbiyəsizliklərinin şüurlu yaddaşı başlayır. Əvvəlki dövrdən yalnız bir şey xatırlayır. Dörd yaşında olanda on səkkiz yaşlı bir qıza, Paulinaya aşiq olub və qız ərə gedəndə çox bədbəxt olub. Bir saat sonra iddia etdi ki, guya şəxsi hücumlarla ilk açan mən olmuşam — Ling H.-nin təhlilində mən bu Linanın varlığını inkar etdim və məlum oldu ki, o, Doranı nəzərdə tuturmuş. İndi təhlil gəlir! "Niyə onu səhvən Lina kimi xatırladınız?" — O: "Axı mən Sizə Karolinadan, dörd yaşımda aşiq olduğum qızdan danışmışam." — "Xeyr, əziz həmkar, indi telefonda deyilik. And içməyə hazıram ki, Siz qızı Karolina yox, Paulina adlandırmışdınız." Bunu etiraf etməli oldu! Deməli, telefonda səhv eşitdiyimə inanmıram; o, sürüşmə edib (daha doğrusu, yalan danışıb), çünki özünü Fridlander kimi təqdim etsəydi, onu görməyəcəyimdən qorxurdu.

Hazırkı pasiyentlərimdən biri, bir rus, bir il əvvəl onun yanında bir həftə qalıb. Söhbəti bu gəncə gətirdim və mənə elə bir şey deyildi ki, kifayət qədər etibarlı olan pasiyent onun yarısını artıq yalan kimi ifşa edib. Anası məni görməyə gələndə ümid edirəm ki, digər yarısında da eyni bəxtə sahib olacam. Qonağım barədə son hökm: peşəkar zarafatcıl və riyakar, qoyun dərisinə bürünmüş canavar, lovğa və saxtakar, cahil qaba, atasını aldatmağı vərdiş halına gətirmiş yetkinlik yaşına çatmamış cinayətkar. Elə bu cür adamlar ümumi ictimaiyyətin bizim psixoanaliz barədə rəyini formalaşdırır. O, mənə etiraf etdi ki, hətta mənim «Gündəlik həyat»ımla da "barışa" bilmir, yaddaşsızlıq və dil sürüşməsi halları üçün heç bir izah görmür. Onun əsas arqumenti budur ki, şüursuzla hər şeyi sübut etmək olar. Danışdığı uğurlu sağlamlaşmalar sübut edir ki, o, bizim tərk etdiyimiz (1895) texnika ilə işləyir, amma onu heç vaxt başa düşməyib. Aydındır ki, o, sanki öz şüursuzunu dərk etməyə qarşı rəng korudur və bu, əla kompleks motivasiyası ilə belədir: əks halda o, pisliyə qərq olardı.

Fikirləşirsən ki, belə alçaqlar üçün başımızı ağrıtmalıyıq!

Axı bizim fərqli olduğumuzu düşünmək mənə böyük məmnuniyyət gətirir. Xoş arzularla,

Sizin, Freyd

Görünür, Hoxe həqiqətən də bizi nəzərdə tutur, əgər Karlçen Şottlander yenə yalan danışmayıbsa.

Dr. med. C. G. Yunq, Psixiatriya üzrə privatdosent