14 noyabr 1911 — Yunq Freydə — din psixologiyası və iş üsulları barədə

Hörmətli professor Freyd,

Seestrasse 1003, Küsnaxt-Sürix, 14 noyabr 1911

Yenicə aldığım çox gözəl məktubunuza görə çox sağ olun. Ancaq Siz də din psixologiyasına qurşanacaqsınızsa, mənim üçün mənzərə çox qaranlıqdır. Siz təhlükəli rəqibsiz — əgər rəqabətdən danışmaq lazımdırsa. Yenə də hesab edirəm ki, belə olmalıdır, çünki təbii inkişafı dayandırmaq mümkün deyil, onu dayandırmağa çalışmaq da lazım deyil. Şəxsi fərqlərimiz işimizi fərqli edəcək. Siz qiymətli daşları qazıb çıxarırsınız, mənsə «yayılma dərəcəsinə» malikəm. Bildiyiniz kimi, mən həmişə xaricdən daxilə və bütövdən hissəyə doğru getməli oluram. İnsan biliyinin geniş sahələrinin diqqətsiz qalması məni həddindən artıq narahat edərdi. İş üsullarımızdakı fərqə görə də, şübhəsiz ki, zaman-zaman gözlənilməz yerlərdə rastlaşacağıq. Təbii ki, müəyyən məqamlarda Siz məndən irəlidə olacaqsınız, amma bunun o qədər də əhəmiyyəti yoxdur, çünki ən böyük hissəni artıq çoxdan qabaqcadan tutmusunuz. Yalnız əvvəlcə bu fikrə öyrəşmək çətindir. Sonra insan bunu qəbul edir. İkinci hissəm üzərində çalışqanlıqla işləyirəm, amma artıq onu növbəti Jahrbucha sala bilmərəm.

Storfer mənə tanışdır. Vaxtilə infantil intihar cəhdi üzündən (diaqnoz: şizofreniya) Burghölzlidə saxlanılmışdı. Təxminim budur ki, buna görə o, psixoanalizin yerli təmsilçilərindən uzaq gəzir. Təbii ki, bu, böyük sirdir.

Yazdığınız arxeologiya professoru heç vaxt məndə olmayıb. Hazırda mənim praktikam da xeyli azalıb, bu mənim xoşuma gəlir. Riklinin də işi çox deyil, bu isə o qədər də xoşagələn deyil.

İkinci hissəmdə libido nəzəriyyəsinin əsaslı müzakirəsinə keçmişəm. Sizin Şreber təhlilinizdə libido problemi ilə üzləşdiyiniz o yer — libidonun itkisi = reallığın itkisi — bizim zehni yollarımızın kəsişdiyi nöqtələrdən biridir. Mənim fikrimcə, «Cinsəllik nəzəriyyəsinə dair üç məqalə»də irəli sürülən libido anlayışı D. pr.-yə tətbiq oluna bilməsi üçün genetik amillə tamamlanmalıdır.

Doytike şikayət edir ki, mən Jahrbuchda dissertasiyalar çap edirəm. Mən özüm artıq eksperimental tədqiqatlara o qədər də meyl etmirəm, hərçənd onlardan ikisi növbəti nömrədə çıxacaq. Onları azalda bilərəm. Amma Şpilreyn kimi məqalələri daxil etməyə dəyər. Bəlkə fikrinizi bildirəsiniz. Doytike hesab edir ki, dissertasiyalar daxil edilsə, Jahrbuchun satışı azalar. (Mənim «Diaqnostik assosiasiya tədqiqatları»nın I cildi hətta ikinci nəşrə çıxıb.)

Yeni jurnalın çətinliklərlə üzləşdiyini eşitdiyimə üzülürəm. Jahrbucha gəldikdə isə o qədər də üzülmürəm, çünki yeni jurnal üzündən Rank kimi yaxşı həmkarı itirəcəyəm. Hazırda gələn material, heç olmasa Sürixdən gələn, buna adekvat əvəz deyil. Bleylerin inadkar müqaviməti çox ziyan vurur, çünki o, geniş tələbə dairəsindən heç kimi bizim xeyrimizə yönəltmir. Tezliklə pastor Kellerə nəsə yazdırmağı ümid edirəm.

Stekelin «Yuxuların dili» haqqındakı resenziyanızı birbaşa Doytikeyə göndərdinizmi? Bleylerin spirtli içkilərlə bağlı polemikası, ümid edirəm, artıq əlinizdədir.

Burada hər şey yaxşıdır, yalnız qarşıda görünən dəhşətli hallar istisna olmaqla: Pfisterin arvadını analiz etməliyəm! Bacardığım qədər və şiddətlə müqavimət göstərəcəyəm. Bu günlər praktikamda demək olar ki, yalnız boşanma işləri var. Allah onların cəzasını versin!

Bu qarğış notu ilə, ona çətin ki «ürəkdən» sözünü əlavə edə biləm, Sizinlə vidalaşıram.

Ən yaxşı arzularla, Yunq