10 oktyabr 1907 — Yunq Freydə — fotoşəkil, medalyon və dementia praecox təhlili barədə

Hörmətli professor Freyd,

Burghölzli-Sürix, 10 oktyabr 1907 Əla fotoşəkilə və möhtəşəm medalyona görə ən səmimi təşəkkürlər. Onlara çox sevindim. Öz şəklimi dərhal Sizə göndərəcəyəm, baxmayaraq ki, belə mübadilə demək olar ki, mənasız görünür.

Dünən və bu gün də Veyqandta qarşı qəzəblə dolu idim: o, Ziehenin Monatsschriftində son dərəcə axmaq bir məqalə çap etdirib. Bu, oxuduğum ən pis cəfəngiyyatlardan biridir. Həm də nə qədər alçaqcasına! Mən Veyqandtı şəxsən tanıyıram; o, ifrat histerikdir, başdan-ayağa komplekslərlə doludur, ona görə də boğazından ağıllı bir kəlmə çıxara bilmir. O, hətta Aşaffenburqdan da axmaqdır. Alman akademiklərinin bu qədər alçaqlıq yarada biləcəyinə heç vaxt inanmazdım.

Lakin bu sikkənin kədərli üzünün altında mənə böyük həzz verən gözəl bir arxa tərəf var: dementia praecoxlu gənc bir qadının analizi. Düzgün analiz edilə bilən hər bir halda estetik baxımdan gözəl bir şey var; xüsusən də bu halda — bu, İbsenin «Dənizdən gələn xanım» əsərinin dəqiq surətidir. Dramın qurulması və süjetin qatlaşması İbsendəki ilə eynidir; təəssüf ki, sonluq və həll libidonun azad olunmasına deyil, autoerotizmin alaqaranlığına gətirib çıxarır; burada köhnə əjdaha ona məxsus bütün libidonu yenidən özünə çəkir. Qordi düyünü açılmır, kəsilir.

Xəstə uzaqdan varlı bir gənc X.-i sevir, görünür, qarşılıqsız. Onu yaxşı, xoşxasiyyətli, lakin yaraşıqsız bir kişi A. ilə nişanlanmağa razı salırlar. Nişandan çox keçməmiş X.-in bir dostundan öyrənir ki, o, bundan çox sarsılmışdır. Ehtirasın şiddətli partlayışı. Dərin depressiya; yalnız valideynlərin kobud yaltaqlanmalarından sonra evliliyə razılaşır. Ərinə doqquz ay cinsi əlaqədən imtina edir. Ər toxundurucu dərəcədə səbirli, ana ona qəzəblənir, nəhayət o, boyun əyir və arabir tamamilə soyuq cinsi əlaqəyə icazə verir. Hamiləlik. Depressiya yavaş-yavaş, az-az qalxır. Bir qızın doğulması, sevinc coşqusu ilə qarşılanır və fövqəltəbii sevgi ilə sevilir. Depressiya sanki silinib. Coşqun sevinc tutmaları, xoşbəxt evliliyini təriflərlə göylərə qaldırma. Cinsi əlaqə əvvəlki kimi soyuq. Doğuşdan az sonra, keçmiş sevgilisinin görüntüləri ilə müşayiət olunan kompulsiv masturbasiya ilə coşqun orqazmlar tutmaları. Kiçik qız yalnız mavi geyindirilir. O, ərinə bənzəyir, lakin onda xüsusi bir şey var — gözləri; onlar nə ananın, nə də ərin gözləridir, onlar «möhtəşəm» qəhvəyi gözlərdir, sevgilinin gözləridir. İkinci hamiləlikdən sonra bir oğlan uşağı dünyaya gətirir, ondan əvvəldən nifrət edir, baxmayaraq ki, hamiləliyi istəmişdi. Buraya qədər İbsen. İndi klassik fəlakət gəlir. İki ildən sonra kiçik qız ölür. Xəstə qəzəbə düşür, küfr edir: «Niyə Tanrı mənim uşağımı almalıdır, niyə yalnız gözəl uşaqları alır, şikəstləri yox? Deyirlər ki, o, uşaqları göyə qaldırır, amma bu doğru deyil, doğru olsa belə, heç kim bilmir ki, o, orada onlarla nə edir!» (Artıq uşağa olan sevgisinin şərtləndirilməsi!) Bundan sonra həyəcanlı, qəzəbli, əri yumruqlayır, «oğlanı ən yaxın divara çırpmaqla» hədələyir. İntihar meylləri. Xəstəxanaya yerləşdirmə. Bəzən dərin depressiyada, bəzən sakit, qəhvəyi gözlərim və uzun boyum səbəbindən mənə transfer. Analiz evlilik dövründə sıxışdırılmış cinsəlliyə toxunduğu anda vəhşi cinsi həyəcanın qəfil partlayışı baş verir, bir neçə saatdan sonra isə sakitləşir.

Yuxular maraqlıdır, çünki onlar göstərir ki, onun şüursuzu əslində təkcə oğlanı deyil, həm də sevimli kiçik qızı öldürmək istəyirdi (çünki onlar ərinin uşaqları idilər?); qız isə görünür, sadəcə sevgilinin simvolu olub. Mənə elə gəlir ki, bu halda aydın psixogen səbəbiyyət var.

Nəzəri baxımdan xüsusilə maraqlı olan fakt budur ki, ilk doğuşdan sonra narahat edən sevgilinin uğurlu sıxışdırılması xəstəliyin səmərəli səbəbi olub. Məhz o zaman orqazmlar avtonom oldu, baxmayaraq ki, onlar şəxsiyyətin evliliyə uyğunlaşmasına daimi mane olmadı.

Başqa bir şey barədə Sizin müdrik məsləhətinizi soruşmaq istərdim. Sayrışma nevrozundan sağalmış bir xanım məni öz cinsi fantaziyalarının obyekti edir; etiraf edir ki, onlar həddindən artıq və ona əzabdır. O, fantaziyalarında oynadığım rolun xəstəlik xarakteri daşıdığını dərk edir və buna görə də məndən qopmaq və onları sıxışdırmaq istəyir. Nə etməli? Onun öz etirafına görə ona şəhvət həzzi verən müalicəni davam etdirməliyəm, yoxsa onu buraxmalıyam? Bütün bunlar Sizə iyrəndirici dərəcədə tanış olmalıdır; belə hallarda nə edirsiniz?

İki həftə əvvəl «Freydçi» Cəmiyyətimizin 12 iştirakçı ilə ilk iclası oldu; Riklin «Gözəl bir ruhun etirafları» mövzusunda, Dr. Mayer isə katatoniya halı barədə mühazirə oxudu. Sabah ikinci iclas: Şaffhauzendən direktor Dr. Bertşinger Bezzolanın hiylələri ilə bağlı mənfi təcrübələri barədə, Dr. Abraham cinsi yuxularda məqsədəuyğunluq barədə məruzə edəcək. Bütün bunlar çox yaxşı gedir, hər tərəfdə böyük maraq, canlı müzakirə. Sonsuz bəhrəli işdə iştirak etməyin sevinc hissini yaşayıram. Həm də ilk ilahiyyatçını Sizin işinizə qazandırmışam (Klinikamızdakı keşişimiz!). Bu, bir hadisədir. Şagirdim, Budapeştdəki Dr. Şteyn də Şimali Almaniyalı birini (birincini?) yoluxdurub — tanınmış Dr. Yuliusburgeri. Y. işığını çıraq altında gizlətməyən adamlardandır.

Yəqin ki, eşitmisiniz ki, Abraham getməyə qərar verib.

Gəlin ümid edək ki, o, uğur qazanacaq. Eytinqona həsəd aparıram; o, indi bizi müqəddəs şəhərin əfsanələri ilə əyləndirir. Fontana Trevi barədə o hekayə tarixən doğrudurmu? Buradakı analiz uğursuz oldu. Ən yaxşı arzularla və çoxlu təşəkkürlərlə,

Ən səmimi hörmətlə, Yunq