25 noyabr 1910 — Freyd Yunqa — Bleylerin məktubu və Sürixə səfər planları barədə

Əziz dost,

25 noyabr 1910, Vyana, IX, Berqqasse 19

Bleylerin məktubu: əlavə olunur. O, əvvəlcə rasional həll yollarına dair bütün cəhdlərin uğursuzluğunu təsdiqləyir, amma başqa bir şeyə əminlik yaradır: bizi və işi tərk etmək istəmədiyini. Onu saxlamaq perspektivi bizi yalnız sevindirə bilər. Amma son görüşlərinizdə onu kifayət qədər öyrənmisiniz ki, nə etmək lazım olduğunu qərarlaşdıra biləsiniz. Bu mümkün olardımı: Sürix cəmiyyətini təmizləmək, digərlərini amansızcasına qovmaq, ona ağsaqqal dövlət xadimi kimi xüsusi yer yaratmaq və onu elmi iclaslara dəvət etmək, amma hamısına yox. Amma Konqresdə onsuz keçinməli olardıq. Onda tezliklə Burghölzlidə özünü təcrid olunmuş hiss edər və digərlərinə cəmiyyətə qoşulmağı məsləhət verər. Bu mümkün olardımı?

Səfərimə gəlincə, indi ikiüzlülüyümün cəzasını çəkirəm. Təbii ki, diplomatik təşəbbüsdən şəxsi faydamı götürmək, Sizinlə bir gün keçirmək, evinizi və uşaqlarınızı tanımaq istəyirdim. İndi o, onun yanında qalmağımda israr edir. Belə etsəm, ailənizi heç görməyəcəyəm; vaxtım iş günümün bahalığı və hər gün müxtəlif ehtiyaclar və öhdəliklər üçün pul qazanmaq zərurətimlə çox məhdudlaşır. Amma onun evində qalmaqdan imtina etməyə cəsarət etmirəm; bu, yəqin ki, səfərin bütün təsirini ləğv edər; onun bütün bu davranışı mənə Sizin yanınızda, ondan üstün qaldığım və onu ziyarət etməyə əhəmiyyət vermədiyim vəziyyətə görə qisas kimi görünür. Bu, həqiqətən səhv idi, Sizə güzəştə getməməliydim. İndi layiqimi alıram.

Onun ilk təklifini qəbul edib yolda bir yerdə görüşsəm, Sizi bir daha görməyəcəyəm. Bundan başqa, onunla bütöv bir gün tək qalmaq çox yorucu olar; yəqin ki, Sizi də özü ilə götürmək fikrinə düşməz. Düşsəydi, Münheni İnsbrukka üstün tutardım, İnsbruk mənim üçün dəhşətli xatirələr saxlayır. Bəlkə Krepelinə olan ehtiram onu Münhendən uzaq saxlayar.

Bir sözlə, hələ də tam qərarsızam. Zəhmət olmasa Bleylerin məktubunu dərhal qaytarın ki, ona müvəqqəti cavab verə bilim, həm də nə düşündüyünüzü deyin ki, qəti qərar verə bilim.

Şreber haqqında işim yaxşı irəliləyərdi, kaş ki vaxtım olaydı. Bazar günü günortadan sonra həqiqətən yeganə vaxtımdır və həftədə yalnız bir dəfə gəlir. Əhvalım Adler və Stekel ilə narazılıqlardan qaralır, onlarla dolanmaq çox çətindir. Stekeli tanıyırsınız, manik dövr keçirir, bütün incə hisslərimi məhv edir və məni ümidsizliyə sürükləyir; onu hamının qarşısında müdafiə etməkdən artıq doymuşam. Bu yaxınlarda cəmiyyətdə ona qarşı güclü müxalifət yaranıb. Adler çox layiqli və yüksək zəkalı adamdır, amma paranoyadır; Zentralblattda demək olar ki, anlaşılmaz nəzəriyyələrinə o qədər vurğu edir ki, oxucular tamamilə çaş-baş qalmalıdır. Həmişə prioritet iddia edir, hər şeyə yeni adlar qoyur, mənim kölgəm altında yoxa çıxdığından şikayət edir və məni gənclərin irəliləməsinə mane olan qocalmış despot roluna məcbur edir. Onlar həm də şəxsən mənə qarşı kobudluq edirlər və mən ikisindən də məmnuniyyətlə qurtulardım. Amma bu mümkün olmayacaq. Zentralblattı onların ardınca atmaq istəməzdim, onda Jahrbuchu genişləndirə bilərdik ki, material axınının öhdəsindən gəlsin. Amma onlar ayrılıq istəmirlər və dəyişə bilmirlər. Üstəlik, bu gülünc Vyana yerli qüruru və Sizə və Sürixə qarşı paxıllıq! Psixoanaliz bu adamlarda heç bir dəyişiklik yaratmadı. Vyanada qalanların hamısı kifayət qədər ağıllıdır, hətta parlaq olmasalar da.

Ümid edirəm ki, mənim bu dərd hekayəm yerli çətinliklərinizdə Sizə təsəlli olar.

Yeri gəlmişkən, Zentralblatt xeyli maraq doğurur, həqiqətən lazım idi.

Dostumuz Fridlanderə gəlincə, nəhayət öyrəndim ki, hərbi xidməti zamanı kart oyununda hiyləyə görə rütbədən məhrum edilib. Buna görə Vyananı tərk edib. Morton Prins indi onun məqaləsini dərc edir, görünür, Amerika iffətçiliyinin xeyrinə psixoanalizə qarşı həqiqətən alçaq bir ittihamnamədir. Bu doğru çıxsa, Zentralblattdakı rəyçiyə təəccübünü ifadə etdirəcəyəm ki, «elə onun özü elmi mübahisə alətləri sırasına ittihamnaməni də daxil etməlidir». Nəhayət, diqqətimizi özünə cəlb etməyi bacarmış olardı.

Sizə, arvadınıza və uşaqlarınıza səmimi salamlarım. Burada nənəmizin ölümündən (Hamburqda) sonra hər şey yenidən normala qayıdıb.

Həmişə Sizin, Freyd Adler, «Die psychische Behandlung der Trigeminusneuralgie», Zentralblatt, T:1/2 (okt./noy., 1910).