19 sentyabr 1907 — Freyd Yunqa — Konqresdəki müqavimət və jurnal planı barədə

Hörmətli həmkar,

Roma, 19 sentyabr 1907

Buraya gələndə Konqresdəki sonrakı hadisələr barədə məktubunuzu tapdım. Bu məni ruhdan salmadı və görürəm ki, Siz də ruhdan düşməmisiniz. İnanıram ki, bu təcrübə Sizə əla təsir edəcək — heç olmasa ən çox sevdiyim təsir növündən. Mənə gəlincə, işimizə hörmətim artdı. Düşünməyə başlamışdım: «Nə, cəmi on ildən sonra artıq tanınır? Bunda bir qüsur olmalıdır». İndi yenidən ona inana bilirəm. Lakin görürsünüz ki, taktikanız qeyri-real olub. O adamlar maariflənmək istəmirlər. Buna görə də onlar hazırda ən sadə şeyləri anlamaq qabiliyyətindən məhrumdurlar. Əgər bir gün anlamaq istəsələr, görəcəksiniz, heç nə onlar üçün çox mürəkkəb olmayacaq. O vaxta qədər işləməyə davam etməkdən və mümkün qədər az mübahisə etməkdən başqa çarə yoxdur. Axı nə deyə bilərik? Birinə: sən axmaqsan! O birinə: sən alçaqsan! Və xoşbəxtlikdən bunlar insanın dilə gətirmədiyi inanclardır. Bundan başqa, bilirik ki, onlar yazıq şeytanlardır: bir tərəfdən xətrə dəyməkdən qorxurlar, çünki bu, karyeralarını təhlükə altına ala bilər; digər tərəfdən öz sıxışdırılmış materiallarının qorxusundan iflic olublar. Onlar qırılıb tükənənə və ya tədricən azlığa çevrilənə qədər gözləməliyik. Axı bütün gənc təzə qan bizim tərəfimizdədir.

Təəssüf ki, C. F. Meyerin «Hutten» əsərindən yadımda qalan o gözəl misraları sitat gətirə bilmirəm; onlar belə bitir:

«Və indi o şən zəng çalır ki, deyir: Bir protestant da dünyaya gəldi».

Lakin Sizin bu qədər parlaq şəkildə iç üzünü gördüyünüz Aşaffenburq, açıq-aydın, baş alçaqdır, çünki o ağıllıdır və daha yaxşısını bilməli idi. Bunu yadda saxlamalıyıq. Müxaliflərimizin mütləq bəhərsizliyini vurğulamaqda tamamilə haqlısınız: onlar bir qəzəb partlayışı və ya eyni təkrarlarla tükənməkdən başqa heç nə edə bilməzlər, halbuki biz irəli gedə bilirik — bizə qoşulanların hamısı da belə edə bilər. Sizi təəccübləndirən kelt, şübhəsiz ki, yeganə deyil; il bitməmiş gözlənilməz tərəfdarlar barədə eşidəcəyik və Siz çiçəklənən məktəbinizdə başqalarını da qazanacaqsınız.

İndi mənim Ceterum censeo: jurnalımızla irəli gedək. Adamlar bizi təhqir edəcək, onu alacaq və oxuyacaqlar. Bir gün mübarizə illərini ən yaxşı illər kimi xatırlayacaqsınız. Lakin xahiş edirəm, məni çox böyütməyin. Mən buna layiq olmaq üçün çox insanam. Sizin mənim şəklimi istəməyiniz məni oxşar bir xahiş irəli sürməyə ruhlandırır; bu xahişi yerinə yetirmək, şübhəsiz, daha asan olacaq. Son on beş ildə heç vaxt könüllü olaraq fotoqrafa oturmamışam, çünki fiziki tənəzzülümü görməyə öz lovğalığım imkan vermir. İki il əvvəl Gigiyena Sərgisi üçün (qaydalara görə) şəklimi çəkdirməyə məcbur oldum, lakin o şəkildən o qədər zəhləm gedir ki, onu Sizə çatdırmaq üçün barmağımı belə tərpətmərəm. Təxminən eyni vaxtda oğlanlarım mənim şəklimi çəkmişdilər; o, daha yaxşıdır, heç də süni deyil. İstəsəniz, Vyanaya qayıdanda Sizin üçün bir çap taparam. Hamısından ən yaxşısı və ən yaltaq olanı, yəqin ki, C. F. Schwerdtnerin əllinci ad günüm üçün düzəltdiyi medalyondur. Bir söz deyin, Sizə göndərərəm.

Burada, Romada tənha bir həyat sürürəm, xəyallara dalmışam. Ayın sonuna qədər evə qayıtmaq fikrim yoxdur. Ünvanım Hotel Milano-dur. Tətilin əvvəlində elmi özümdən uzaqlaşdırdım, indi isə normal vəziyyətə qayıtmaq və bir şey yaratmaq istərdim.

«Elə kədərlə çalınan zəng dedi: indi bir papist dəfn olundu, quruyub qocalmış».

Bax 45 F, 48 J. Bu misilsiz şəhər bunun üçün doğru yerdir. Hərçənd əsas işim, yəqin ki, arxamda qalıb, bacardıqca Sizinlə və gənclərlə ayaqlaşmaq istərdim.

Florensiyada tanış olduğum Eytinqon hazırda buradadır və yəqin ki, tezliklə məni ziyarət edərək Amsterdam təəssüratlarını ətraflı danışacaq. Görünür, yenidən hansısa qadınla münasibət qurub. Bu cür məşğuliyyət nəzəriyyədən uzaqlaşdırır. Libidomu (adi mənada) tamamilə dəf etdikdən sonra «Bəşəriyyətin sevgi həyatı»nı yazmağı öhdəmə götürəcəyəm.

Cavabınızı gözləyərək, xoş arzularla,

Ən səmimi hörmətlə, Dr. Freyd