14 aprel 1907 — Freyd Yunqa — dementia praecox xəstəsinin analizi barədə
Hörmətli həmkar,
Vyana, 14 aprel 1907
Görürsünüz, bizim münasibətimizə dair mənim baxışımı bütün dünya bölüşür. Sizin səfərinizdən qısa müddət əvvəl məndən Amsterdamda həmin məruzəni oxumağı xahiş etmişdilər. Mən tələsik imtina etdim, çünki qorxurdum ki, bu barədə Sizinlə danışım və Siz məni razı sala bilərsiniz. Sonra danışmaq üçün daha vacib mövzular tapdıq və bu məsələ yaddan çıxdı. İndi Sizin seçildiyinizi eşitməkdən çox məmnunam. Amma mən dəvət olunanda digər məruzəçi Aşaffenburq deyildi; iki nəfərin adı çəkilirdi: Janet və bir yerli. Görünür, Janet ilə mənim aramda duel planlaşdırılırdı, lakin mən zadəgan kütlə qarşısında qladiator döyüşlərindən zəhləm gedir və tapıntılarımı laqeyd bir izdihamın səsverməsinə çıxarmağa özümü asanlıqla gətirə bilmirəm; amma əsas səbəbim budur ki, bir neçə ay elm barədə heç nə eşitmək istəmirəm və fədakarcasına əzab verilmiş orqanizmimi hər cür dərsdənkənar həzzlərlə bərpa etmək istəyirəm. İndi Siz Aşaffenburqla gücünüzü ölçməli olacaqsınız. Amansızlığı məsləhət görürəm; rəqiblərimiz qalın dərili heyvanlardır, onların qalın dərilərini nəzərə almalısınız. Bir başqa münasibətlə də Sizi öz varisim kimi salamlamalıyam. Pasxa bayramında Görlitzdə gördüyüm hal barədə Sizinlə danışmaq niyyətində idim. İndi eşidirəm ki, o, Burghölzliyə Sizin yanınıza göndərilir və Siz onun barədə məndən məlumat almaq istəyirsiniz. Buna görə də onun atasına yazacağam ki, Sizinlə birbaşa əlaqədəyəm və gördüklərim barədə Sizə məlumat verəcəyəm. Oğlanı maraqlı tapacaqsınız; o, yəqin ki, bizdən az fayda görəcək, biz isə ondan çox şey öyrənəcəyik; və ən əsası, o, hər ikimizin birbaşa müşahidə edə biləcəyimiz ilk haldır. Maraqlanıram ki, Siz mənim iddiamı təsdiqləyəcəksinizmi ki, bu D. pr. deyil, obsessiya ilə başlamış və histeriya kimi davam edir; mən bu tərs inkişafı bir neçə dəfə müşahidə etmişəm və maraqlanıram ki, Sizin assosiasiya eksperimentləriniz mənim diaqnozum barədə nə deyəcək. O, yüksək istedadlı bir şəxsiyyətdir, Edip tipidir, anasını sevir, atasına nifrət edir (əsl Edip özü məcburiyyət nevrozu halı idi — Sfinksin tapmacası), on bir yaşından, yəni cinsəllik faktları ona açılandan bəri xəstədir; hətta geyimində də uşaqlığa qayıdır, cinsəlliyi rədd etməsi nəhəngdir, “comme une maison”, Şarkonun dediyi kimi. Onunla işləməyi çətinləşdirən və məni onu Vyanaya gətirməkdən çəkindirən şey, həyəcanlandığı zaman baş verən qışqırma tutmalarıdır. Əvvəlcə bunlar sadəcə anasına təzyiq göstərməyin infantil vasitəsi idi. İndi tutmaları belədir: O, qapının arxasında dayanır və qışqırır, nərildəyir, sayıqlayır və tüpürür. Səhnəni müşahidə edərkən ilk baxışda görünür — hərçənd əsl psixiatr Krepelində olmayan heç nəyi görməməlidir — ki, o, sağ əlinin iki barmağını qapı panelindəki yivdə yuxarı-aşağı hərəkət etdirir (bunu özüm görmüşəm), başqa sözlə, o, cinsi aktı təqlid edir! Tutmasından sonra bunu ona dedikdə, o, inkar etdi; sonra mənə dedi ki, məktəbdə uşaqlar bunu barmaqla belə təqlid edirdilər (yumulmuş yumruğa). Eyni zamanda o, sayır: iki, üç, dörd — uzun fasilələrlə, bu da həqiqətən cinsi aktla bağlı məna kəsb edir, və onun tüpürməsi açıq-aydın eyakulyasiyanın təqlididir. Bu arada o, səslər eşidir (bunlar onun fasilələrində də baş verir; bu, əlbəttə, şübhəli diaqnostik mənzərə yaradır, lakin paranoyaya bənzəmir), ifadəsində həddindən artıq acılıq və qəzəb var, bir sözlə, o, cinsi akta tamaşaçıdır və buna qəzəblə reaksiya verir, və nəzərə alsanız ki, o, on yaşına qədər valideynləri ilə yatıb, təxmin edə bilərsiniz ki, o, kimə casusluq edir. Əlbəttə, o, hər iki rolu oynayır — tamaşaçı rolunu öz iyrəncliyi ilə və kişi rolunu öz eyakulyasiyası ilə. Ən yaxşısı hələ qabaqdadır. Təəssüf ki, o, həm də orqanik olaraq infantildir, o cümlədən cinsiyyət orqanlarının formalaşması baxımından, onun özünün yüksək sakitliklə dediyi kimi, on bir yaşından bəri inkişaf etməmişdir. Qürur onu bu barədə və bütün əlaqəli affektlər barədə ümidsizliyini sıxışdırmağa sövq etmişdir və bu tutmalarının mənbəyi məhz bunlardır. O, heç vaxt etiraf etməz ki, bu iyrənc nümayişə (hansı ki, yeri gəlmişkən, o, buna qadir deyil) ən kiçik əhəmiyyət verir!
Bilmirəm bu onun yeganə tutma formasıdır, yoxsa söhbətimizdən sonra onu dəyişdirib. Onu gördükdə, ona az-çox həmkar kimi yanaşın, o, dəhşətli dərəcədə qürurludur və tez incəyir, və mənim fikrimcə, məsələn, Aşaffenburqdan qat-qat ağıllıdır.
Mən infantil cinsi fəaliyyət dövrünü fərz etməliyəm; valideynlərindən bu barədə heç nə öyrənə bilmədim. Amma valideynlər nə qədər çox şeyi gözdən qaçırırlar! Onun fimozu olduğuna görə (Adler üçün bir hal!), onun erkən yaşda masturbasiya etmədiyini güman etmək çətin görünür.
Məni ən çox sevindirən odur ki, Siz demensiya barədə qeydlərimi rədd etmirsiniz. Bilirsiniz, bu eyni şeydir, hərçənd mən paranoya deməyə adət etmişəm, çünki demensiyadakı paranoyak element hər halda izah edilməlidir. Və buna görə də növbəti boş vaxtımda — bu gün, bazar günü, özümü buna hazır hiss etmirəm — fikirlərimi anlaşılan formaya salacağam. Bu fikirləri gözdən qaçırmayacağam; əgər onlardan bir şey çıxara bilsəm, çıxaracağam, lakin mən materialdan çox uzağam; ümid edirəm Siz ona daha tez çatacaqsınız.
Eyni səbəbdən bu gün Sizin demensiya suallarınıza da cavab verməyəcəyəm. Bundan başqa, şübhə edirəm ki, bu qədər məsafədən onlara layiqincə cavab verə biləm. Sadəcə olaraq hiss edirəm ki, Siz haqlısınız — bu xəstələrin öz komplekslərini müqavimətsiz ortaya qoyduqlarını və transferə əlçatmaz olduqlarını, yəni onun heç bir təsirini göstərmədiklərini vurğulamaqla. Mən məhz bunu nəzəriyyəyə çevirmək istərdim.
Yeri gəlmişkən, tamamilə mümkündür ki, düzgün diaqnoz qoyulmuş əsl histeriya və ya məcburiyyət nevrozu halı müəyyən müddətdən sonra demensiya və ya paranoya istiqamətində dönüş edə bilər. Belə bir ehtimalı nəzəriyyədə asanlıqla göstərmək olar — Görlitzdən olan oğlanın halında buna bənzər bir şey mümkün görünür.
Arvadım kifayət qədər yaxşıdır və Sizə və arvadınıza xoş arzularınıza görə təşəkkür edir. Səmimi salamlarla,
Sizin, Dr. Freyd