15 noyabr 1907 — Freyd Yunqa — daxili inkişaf və ədəbi əks-sədalar barədə

Əziz dost və həmkar,

15 noyabr 1907, Vyana, IX, Berqqasse 19

Poçt mənə Sizin adımı verdiyiniz cəmiyyətin iclasına dəvət gətirəndə həmişə görürəm ki, günüm yaxşı başlayıb; təəssüf ki, adətən ekspresə yetişib vaxtında çatmaq üçün artıq gec olur. Daxili inkişafınız barədə dedikləriniz ürəkaçan səslənir; dini əsasda transfer mənə ən fəlakətli görünərdi; bu, yalnız dindən dönmə ilə bitə bilərdi, çünki bəşərin ümumi meyli içimizdə daşıdığımız klişelərin yeni nüsxələrini durmadan çıxarmaqdır. Sizə göstərmək üçün əlimdən gələni edəcəyəm ki, mən sitayiş obyekti olmağa yaramıram. Yəqin elə bilirsiniz ki, mən artıq başlamışam. Son məktubumda əsəbi və yuxulu idim; az sonra özümü yığışdırdım və öz-özümə demək olar ki, Sizin məktubunuzda mənə işarə etdiyiniz şeyi dedim, yəni ki, razı qalmaq üçün hər cür əsasımız var. Bundan başqa, mayalanmanı yalnız yuxarı qaldırdığı ədəbi qabarcıqlarla qiymətləndirmək səhvinə düşməməliyik. Ən əhəmiyyətli çevrilmələr mütləq hər hansı açıq bir nəşrin nəticəsi olmur. Bir gözəl gün sadəcə görürsən ki, onlar baş verib.

Əmisinin ürəkaçan ön sözünə baxmayaraq, Binsvangerin ortodoksluğun qalalalarından birindən çıxan nəşri Almaniyada böyük səs-küy salacaq. Hər halda, oğlanla etdiyiniz iş parlaq bir gediş idi. Sizcə, onun bir gün yoluxma ocağı yaratmaq üçün kifayət qədər sərtliyi və dözümü var?

Dünən mən böyük Binsvangerin şərəfinə buraxılmış cilddən Vardanın məqaləsini aldım. Niyyəti yaxşıdır, bunu əvvəlki nəşrlərində də göstərib, amma istedadsız görünür, özü təkbaşına ən kiçik addım ata bilməyənlərdən biridir, ona görə də məqaləsi acınacaqlı təəssürat bağışlayır.

Təsəvvür edin, onunla yazışmamda bildirdiyim xahişə baxmayaraq, Nackenin məqaləsinin ayrıca çapını almamışam, Aşaffenburqun məqaləsini də almamışam, halbuki o, ilk hücumunu mənə göndərmək üçün nəzakət göstərmişdi. Lakin Amsterdam konqresinə müraciətinizi görməsəydim, qat-qat daha təsəllisiz olardım.

Bir müddət əvvəl Vernikenin keçmiş köməkçisi doktor Kutner Breslaudan mənə yazdı ki, psixoanalizdə bir az təlim almaq üçün Vyanaya gəlmək istəyir. Ona açıq dedim ki, qısa bir səfər ərzində öyrədə biləcəyim şey çox azdır. O vaxtdan ondan bir xəbər almadım.

Sizə etiraf etməliyəm ki, hazırda heç bir şey üzərində işləmirəm; amma içimdə iş dayanmadan davam edir. Riklinin nağıl essesi artıq tamamilə düzəldilmiş olmalıdır. «Qradiva»ya heç diqqət yetirilmir. O yorucu kitab satanı hələ də Jensenin iki povestini gözlədir məni!

Tezliklə Sizdən xəbər almağı ümid edirəm.

Ürəkdən, Dr. Freyd